Nog even en Seedorf is voorbij

De kazerne Seedorf, vooruitgeschoven post op de Noord-Duitse laagvlakte, gaat dicht. Meer dan honderdduizend Nederlandse dienstplichtigen en beroepsmilitairen werkten en leefden er 43 jaar lang samen....

Voor de deur van het officierscasino in Seedorf, waar het parket altijd glimt, de hofmeesters in zwarte vestjes zijn gestoken en het geplop van tennisballen zachtjes doorklinkt op het terras, staat opeens een grauwe, betonnen muur. Een restant van het IJzeren Gordijn moet het voorstellen, met daarop een sentimentele graffititekst:

Alles ist vorbei.

Zimmer frei.

Want de kazerne Seedorf, waar in 43 jaar tijd meer dan honderdduizend Nederlanders hebben gewoond en gewerkt, gaat nu echt dicht. Morgen marcheren zeventienhonderd militairen met wapperende vaandels langs het Rathaus van het garnizoensplaatsje Zeven. Ze laten een standbeeld achter in het stadspark. Daarna vertrekken de Duitslandgangers - naar Nederlandse kazernes, of naar Uruzgan.

'Seedorf is het laatste zichtbare restje van de Koude Oorlog', zegt majoor Frans Verburg, die al maanden werkt aan het afscheid. Zaterdag wordt, zegt hij, een tijdperk afgesloten. 'Ooit was het verstandig een brigade neer te zetten op deze vooruitgeschoven post. Maar nu richt de landmacht zich op vredesmissies. Die kunnen we net zo goed vanuit Nederland uitvoeren.'

Het plan was simpel: op de Noord-Duitse laagvlakte, vier uur rijden van Utrecht, moesten de mannen en vrouwen van de 41ste Brigade de eerste klappen opvangen bij een aanval uit het oosten. Die paar dagen waren hopelijk genoeg voor ex-dienstplichtigen om hun plunjebaal van zolder te halen en naar een mobilisatiecomplex te rijden.

En zo ontstond een kleine Nederlandse gemeenschap in Zeven, een keurig plaatsje met veertienduizend inwoners in een glooiend landschap dat doet denken aan de Achterhoek - maar dan dunner bevolkt. De Nederlanders bouwden er ruime huizen, winkels, een basisschool en een middelbare school, en vierden er uitbundig de avondvierdaagse, Sinterklaas en Koninginnedag.

'Ik zal ze missen', zegt Claudia Usskurat van Hotel Central, die een kwart van haar omzet aan Nederlanders heeft te danken. Ooit was dat meer dan de helft. 'Maar het gaat mij niet alleen om geld. We hebben de Hollanders ook ins Herz geschlossen.' Ze brachten volgens haar ook leven in Zeven. 'Ze zijn anders, losser, zeggen meteen du.'

Maar, toch ook niet onbelangrijk: de Nederlanders hadden geld. De buitenlandtoelage voor een soldaat begint bij 300 euro extra per maand; de aanschafprijs van een auto ligt minstens 30 procent lager dan in Nederland. In de taxfreewinkel op de kazerne liggen louter topmerken.

'Natuurlijk was geld een reden om voor Seedorf te kiezen', zegt Rik 't Hart van het regiment Limburgse Jagers. Hij poetst zijn Minimi-mitrailleur in de wapenkamer. Een soldaat tweede klas verdient ongeveer 1000 euro bruto per maand - dan is iedere cent extra welkom. 'Maar de sfeer is ook belangrijk', zegt 't Hart. 'Gisteren nog uitgeweest in Hamburg. Gezellig met een mannetje of dertig.'

Zijn collega Stefan de Wit, die een paar tafels verderop de wapenolie van zijn handen veegt, verheugt zich niet op de negen-tot-vijfmentaliteit die volgens hem op Nederlandse kazernes heerst. 'Dat merk ik op uitzending. Dan hebben wij veel minder last van irritaties, omdat we hier ook dag en nacht met elkaar zitten opgescheept.'

'Dat noem ik nou het Seedorfgevoel', zegt brigadegeneraal Harm de Jonge, de laatste commandant van het 41ste. 'Hier heerst een can do-mentaliteit. Niet klagen, maar doen.' De bijzondere omstandigheden in Seedorf kweken volgens hem saamhorigheid en uiteindelijk betere militaire prestaties. 'Daarom draaide het verenigingsleven hier als een trein, en daarom voelen we elkaar goed aan als het spannend wordt in Irak of in Bosnië.'

Toch begrijpt de generaal wel dat zijn brigade wordt opgeheven en de bataljons versnipperd raken over Nederlandse kazernes. De vraag dringt zich zelfs op waarom de sluiting zo lang heeft geduurd. 'Dat zou je in Den Haag moeten vragen.' Zijn woordvoerder: 'Het gaat om duizenden militairen met hun voertuigen, die zet je niet even weg op een voetbalveldje.'

Voor Zeven is het vertrek van de brigade hoe dan ook een klap. De generaal: 'Ik heb de burgemeester uitgelegd dat je niet van de Nederlandse belastingbetaler kunt verwachten dat die de plaatselijke economie overeind houdt.' Een troost is dat een Duitse brigade de kazerne overneemt. 'Dat hebben ze goed gezien, want we laten de modernste kazerne van Duitsland achter.'

Tien jaar geleden kwam Seedorf in opspraak nadat enkele soldaten zich voor een militaire rechter moesten verantwoorden voor de handel in softdrugs, xtc en cocaïne. 'De grootste coffeeshop ter wereld', noemde een 21-jarige verdachte de kazerne. Volgens hem gebruikte de helft van de manschappen harddrugs.

Sindsdien is het nooit meer goed gekomen met het imago van Seedorf. 'In Nederland weet je niet wat een ander uitspookt na vijven', zegt de commandant. 'Maar hier is alles zichtbaar, en we hebben het niet getolereerd.' De Jonge heeft niet de indruk dat hij meer probleemgevallen op zijn bureau krijgt dan collega's in Nederland.

In gebouw Q, waar de fitnessclub en de squashbanen zijn gevestigd, tilt wachtmeester Erwin Hooyer twaalf kilo zware dumbells. De cavalerist kijkt uit naar zijn laatste dag in Duitsland. De werksfeer wordt dan wel minder, verwacht hij, maar daar staat tegenover dat hij zijn gezin vaker zal zien. 'Dat is ook veel waard.'

Ook de 16-jarige Stephanie Villanueva kan niet wachten. Als dochter van een adjudant en een administratief medewerkster heeft zij bijna haar hele leven in Zeven gewoond. 'Ik heb het hier leuk gehad. De school is prettig klein en in het weekeinde gaan we met z'n allen naar Meyers Tanzpalast. Alleen de laatste tijd is het saai.'

Villanueva wijst op een rijtje twee-onder-een-kap-villa's in de nieuwbouwwijk Neu Kampen. 'Daar wonen alleen Nederlanders.' De huizen zijn fraai, maar moeilijk te verkopen. Hotelmanager Usskurat: 'Ze móeten weg, dus iedereen weet dat de prijzen nog naar beneden kunnen.'

Volgens generaal De Jonge krijgen de probleemgevallen een extra reiskostenvergoeding, zodat ze voorlopig kunnen forenzen, of een verhuisvergoeding om een woning dichter bij de Nederlandse grens te kopen (maar nog wel in Duitsland, want bij het annuleren van de hypotheek eisen banken tienduizenden euro's boete).

Voor vijftig medewerkers is ook nog geen nieuwe baan gevonden. De generaal zegt voor al die gevallen maatwerk te willen leveren, voordat hij in juli de poort uitrijdt. 'Ik vraag van mijn mensen dat ze onder vuur naar voren gaan, dan moet ik, van mijn kant, goed voor ze zorgen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.