Nieuwsontevredenheid coronabeleid

Nog maar een minderheid van Nederlanders is positief over het coronabeleid van de overheid

Ruim de helft van de Nederlanders is niet te spreken over de manier waarop het kabinet de corona-pandemie aanpakt. Dit blijkt uit een grote steekproef. In november was twee op de drie Nederlanders nog positief. Na de feestdagen daalde de stemming: rond de jaarwisseling was nog maar 45 procent positief over het coronabeleid.

Actievoerders demonstreren op de Markt in Hilversum tegen de coronamaatregelen. Beeld Jeroen Jumelet / ANP
Actievoerders demonstreren op de Markt in Hilversum tegen de coronamaatregelen.Beeld Jeroen Jumelet / ANP

Dat blijkt uit de jongste resultaten van het doorlopende vragenlijstonderzoek van de RIVM Gedragsunit en de GGD’s naar hoe Nederlanders omgaan met de crisis. In de steekproef zijn 51 duizend Nederlanders ondervraagd. Ronduit knorrig tonen de respondenten zich over hoe Nederland het doet ten opzichte van het buitenland. Slechts een op de vijf is daarover positief, een halvering ten opzichte van november.

Waarschijnlijk zijn de resultaten deels ingekleurd door de omstandigheden van het moment, zegt onderzoeksleider Marijn de Bruin. De vragenlijsten werden immers eind december afgenomen, toen er veel kritiek was op het feit dat Nederland als enige Europese land nog niet was begonnen met vaccineren. Nog een kanttekening: liefst veertig procent van de ondervraagden is neutraal. ‘Die hebben er gewoon niet zo’n mening over’, zegt De Bruin.

Maar hoogleraar gezondheidscommunicatie Bas van den Putte (UvA) is niet overtuigd dat het lage vertrouwen alleen te maken heeft met vaccinatiechagrijn. ‘Dit resultaat verbaast me een beetje. Ik kan me niet voorstellen dat men bij zo’n vraag alleen denkt aan het gedoe rond vaccinaties.’

Onlogisch

Ook op andere fronten groeit de kritiek op het beleid, blijkt uit de cijfers. Nog maar 55 procent heeft het gevoel dat de overheid verschillende belangen goed afweegt, een daling van haast tien procentpunt in een maand. Ook daalde het aantal mensen dat vindt dat de overheid besluiten goed uitlegt: van 63 naar 55 procent. Bijna de helft zegt het bovendien onlogisch te vinden of moeilijk te begrijpen waarom sommige coronaregels in de ene situatie wel gelden en in de andere niet.

Van den Putte herkent dat. ‘Dat we nu nadenken over een avondklok, toont het falen van het communicatiebeleid aan’, vindt hij. ‘Men is er niet in geslaagd mensen intrinsiek te motiveren om zich aan de coronaregels te houden. Dus moet het nu afgedwongen worden.’

Intussen houden we ons, morrend of niet, aardig aan de coronaregels. Nagenoeg niemand schudt nog handen, tweederde zegt voldoende afstand te houden van anderen, en meer dan de helft komt niet op drukke plekken. Wel steeg rond Kerst het aantal mensen dat meer dan het maximumaantal van twee bezoekers had ontvangen: van 7 naar 20 procent. De RIVM-onderzoekers gaan ervan uit dat dit een tijdelijk feestdageneffect is.

Positief zijn ook de cijfers over het testgedrag. Zo gingen meer mensen bij verkoudheidsklachten naar de teststraat: 66 procent. Dat is bijna een verdubbeling ten opzichte van afgelopen zomer. ‘In het begin was het nog de vraag of mensen met klachten zich wel herhaaldelijk zouden laten testen’, zegt De Bruin. ‘Maar testen is duidelijk iets wat toeneemt.’ Ook blijven mensen met klachten vaker thuis. ‘Het lijkt erop dat mensen voorzichtiger zijn geweest’, duidt De Bruin.

Coronamoeheid

Maar het is maar hoe je het bekijkt, vindt Van den Putte: ‘Zeg dat ruwweg tachtig procent zich keurig aan de regels houdt. Dan houd je nog 20 procent over die het niet doet: bij elkaar drie miljoen mensen die elkaar kunnen besmetten. En de rest houdt zich heus niet continu aan de regels. Probeer maar eens naar de supermarkt te gaan en anderhalve meter afstand te houden.’

Van enige ‘coronamoeheid’, zoals dat is komen te heten, is in de RIVM-cijfers in elk geval niets te zien. ‘Ik denk niet dat er een of andere wetmatigheid is: na een tijd is de rek eruit, en geeft men het op’, zegt De Bruin. ‘We zien in de cijfers geen bewijs dat de mensen aan het afhaken zouden zijn. Wel zien we dat mensen zich weer meer eenzaam voelen en dat de mentale gezondheid is afgenomen tijdens de lockdown.’

Het is niet de eerste keer dat het vertrouwen in het overheidsbeleid onder de 50 procent zakt. Ook afgelopen nazomer bleek het vertrouwen, na maanden van hoge cijfers, opeens geslonken. Wellicht omdat er geen persconferenties meer waren terwijl het virus toch weer begon op te komen, zegt De Bruin. ‘In november ging het vertrouwen in de overheidsaanpak weer flink omhoog. Dat interpreteerden we toen als: de mensen ervaren dat de overheid weer de regie pakt. De persconferenties kwamen terug, de maatregelen werden aangescherpt.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden