Nog lang geen 'echte' marktwerking in de zorg

Achtergrond..

Van onze verslaggever Gijs Herderscheê

DEN HAAG Onverhoeds gooit de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) een stok in het Haagse hoenderhok. Ziekenhuisfusies maken zorg duurder, concludeert zij in een ongepubliceerde studie.

Het is een brisante conclusie voor de Haagse discussie over de toekomst van de zorg. CDA-minister Ab Klink van Volksgezondheid pleit voor meer marktwerking. Wouter Bos, minister van Financiën en PvdA-leider, voelt hier weinig voor. Momenteel heerst een wapenstilstand in afwachting van een evaluatie van de eerste aanzetten tot marktwerking in de zorg.

In de zorg draait het om drie partijen: ziekenhuizen, verzekeraars en patiënten. Alle drie hebben ze sinds een paar jaar meer keuzevrijheid. Het idee is dat ze elkaar scherp in de gaten houden en dat de kosten daardoor dalen.

Ziekenhuizen mogen sinds 2005 voor een deel van de behandelingen zelf de prijzen vaststellen. Aanvankelijk gold dat voor 8 procent van de ingrepen, in 2008 voor eenvijfde en afgelopen jaar voor 34 procent. Klink wil dat dit in 2011 voor de helft van de behandelingen gaat gelden. Bos wil eerst het effect zien van de vrije prijsvorming tot nu toe.

Ziekenhuizen onderhandelen over de prijzen met verzekeraars. Om hun onderhandelingsmacht te vergroten, kiezen sommige ziekenhuizen voor fusie. Op dit punt is de NMa-studie brandbaar materiaal. Fusies blijken tot hogere prijzen te leiden, wat uiteraard niet de bedoeling is van marktwerking.

De prijsstijging is het gevolg van de regionale monopoliepositie van sommige grote ziekenhuizen. Patiënten kiezen voor het dichtstbijzijnde ziekenhuis, niet voor het beste of goedkoopste.

Er is dan ook geen sprake van echte marktwerking. Sinds 2006 bieden verzekeraars allemaal hetzelfde basispakket aan voor de ziektekostenverzekering. Ze proberen de prijs te drukken door scherpe prijzen af te spreken met ziekenhuizen. Maar dat lukt niet echt, aangezien alleen over een bescheiden aantal ingrepen kan worden onderhandeld. Zodoende kunnen de premies ook nog niet omlaag, en zijn verzekeraars evenmin in staat om het gedrag van hun klanten te sturen.

Patiënten laten zich pas beïnvloeden, denkt de NMa, als de kwaliteitsverschillen tussen ziekenhuizen inzichtelijk worden. Daaraan werkt minister Klink, maar het duurt nog even. Patiënten laten zich waarschijnlijk ook alleen sturen als zij een zogeheten naturaverzekering hebben. Daarbij wijst de verzekeraar een ziekenhuis aan voor behandeling.

De premie voor een naturaverzekering zal lager worden naarmate de verzekeraar over meer ingrepen kan onderhandelen met ziekenhuizen. Dan kan de verzekeraar ook het monopolie van streekziekenhuizen doorbreken, dat nu bij fusies ontstaat.

Of dit proces zoals bedoeld verder gaat, zal afhangen van de voortgang van het wapengekletter tussen Klink en Bos.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden