Column

Nog maar eens: kunst en cultuur blijven bittere noodzaak!

Wekelijks nemen de cultuurspecialisten van de Volkskrant stelling in de wereld van film, muziek, theater of beeldende kunst. Deze week: Rutger Pontzen.

'118 miljoen euro extra voor cultuur'. De Duitse kranten en internetsites stonden er begin deze week vol van. Want opmerkelijk was het nieuws natuurlijk wel. In de tijd dat de Duitse economie zich maar amper lijkt te herstellen en minister van Financiën Wolfgang Schäuble nog steeds de 'schwarzen Null' hanteert, omdat de staat voorlopig geen nieuwe kredieten mag opnemen.

Neemt niet weg dat het Bundes-budget voor kunst en cultuur toch wordt verhoogd - voor het tiende jaar op rij. Om maar eens wat te noemen: meer geld voor het Bauhaus Jubileum in 2019, het Romantik Museum, het Pina Bausch Archiv, Beethoven Haus en het Haus der Kulturen der Welt; voor monumentenzorg en het Goethe Institut, het eminente exporthuis van de Duitse cultuur in het buitenland (16 miljoen meer).

Alles bij elkaar een verhoging van meer dan vier procent. Naast de 200 miljoen euro voor een in Berlijn te bouwen Museum voor Moderne Kunst. Ook dat nog.

Het is een 'Riesenerfolg', een geweldige opsteker, voor de huidige cultuurminister Monika Grütters. Ze heeft zich er hard voor gemaakt. Nu is Grütters ook niet de eerste de beste. Ze studeerde Germanistiek, politieke wetenschappen en kunstgeschiedenis. Werkte bij de opera in Bonn, het museum voor verkeer en techniek in Berlijn, en uitgeverij en boekhandel Bouvier. Uit haar cv blijkt dat ze weet waarover ze het heeft. En wat er te verdedigen is.

Sta je toch even van te kijken, als Nederlander. Landgenoot van Rembrandt, Van Gogh en Mondriaan; gevestigde namen waarmee je wordt doodgeknuppeld als het om citymarketing gaat van welke stad of dorp ook .

Namen ook van kunstenaars die ooit als onbekenden begonnen met het wrijven van pigmenten of een (mislukte) domineesopleiding. Beginnelingen die ons erop wijzen dat, hoe ze later ook uitgroeiden tot genieën en nationale coryfeeën, alles ooit begint met het ontluiken van jong talent.

Je staat ook met de schrik in je lijf naar onze oosterburen te kijken, als landgenoot van Halbe Zijlstra en al die anderen die kunst, cultuur, elite, onderscheid, kwaliteit en talentontwikkeling beschrijven als iets volstrekts overbodigs. Alsof Rembrandt, Van Gogh en Mondriaan nooit hebben bestaan. Want we weten nu hoe de verhoudingen liggen: terwijl de Duitsers geld in hun cultuur blijven pompen, halen wij het eruit.

Het gaat er misschien niet eens om of een land nu vrijwillig een extraatje uitgeeft of noodgedwongen moet bezuinigen, zoals het kabinet dat een paar jaar geleden deed. Het gaat erom met wat voor redenen en motieven een overheid dat soort beslissingen neemt en onderbouwt.

Laat ik het zo zeggen: de reden waarmee Frau Grütters haar extraatje onderbouwde, heb ik hier in geen jaren mogen vernemen: 'We hebben kunst en cultuur nodig, roekeloze ongemakkelijke denkers en kunstenaars. We hebben utopieën nodig die ze ontwerpen, de fantasie die hen aanwakkert, het verlangen naar een betere wereld. Zij zijn de doorn in het vlees van onze maatschappij, die verhindert dat intellectuele luiheid en politieke gemakzucht de democratie laten inslapen.'

Christus Koning, dat is nog eens wat anders dan het dédain, zeg maar de onverhulde walging waarmee in het openbare debat, vooral in de Nederlandse politiek, over het belang van kunst en cultuur wordt gesproken. Over het 'belang' schrijf ik, niet eens over de 'noodzaak', het woord dat Grütters daarbij ook nog eens gebuikte.

Het werd tijd om dat nog eens te zeggen. Inderdaad, om te 'verhinderen dat intellectuele luiheid en politieke gemakzucht de democratie laten inslapen'.

Wekelijks neemt Bor Beekman, Robert van Gijssel, Hein Janssen, Rutger Pontzen of Wieteke vanZeil stelling in de wereld van film, muziek, theater of beeldende kunst.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.