Vier vragenBesmetting coronavirus

Nog geen Nederlander met corona, maar wat gebeurt er na eerste besmetting?

Buiten China grijpt het coronavirus vooral in cruiseschepen om zich heen. Nederlanders lopen daar gevaar, maar zijn vooralsnog niet besmet. Alle betrokken instanties proberen een uitbraak intussen af te wenden. 

De cambodjaanse premier Hun Sen (R) zwaait vanuit een helikopter naar de MS Westerdam in de haven van de provincie Preah Sihanouk op 14 februari 2020.Beeld EPA

Hoe gaat het met de Nederlanders op het cruiseschip Westerdam in Cambodja?
Maandag en afgelopen weekeinde is een groep Nederlandse passagiers teruggekeerd uit Cambodja, waar ze met het cruiseschip Westerdam voor anker lagen. Bij een Amerikaanse medepassagier werd het coronavirus aangetoond nadat ze het schip had verlaten; de achtergebleven passagiers zitten nog vast. Een eerder uitgestapte groep Nederlanders vloog, al dan niet met hulp van rederij Holland Amerika Lijn, via Singapore terug.

Van de oorspronkelijk 91 Nederlandse passagiers verblijven nu nog 29 op de Westerdam. Een van hen is de 72-jarige Hans Droppert. ‘Het is eigenlijk een luxe gevangenis. De bemanning is heel meelevend en we worden goed verzorgd. We hebben bijna het hele schip voor onszelf.’ 

Wat de cruiseganger wel frustreert is de in zijn ogen weinig meelevende opstelling van de Nederlandse overheid. ‘Iedereen die gezond is kan naar huis, klinkt het. Maar zo simpel is het niet. De regering hoeft echt niet op kosten van de belastingbetaler een vliegtuig te sturen om ons terug te halen. Volgens mij wil Holland-Amerika Lijn ook best betalen, al kost deze episode hen waarschijnlijk al miljoenen.’

Nederland zou meer voor de cruisetoeristen kunnen doen, vindt Droppert, bijvoorbeeld een gezamenlijke terugkeer naar Nederland organiseren. Dat heeft als voordeel dat er overzicht blijft, dat nu enigszins ontbreekt. Van de zestig Nederlanders buiten het schip verblijven de meesten vermoedelijk nog in Cambodja, sommigen zijn doorgereisd met onbekende bestemming. Het ministerie van Buitenlandse Zaken weet niet wie precies waar zit, al beschikt het via de rederij wel over alle passagiersnamen. Met 26 passagiers die verblijven in hotels in Cambodja heeft Buitenlandse Zaken contact. 

KLM doet geen uitspraken over Nederlanders die via deze luchtvaartmaatschappij zijn teruggekeerd. KLM-woordvoerder Paul Weber kan niet bevestigen dat zondag twee Nederlanders voor een terugvlucht werden geweigerd omdat ze niet over de benodigde gezondheidsverklaring beschikten. ‘Wij geven geen informatie over individuele gevallen’, zegt Weber. ‘We volgen de richtlijnen en protocollen die alle maatschappijen hanteren: ben je fit to fly verklaard, dan reis je mee.’

Hoe proberen de betrokken instanties een virusuitbraak in Nederland te voorkomen?
Reizigers die uit ‘verdacht’ gebied in Nederland aankomen, hoeven op de luchthaven geen gezondheidstest te ondergaan. Passagiers van de Westerdam die eenmaal thuis zijn, worden benaderd door de plaatselijke GGD, zoals dat ook geldt voor Nederlanders die verbleven in de Chinese provincie Hubei, het epicentrum van de virusuitbraak. 

Het gezondheidsinstituut RIVM heeft de passagierslijst van cruiseschip Westerdam opgevraagd. Deze gegevens zijn ook in handen van de GGD, die actief op zoek is naar de Nederlanders die op het schip zitten en hebben gezeten. Onderzoekers van het RIVM en het Erasmus MC moeten aantonen of verdenkingen van het virus ook echte besmettingen zijn. Het RIVM staat in nauw contact met de GGD-instanties en is verantwoordelijk voor de bestrijding van het virus, als dat uitbreekt in Nederland.

Passagiers van de MS Westerdam in een bus nadat zij het cruiseschip hebben verlaten. Beeld AP

Mensen die klachten hebben die wijzen op symptomen van de ziekte, moeten zich melden bij een huisarts, die de verschijnselen inventariseert en nagaat of de patiënt in China is geweest of mogelijk eerder in contact is gekomen met het virus. Alle huisartsen hebben een meldingsplicht van het nieuwe coronavirus, het Covid-19, bij de GGD.

Het komt misschien wonderlijk over dat officiële instanties het aan de mensen zelf overlaat om zich te melden, maar ook in preventieve zin gebeurt er wel degelijk iets. Onderzoeksinstituut Nivel, dat op basis van gegevens van veertig huisartsen wekelijks de griep in Nederland in kaart brengt, laat sinds kort ook controleren op het coronavirus. ‘Louter uit voorzorg worden wekelijks twee monsters van patiënten met al dan niet het influenzavirus, of in elk geval een luchtwegvirus, naar laboratoria gestuurd’, zegt Mariëtte Hooiveld van Nivel.

Wat gebeurt er met verdachte patiënten met corona-symptomen?
Een huisarts die ziekteverschijnselen van het nieuwe virus vindt, stuurt een monster van wangslijm naar de laboratoria van het RIVM en het Erasmus MC. Daar controleren onderzoekers binnen 24 uur of het daadwerkelijk om een coronabesmetting gaat. Ondertussen blijft de verdachte patiënt in isolatie, thuis of in het ziekenhuis. Daar moeten ze elk contact met de buitenwereld, huisgenoten en bezoekers vermijden. Tot dusver zijn in Nederland meer dan 35 verdachten getest, allemaal negatief. 

Als de uitslag van de coronatest positief is, blijft de patiënt in isolatie. De GGD onderzoekt vervolgens of de patiënt anderen heeft besmet. Van iedereen die met de betrokkene in contact is geweest wordt de temperatuur gemeten en de gezondheidssituatie nauwlettend in de gaten gehouden. ‘De ring rondom de patiënt houden we in dat geval zo klein mogelijk, om alle kans op besmetting te voorkomen’, zegt een RIVM-woordvoerder.

Hoe gaat het eraan toe op de andere ‘coronacruise’, de Diamond Princess in Japan?
Op het cruiseschip Diamond Princess dat sinds twee weken stil ligt in de Japanse stad Yokohama, grijpt het coronavirus razendsnel om zich heen. Het aantal geïnfecteerde opvarenden liep maandag op tot 454. Van de ruim 3.700 passagiers en bemanningsleden, onder wie vijf niet-besmette Nederlanders, zijn 1.723 mensen getest op het virus.

Een Japanse passagier vertelt dat hij het coronavirus op de boot heeft opgelopen. Vorige week had hij nog nergens last van, maar na lichte klachten werd hij direct opgenomen in het ziekenhuis. ‘Ik heb goede hoop dat het meevalt en ik morgen weer naar huis mag’, zegt hij. Alle overgebleven, niet besmette opvarenden hopen na twee weken quarantaine woensdag het schip te kunnen verlaten. 

Sommige landen wachten daar niet op: Australië, de Verenigde Staten, Canada, Zuid-Korea en Italië hebben aangekondigd landgenoten van het schip te halen. De Amerikaanse autoriteiten evacueerden zo’n driehonderd passagiers van het schip, onder hen bleken veertien besmette patiënten te zitten. Aanvankelijk werden zij niet toegelaten tot het vliegtuig terug, later besloot het personeel hen toch toe te laten in een afgesloten ruimte.

De 57-jarige Amerikaan Matthew Smith zegt dat hij en zo’n vijftig medepassagiers de situatie wantrouwden en  weigerden mee terug te vliegen. ‘We hebben besloten dat het te onveilig was en bleven op het schip. Daar werden onze zorgen bevestigd: terwijl eerst werd gezegd dat besmette passagiers niet zouden meevliegen, is nu duidelijk dat veertien geïnfecteerde patiënten toch aan boord zaten. We zijn blij dat we op de cruise zijn gebleven.’

Lees het hele interview met Hans Droppert
Hans Droppert (72) behoort met zijn vrouw tot de 31 Nederlandse passagiers die nog vastzitten op cruiseschip Westerdam in een Cambodjaanse haven. ‘Ik zou niet weten waar of hoe wij besmet zouden kunnen zijn.’

Meer over het coronavirus

Nieuw coronavirusverspreidt zich snel: dit weten we tot nu toe

Wat begon als een mysterieus virus in de Chinese miljoenenstad Wuhan heeft zich over de hele wereld verspreidt. Langzaam maar zeker komen we meer te weten over dit coronavirus. In dit dossier leest u alles wat u moet weten over het virus.

Eén besmetting in een met China vergroeid continent: in Afrika maken ze zich geen zorgen

Amper een continent dat zo met China is verbonden als Afrika. Toch is er pas één geval van besmetting met het coronavirus vastgesteld. Heeft het virus inderdaad niet de overtocht gemaakt, of wordt het niet herkend?

Leende zamelt geld in voor eigenaar Chinees restaurant die niet weg kan uit China

Leende springt massaal in de bres voor Qiyue Luo, ‘dorpsheld’ en eigenaar van het lokale Chinese restaurant. Dat is nu gesloten omdat Luo met zijn echtgenote vastzit in China vanwege het coronavirus. Om de gemiste inkomsten enigszins te compenseren, begonnen bewoners van het Brabantse dorp afgelopen weekend een inzamelactie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden