Nog geen besluit over vervolging MH17-daders

Het gaat nog heel lang duren voordat de daders van de ramp met vlucht MH17 zich moeten verantwoorden voor een rechter. De vijf landen die zijn betrokken bij het strafrechtelijk onderzoek naar de verdachten zijn het nog niet eens over wat de meest effectieve vorm van berechting is.

Rond de rampplek in Oekraïne heeft de lokale bevolking verschillende gedenktekens opgericht zoals die sobere kruis. Beeld anp

'Het is nog niet met zekerheid te zeggen hoe lang het strafrechtelijk onderzoek nog zal duren', schrijft Van der Steur in antwoord op vragen van Tweede Kamerleden Sjoerd Sjoerdsma (D66) en Pieter Omtzigt (CDA). 'Naast de mogelijkheid van nationale vervolging en berechting (...) worden ook internationale mogelijkheden om te komen tot vormgeving van vervolging en berechting van (potentiële) verdachten van de ramp met vlucht MH17 verkend.'

Eerder melden bronnen aan de Volkskrant (+) dat verdachten pas 'in de loop van 2016' worden aangewezen. Mogelijk nog veel later. Diverse betrokkenen memoreren de Lockerbie-ramp: daar duurde het twaalf jaar voordat een strafproces tegen verdachten begon.

Van der Steur erkent nu dat een besluit over de vorm van berechting nog steeds niet is genomen. 'Het streven is erop gericht om zo spoedig mogelijk een besluit te nemen over de vormgeving van vervolging en berechting van (potentiële) verdachten van de ramp met vlucht MH17', schrijft Van der Steur in zijn Kamerbrief.

Russische blokkade

De daders zijn wel al in het vizier, stelde het Openbaar Ministerie (OM) in augustus dit jaar met een vleugje optimisme. Volgens hoofdofficier van Justitie Fred Westerbeke, die namens het OM het onderzoek naar de ramp coördineert, zijn er mensen waar 'bijzondere aandacht' voor is. 'Maar er is nog niemand formeel tot verdachte bestempeld.'

De moeizame relatie met Rusland is een van redenen dat het aanwijzen en berechten van daders zo stroef verloopt. Moskou vindt dat het onderzoek naar de ramp niet onafhankelijk verloopt en blokkeerde mede daarom in juli een resolutie om een speciaal VN-tribunaal voor MH17 op te richten (+).

Geen overeenstemming

Een internationaal team van openbaar aanklagers en rechercheurs, het zogenoemde JIT-team, is verantwoordelijk voor het publiekelijk aanwijzen van de daders en het bedenken van een berechtingsmechanisme. Daarin zitten experts uit Nederland, Australië, België, Maleisië en Oekraïne. Zij overwegen sinds het mislukken van het VN-tribunaal de oprichting van een eigen tribunaal, zegt de Australische minister van Buitenlandse Zaken Julie Bishop. Het Nederlandse kabinet wil dat niet bevestigen - de overtuiging is er nog niet dat dit de beste weg is.

'Zorgvuldigheid en bedachtzaamheid zijn in dit proces van cruciaal belang bij het tot stand brengen van de benodigde internationale overeenstemming over vormgeving van vervolging en berechting', schrijft Van der Steur. Kennelijk is er binnen het JIT-team nog geen overeenstemming over de beste optie.

Nog vier opties

Elk vorm van berechting die wordt bedacht - er zijn nog vier opties over (+), variërend van een Nederlandse rechtbank tot een eigen tribunaal - verliest sowieso aan legitimiteit als die niet wordt gesteund door de Verenigde Naties, waar Rusland als lid van de Veiligheidsraad alles kan blokkeren.

Morgen worden wel al de eerste resultaten van het onderzoek naar de oorzaak van de MH17-ramp bekendgemaakt. 's Ochtends worden eerst nabestaanden ingelicht in Den Haag. Rond 14.00 uur 's middags geeft premier Rutte zijn eerste reactie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden