Nog lang niet uitgedraaid

Het tv-programma De Wereld Draait Door was al een kijkcijferhit, maar na de verhuizing naar Nederland 1 is dat alleen maar toegenomen. Waar komen die extra kijkers ineens vandaan?

Nee, van harte ging het niet. De ergernis was zichtbaar als Matthijs van Nieuwkerk zijn tv-programma De Wereld Draait Door voortijdig moest afbreken vanwege Champions League-voetbal. 'We gaan er wat eerder uit, omdat er weer wat mannen achter een bal aan moeten rennen', zei hij dan (of iets soortgelijks).


Al zeker zes jaar lang probeerden Van Nieuwkerk & Co het programma naar Nederland 1 te verhuizen. Weg van dat voetbal op Nederland 3. 'Maar de NPO gaf geen duimbreed toe - en terecht', zei Van Nieuwkerk - nooit te beroerd om zijn eigen macht af te zwakken - vorige maand aan tafel bij zijn VARA-collega's Pauw en Witteman.


Sinds 6 januari begint het programma een half uur eerder, om 19.00 op Nederland 1, vlak na het Sportjournaal. Niet meer gehinderd door het voetbal, maar nog een beetje door de sport: binnenkort zal DWDD twee weken volledig van de buis zijn vanwege de Olympische Spelen. De overstap zal u niet zijn ontgaan, door het hele land keek Van Nieuwkerk u strak aan vanaf bushokjes en advertentiepagina's in alle grote kranten. Toch was het de vraag of de kijkers DWDD wel weer zouden weten te vinden.


Dinsdagochtend 7 januari was het antwoord overdonderend: waar DWDD het afgelopen jaar rond de 1,1 miljoen kijkers trok, stemden er de eerste maandagavond op Nederland 1 meteen 1,6 miljoen mensen op af. En de rest van de week zette die lijn door. Het gemiddelde aantal kijkers over de week was 1,62 miljoen, met een uitschieter naar 1,8 miljoen op woensdag.


Afgelopen week kwam er nog geen verandering in die opvallende cijfers. De hoge aantallen stemmen tot nadenken over een - op het eerste oog - simpele vraag: waarom trekken programma's op Nederland 1 meer kijkers? Waarom kijken er significant meer mensen naar DWDD, terwijl er inhoudelijk niets is veranderd aan het programma? En was deze kijkcijferboost altijd al een reden om te verhuizen?


'Het heeft mij ook verbaasd', zegt René van Dammen, die als expert alle omroepen adviseert met minuut-tot-minuutanalyses van de kijkcijfers. Hij denkt dat de aansluiting direct na het Sportjournaal (gemiddeld 900 duizend kijkers) DWDD goed heeft gedaan. 'Toen het programma nog na Spangas (gemiddeld 300 duizend kijkers, red.) op Nederland 3 zat, keken er 400 duizend mensen aan het begin van een aflevering. Dat ligt nu al tegen het miljoen aan. Dat is een enorm verschil en heeft zeker te maken met de mensen die blijven hangen na de sport.'


Gedurende het programma ziet hij, net als voorheen, een duidelijk stijgende lijn. De filmpjes van 'De TV Draait Door', de populairste rubriek, vormden altijd een kantelpunt. 'Dat was rond de klok van acht. De rubriek begon vlak voor acht, zodat mensen tot dan bleven kijken. Daarna schakelden velen alsnog naar het Achtuurjournaal of naar Goede Tijden Slechte Tijden op RTL 4. Nu blijven ze hangen. Alleen bij het gebruikelijke muziekminuutje zie je nog steeds dat veel kijkers zappen.'


Bas de Vos, directeur van Stichting Kijkonderzoek (SKO), vindt de hoge cijfers niet zo vreemd. 'Het vlaggeschip van een zendergroep trekt altijd meer kijkers. Bij de NPO is dat Nederland 1, bij RTL natuurlijk RTL 4. Het is een combinatie van op welke zender een programma zit en de context. Het tijdstip en de concurrentie van andere programma's dus. De Wereld Draait Door en het NOS Journaal zitten nu niet meer in elkaars vaarwater. Ze versterken elkaar juist.'


Van Dammen denkt niet dat DWDD ook profiteert van mensen die alvast inschakelen voor het NOS Journaal. 'Er zijn weinig liefhebbers van reclame. De kijkpiek van DWDD zit twee minuten voor het einde. Vanaf dat moment gaan veel mensen rondzappen. En die komen even later weer terug bij het journaal.'


Maar dat beide programma's gebaat zijn bij de overstap is duidelijk, volgens Van Dammen. 'Iedereen heeft het over DWDD, maar de echte kijkcijferhit is het journaal.' In week 2 had het Achtuurjournaal een gemiddelde van 2,4 miljoen kijkers, een stijging van 600 duizend kijkers. De laatste keer dat zo'n gemiddelde werd gehaald, was in januari 2011, precies drie jaar geleden. Toen was er een uitschieter vanwege de brand in Moerdijk. Van Dammen: 'Maar dit keer was er geen uitzonderlijk nieuws, het moet dus met de nieuwe programmering te maken hebben.'


Of is er meer aan de hand? DWDD en het NOS-Journaal zijn niet de enige publiekstrekkers. Utopia breekt records voor SBS 6, Boer zoekt vrouw scoort nog altijd boven de 3 miljoen kijkers en ook Wie is de Mol?, Spoorloos, de TV Show, het WK darts en The Voice Kids kwamen de afgelopen weken boven de 2 miljoen uit.


'Januari is altijd een goed bekeken tv-maand', zegt Van Dammen. 'Het weer is er niet naar om naar buiten te gaan, mensen hebben al hun geld uitgegeven met de feestdagen en bijna niemand gaat op vakantie. Maar het lijkt dit jaar wel extreem, ja.'


Cijfers van SKO bevestigen dat beeld. Over de gehele breedte werd er door 5 procent meer mensen tv gekeken in week 2 van 2014 dan in dezelfde week vorig jaar. Een verklaring is moeilijk te vinden. Mogelijk verheugden veel mensen zich op alle nieuwe - groots aangekondigde - programma's. 'Maar de absolute aantallen kijkers zullen zeker dalen', zegt Van Dammen. 'Als het warmer wordt en langer licht blijft, kijken minder mensen tv.'


DWDD wil de kijkcijferstijging niet in de krant verklaren, zegt hoofdredacteur Dieuwke Wynia in een mail. 'Je zou kunnen zeggen: bescheidenheid siert de mens, maar bovendien kunnen we er ook niet zoveel over zeggen. Wel vermoedden we dat er op den duur meer mensen zouden kijken. De door ons gewenste verhuizing past nu blijkbaar in een masterplan van de NPO.'


Masterplan is een groot woord, zegt Marcel Peek, netmanager van Neder- land 1. 'Het is een verandering waar we allang over hebben nagedacht. We wilden een goede plek vinden voor Lingo (het taalspelletjesprogramma is inmiddels verhuisd naar Nederland 2, red.). We wilden graag een nieuwe dramaserie voor jongeren op 3. De tijd was rijp. En het hele treintje op het eerste net loopt nu zoals we willen.'


Al kent de programmering op andere plekken ook verliezers: de nieuwe programma's op Nederland 3, StartUp en De Social Club, presteren - zelfs voor nieuwkomelingen - zwaar ondermaats. Maandag keken 30 duizend mensen naar StartUp en 145 duizend mensen naar De Social Club. Peek: 'We hopen dat dat aantrekt natuurlijk.'


DWDD veroorzaakt ook een lichte, maar welkome verjonging op Nederland 1. De gemiddelde leeftijd van de kijker op Nederland 1 is 57 jaar, maar tijdens DWDD is dat nu 54. Oudere kijkers zouden overigens ook een factor kunnen zijn in de hoge kijkcijfers van DWDD: 60-plussers zappen niet ver. 'Het klopt dat de voorkeur van ouderen een stuk kleiner is dan van jongeren', zegt Peek. Ook niet onbelangrijk: 'Het is gewoon erg prettig om op dat eerste knopje te zitten.'


NIEUW LOGO

Met de verhuizing van De Wereld Draait Door van Nederland 3 naar Nederland 1 zijn er ook een paar kleine aanpassingen aan het decor en de huisstijl gemaakt. Voor het eerst in het achtjarige bestaan is het logo vervangen. De bekende draaiende globe met stippen wordt verruild voor een frisse rode bal met een vouw in het midden, ontworpen door de designers van BNN, de omroep waar de VARA nu een fusieomroep mee vormt. De bordkartonnen gestipte wereldkaart op de achtergrond is eind december geveild tijdens Serious Request van 3FM en heeft plaatsgemaakt voor een digitale variant.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden