nieuwsnatuur

Nog steeds verdwijnt elk jaar een gebied ter grootte van Nederland aan bos

De snelheid van de ontbossing van de wereld neemt af, maar nog altijd verdwijnt wereldwijd elk jaar 4 miljoen hectare bos: ongeveer de oppervlakte van Nederland. Volgens het WNF is dat een rechtstreeks gevolg van onder meer de vraag naar palmolie, soja en cacao.

Hoogleraar Europese Bossen Gert-Jan Nabuurs: ‘De snelheid van de netto ontbossing neemt af, de afgelopen 20 jaar van zo’n 12 miljoen hectare per jaar naar 4 miljoen. Dat is nog steeds ernstig.’ Beeld AFP
Hoogleraar Europese Bossen Gert-Jan Nabuurs: ‘De snelheid van de netto ontbossing neemt af, de afgelopen 20 jaar van zo’n 12 miljoen hectare per jaar naar 4 miljoen. Dat is nog steeds ernstig.’Beeld AFP

Tussen de jaren 2004 en 2017 is in Azië, Afrika en Zuid-Amerika in totaal 43 miljoen hectare bos gekapt om plaats te maken voor landbouw. Dat is een gebied ter grootte van ongeveer tien keer Nederland. Dit blijkt uit een woensdag gepubliceerd rapport van het Wereld Natuur Fonds (WWF).

Het totale verlies aan bosgebied is wereldwijd groter; het WWF concentreert zich in het rapport op ‘ontbossingsfronten’ in 24 landen waar bossen en andere natuur bedreigd worden. 9 van de 24 getroffen gebieden liggen in Latijns-Amerika. Met name in het Braziliaanse savannegebied Cerrado en in de Amazone leidt het afnemen van bosgebied volgens WWF tot ‘een alarmerende afname’ van populaties wilde dieren. Van de overige ontbossingsfronten liggen er 8 in Afrika, zoals in Madagaskar. 7 van de 24 liggen in Azië, met Indonesië en Maleisië als koplopers; daar verdwijnt door boskap het leefgebied van bedreigde soorten als tijgers en Aziatische olifanten.

Wetgeving

Volgens het WNF is de ontbossing een mondiaal probleem dat rechtstreeks verband houdt met de vraag in Europa naar palmolie, soja (voor veevoer) en cacao. Die producten worden geteeld en geproduceerd op de landbouwgronden in ontboste gebieden. Om de consument de keuze te geven boodschappen te doen waarvoor geen bossen zijn gekapt, pleit de organisatie voor Europese wetgeving en voor het beter benutten van bestaande landbouwgebieden.

Gert-Jan Nabuurs, hoogleraar Europese bossen aan de Wageningen Universiteit, onderschrijft grotendeels de conclusies van het WNF-rapport. ‘Er is nog altijd sprake van ontbossing in de hele wereld, en dat moeten we niet bagatelliseren. Maar tegelijk neemt de snelheid van de netto ontbossing wel af, de afgelopen 20 jaar van zo’n 12 miljoen hectare per jaar naar 4 miljoen. Dat is nog steeds ernstig.’

Als voorbeeld noemt Nabuurs Brazilië: ‘Daar was veel – vaak illegale – ontbossing, maar 10 jaar geleden veel meer dan later, toen dat zakte naar ongeveer 700 tot 800 duizend hectare per jaar. Helaas is dat onder het bewind van president Bolsonaro de laatste twee jaar wel weer toegenomen.’

Consumeren

Volgens Nabuurs is het duidelijk dat de oorzaak van de ontbossing voortkomt uit de wereldhandel. ‘We consumeren met z’n allen simpelweg te veel. Dat zal alleen maar meer worden.’ Per regio of land verschillen de exacte redenen voor ontbossing, volgens Nabuurs. Eén wereldwijde aanpak bestaat volgens hem dan ook niet: die zou ook per gebied of land moeten verschillen.

Een bosbrand in de Amazone. Beeld LightRocket via Getty Images
Een bosbrand in de Amazone.Beeld LightRocket via Getty Images

Naast ontbossing worden ook nieuwe bossen aangeplant. Dat compenseert volgens Nabuurs echter niet altijd het verlies aan biodiversiteit of de ecologische waarde van de verloren gebieden.

Hoewel ook in Nederland veel boomkap plaatsvindt, heeft minister Schouten van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit de ambitie vastgelegd om tot 2030 in totaal 37 duizend hectare bos aan te planten. Dat is een toename van zo’n 10 procent van het huidige bosoppervlak, bijna vier keer de omvang van de stad Utrecht.

Volgens hoogleraar Nabuurs is die uitbreiding wenselijk en haalbaar. ‘Nog niet 1 procent van Nederland bestaat uit bos, dat is heel weinig. Juist in deze coronatijd zien we hoe belangrijk bosgebieden voor velen zijn.’

De grootste mogelijkheden voor uitbreiding ziet Nabuurs niet in grootschalige plantages, maar in uitbreiding van bestaande gebieden die al zijn aangewezen binnen het natuurnetwerk van Nederland of in combinatie met vrijgekomen landbouwgronden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden