Nog geen straatfeesten in Belfast

Is het voor de enkele angsthazen onder de stoïcijnse Londenaren een idee om deze zomer naar Belfast te verhuizen?..

Het Ierse Republikeinse Leger (IRA), dat van de Noord-Ierse hoofdstad dertig jaar lang een no-go area maakte, vernietigt zijn complete wapenarsenaal (inclusief luchtdoelraketten, vlammenwerpers, zware machinegeweren en drie ton semtex) en wordt een vredelievende club van oude kameraden.

De aankondiging van donderdag is historisch en monumentaal. De veranderingen in Belfast zelf waren van de ene op andere dag echter veel minder historisch en opvallend.

In de eerste plaats houdt de IRA al tien jaar een bestand in acht. Het centrum van Belfast is in die periode al een florerend oord geworden waar katholieken, protestanten en atheïsten probleemloos met elkaar werken, uitgaan en winkelen..

In de woonwijken zelf is veel minder veranderd. Protestanten en katholieken wonen afgezonderd in hun wijken, beschermd door metershoge muren en hekken. Hier zijn nog overal de symbolen van het conflict te zien: de republikeinse muurschilderingen en vlaggen op Falls Road, de loyalistische muurschilderingen en Union Jacks op Shankill Road. Hier worden in kelders en pubs rekruten geworven en acties opgezet.

Regelmatig laait hier het geweld op en wordt met stenen en soms met benzinebommen gegooid. Elk klein incident - een caféruzie, een opmerking van een onderwijzer tegen een kind, een mislukte liefde - kan de vlam in de pan doen slaan.

Eigen ordediensten van de IRA en protestantse paramilitaire organisaties treden op als politie, aanklager en rechter. Dit geweld haalt echter alleen nog de wereldpers als er doden vallen, of als iemand een gevoelige snaar weet te raken, zoals de vijf zusters van de door de IRA vermoorde Robert McCartney.

Het is niet te verwachten dat met de verklaring van de IRA ook al aan dit straatgeweld meteen een einde komt. Behalve de meest meedogenloze, was de IRA ook de meest gedisciplineerde terreurgroep. Maar na een bestand van tien jaar is onduidelijk hoe groot de autoriteit van de IRA-leiding nog is onder het voetvolk en of jonge strijders zich veel van de woorden van 'voormalige terroristen' als Gerry Adams en Martin McGuinness zullen aantrekken. Veel IRA-strijders zijn na het bestand van 1994 in de misdaad beland en zullen niet zonder meer hun lucratieve activiteiten in drugsen wapenhandel willen opgeven. Politici hebben voorgesteld de werkloze republikeinse paramilitairen een uniform te geven en in het politieapparaat op te nemen, maar zo'n gedaanteverwisseling van terrorist naar agent zal niet iedereen bekoren.

Daarnaast zijn er nog dissidente republikeinse groeperingen als de Real IRA en Continuity IRA actief. Zij wijzen het vredesproces af en hebben al enkele malen bloedig weten toe te slaan, zoals in Omagh in 1998.

Verder zijn er talrijke protestantse paramilitaire groepen. Zij hebben eveneens veel wapens. Deze zogenoemde loyalisten zullen het voorbeeld van de IRA niet zonder meer volgen door ook de wapens in te leveren.

In tegenstelling tot de IRA hebben deze paramilitairen geen politieke tak die hen tot concessies kan dwingen. Zij kunnen alleen met politiemethoden worden ontmanteld en ontwapend. Bizar genoeg zouden ze in dat geval in de toekomst moeten worden opgepakt door voormalige IRA-leden die politieagent zijn geworden.

Ondanks het historische akkoord hingen in Belfast donderdag dan ook nog geen vlaggen uit, was er geen spontane uitbarsting van vreugde en werden er geen festiviteiten georganiseerd. Iedereen wil eerst de kat uit de boom kijken.

De komende twaalf maanden moet blijken of de verklaring van de IRA echt de grote ommekeer is en dat niet alleen het centrum van Belfast, maar ook de woonwijken in het westen en noorden van de stad gewone buurten zullen kunnen worden - zonder angst, straatgeweld, represailles, gebarricadeerde politiebureaus en metershoge muren met prikkeldraad.

Als deze barrières kunnen worden geslecht en Gerry Adams en Ian Paisley de handen ineen kunnen slaan, is het in Belfast tijd om feest te vieren en de vlag, welke dan ook, uit te hangen. Misschien moet ook maar zolang worden gewacht met een verhuizing.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden