Nog steeds is er geweld op het veld

Het bestuur van de Almeerse Buitenboys hoopte dat het geweldsdrama van vorig jaar zou leiden tot een ommekeer op en langs de voetbalvelden. Die is tot nu toe uitgebleven.

LEEUWARDEN - Jamie Nieuwenhuizen (20) zou dit jaar het liefst de decembermaand hebben overgeslagen. De oudste zoon van grensrechter Richard Nieuwenhuizen kijkt huizenhoog op tegen de data 2 en 3 december. Vandaag, 2 december, is het een jaar geleden dat zijn vader op het voetbalveld van Buitenboys in Almere door leden van het B1-elftal van het Amsterdamse Nieuw Sloten keihard tegen zijn hoofd, nek en schouder werd geschopt en geslagen. Een dag later overleed hij.


De dood van de grensrechter veroorzaakte een grote schok. Tot in het buitenland werd gezegd: dergelijk geweld op het voetbalveld mag nooit meer gebeuren. De dramatische gebeurtenis heeft diepe sporen achtergelaten, blijkt een jaar later.


De drie zonen van de grensrechter en zijn vrouw zijn er slecht aan toe, bleek vorige week toen zij hun slachtofferverklaring aflegden voor het hof in Leeuwarden. Dat doet op 19 december uitspraak in hoger beroep. 'Ik ga mijn vader steeds meer missen', zei Jamie. 'Vaak lig ik 's nachts wakker en ben ik overdag moe.' Xandra Nieuwenhuizen zei: 'Het is alsof het gisteren is gebeurd, ik kan de beelden niet vergeten. Sindsdien ben ik de weg kwijt.'


Aan het verwerken van het verlies komt de familie nauwelijks toe, zolang de rechtszaak loopt. De belangstelling voor de zaak is nog steeds groot. 'Het raakt de familie iedere keer als die foto van Richard in de media komt, als het over voetbalgeweld gaat', zegt voorzitter Rob Mueller van de club Buitenboys. 'Hun verdriet is hartverscheurend.'


Het bestuur van Buitenboys heeft op 3 december vorig jaar, toen hun grensrechter in het ziekenhuis lag, meteen besloten de gebeurtenis aan te grijpen om een krachtig pleidooi te houden tegen voetbalgeweld. 'Ons doel was dat dit drama tot een ommekeer zou leiden in het voetbal.'


Helaas is dat niet gebeurd, constateert Mueller een jaar later. De aandacht was er zeker - het woord kopschoppers maakt kans om terecht te komen in Van Dale. Maar nog steeds wordt er gevochten op en rond de voetbalvelden in Nederland, constateert de voorzitter van Buitenboys, al is het aantal geweldsincidenten volgens de KNVB wel afgenomen.


De sfeer in de club in Almere-Buiten is blijvend veranderd. De dood van de grensrechter heeft diepe indruk gemaakt op de 1.300 leden. Als er wordt gevoetbald, lopen er standaard twee of drie toezichthouders rond. Zij spreken spelers of omstanders aan als de emoties te hoog dreigen op te lopen.


Op de shirts van Buitenboys staat sinds februari te lezen: 'Zonder respect geen voetbal'. Het raakt Mueller dat deze stelling ook weleens op een nare manier tegen de club wordt gebruikt. 'Maakt een van onze spelers een sliding, dan hoor je soms de tegenstander schamper zeggen: dat is dan die club van dat respect! Wij liggen onder een vergrootglas.'


Ook voorzitter Wim Snoek van het Amsterdamse Nieuw Sloten heeft het gevoel dat zijn voetbalclub onder een vergrootglas ligt, om heel andere redenen. Vijf toen minderjarige voetballers van het B1-elftal van de club uit Slotervaart zitten vast wegens het medeplegen van doodslag op de grensrechter; een toen 15-jarige verdachte heeft inmiddels zijn straf uitgezeten en is weer vrij. Zijn vader - een voorheen graag geziene voetbalvader - is in eerste aanleg veroordeeld tot zes jaar cel.


Na de dood van de grensrechter was de naam van de club zo besmeurd dat is overwogen deze te veranderen. De spelers van het betreffende B1- elftal die niet tot de verdachten behoorden, hebben de club inmiddels verlaten.


'Nu is Nieuw Sloten bezig erbovenop te komen', zegt Snoek. Sinds vorig jaar zijn er geen incidenten geweest. Maar een misstap kan de club zich niet permitteren. 'We moeten op onze tellen passen. We zijn veel strenger geworden op het gedrag van onze leden', zegt Snoek. 'Als een lid zich niet naar onze regels voegt, moet hij weg.'


Mocht er nog een keer iets mis gaan met Nieuw Sloten, dan zal de voorzitter vertrekken. 'Nog zo'n incident, dat trek ik niet.' Over de zaak zelf wil hij zich niet uitlaten. Wel wil hij kwijt dat hij het verschrikkelijk vindt voor de veroordeelde voetbalvader en zijn gezin.


Want ook de door de rechter in eerste aanleg veroordeelde voetballers en hun families lijden, bleek vorige week tijdens de zitting in Leeuwarden. Een moeder barstte in huilen uit toen ze een hoge straf tegen haar zoon hoorde eisen. De verdachten oogden gefrustreerd. Drie van hen hebben zich ernstig misdragen in de jeugdgevangenis.


De jongens, die op een na blijven ontkennen dat ze geweld hebben gebruikt, vinden dat ze extra zwaar zijn gestraft vanwege de grote maatschappelijke verontwaardiging over de zaak. Hun advocaten betogen dat het onredelijk is dat alle verdachten over één kam worden geschoren, terwijl hun rol uiteenliep. Een van hun advocaten, Geert-Iem Roos, wilde dit vorige week aan het Hof demonstreren door de situatie op het voetbalveld uit te beelden met legoblokjes en -poppetjes.


Dit ging het bestuur van Buitenboys te ver. 'Hij mag proberen zijn cliënt vrij te krijgen. Maar om onze mensen als legopoppetjes uit te beelden is schandalig', zegt voorzitter Mueller. 'Wie onze grensrechter ook heeft geschopt, vaststaat dat hij is doodgeschopt. En dat kunnen wij nooit vergeten.'


KNVB ziet vooruitgang, de clubs nog niet

De KNVB treedt harder op tegen wangedrag sinds het overlijden van grensrechter Richard Nieuwenhuizen, vandaag precies een jaar geleden. Teams die hebben deelgenomen aan een collectieve vechtpartij worden sneller uit de competitie gehaald en de vechtersbazen worden strenger gestraft. Hiervan gaat volgens de voetbalbond een afschrikwekkende werking uit. Ook is er een hulplijn voor noodgevallen ingesteld. De maatregelen werpen al hun vruchten af, zegt de bond. Het aantal excessen op de voetbalvelden is in het seizoen 2012-2013 gedaald met 15 procent in vergelijking met het jaar ervoor. 'Wij merken dat de mensen op de voetbalvelden zich steeds meer bewust zijn van de noodzaak van goed gedrag', zegt een woordvoerder van de KNVB. 'Dat zien we nu terug in de cijfers. Maar we zijn er nog lang niet. Elk exces is er één te veel.' Dagblad AD concludeert uit een rondgang langs voetbalclubs dat de maatregelen van de KNVB juist weinig effect sorteren. De clubs voelen geen extra ondersteuning, gebruiken nauwelijks de noodhulplijn en zien het nut niet van affiches met gedragsregels. De communicatie is gebrekkig en de straffen door de KNVB zijn buitenproportioneel, zeggen de clubs in het AD.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden