Nog een Nederlandse bisschop schuldig aan seksueel misbruik

Behalve Jo Gijsen heeft ook een andere Nederlandse bisschop zich schuldig gemaakt aan seksueel misbruik van jonge jongens. De klachtencommissie van het Meldpunt misbruik RKK heeft twee jaar geleden vier klachten tegen Jan Niënhaus, voormalig hulpbisschop van het aartsbisdom Utrecht en titulair bisschop van Benda, gegrond verklaard. Het aartsbisdom heeft dit echter niet publiek bekendgemaakt.

Voormalig hulpbisschop van het aartsbisdom Utrecht en titulair bisschop van Benda Jan Niënhaus in 1999. Beeld anp

Dat heeft het aartsbisdom Utrecht vandaag bevestigd naar aanleiding van onderzoek door de Volkskrant. Kardinaal Wim Eijk zegt in een reactie dat hij 'verdrietig is dat dit misbruik heeft plaatsgevonden'. Hij hoopt dat 'de gegrondverklaring van de klachten kan helpen in het helingsproces van de slachtoffers'.

Niënhaus was van 1982 tot 1999 hulpbisschop in het aartsbisdom Utrecht. In 2000 is hij overleden. Het misbruik heeft plaatsgevonden in de periode van midden jaren vijftig tot begin jaren zeventig, toen Niënhaus eerst kapelaan was in Schalkwijk en Amersfoort en later leraar, conrector en rector op het kleinseminarie in Apeldoorn.

De klachten over ontuchtige handelingen, zoals het over en weer betasten van de penis, zijn al twee jaar geleden gegrond verklaard door de klachtencommissie. Maar ze zijn nimmer publiekelijk bekendgemaakt door het aartsbisdom Utrecht.

Postume bescherming
Daarmee laadt de katholieke kerk opnieuw de verdenking op zich het misbruikschandaal niet serieus te nemen en haar kerkleiders postuum te willen beschermen voor reputatieschade. Eerder deze maand bekende het bisdom Roermond pas publiekelijk spijt voor het misbruik door oud-bisschop Gijsen, nadat het Katholiek Nieuwsblad daarover vragen had gesteld. Tegen Gijsen, vorig jaar overleden, zijn twee klachten gegrond verklaard.

'De kerk zegt wel schoon schip te willen maken en maximale openheid te betrachten', aldus Guido Klabbers, voorzitten van de koepel van slachtoffergroepen Klokk. 'Maar als het erop aankomt, blijven ze misbruikzaken in de doofpot stoppen, vooral als daarbij hooggeplaatsten zijn betrokken.'

Kardinaal Wim Eijk, de hoogste baas in het aartsbisdom, heeft wel zijn schriftelijke excuses aangeboden aan de vier slachtoffers. Ook is er schadevergoeding betaald. Maar verder is geen ruchtbaarheid gegeven aan de misbruikpraktijken van Niënhaus, jarenlang de op één na hoogste baas in het aartsbisdom.

'Dat kunnen en mogen we niet', reageert Hans Zuijdwijk, secretaris-generaal van het aartsbisdom en de rechterhand van Eijk. 'Zo is dat in de procedure van de klachtencommissie afgesproken. Het bisdom zoekt niet zelf de publiciteit. Anders zouden we kunnen worden aangeklaagd wegens smaad door de nabestaanden van de overleden hulpbisschop.'

Volgens hem verzet ook het kerkelijk recht zich tegen meer openheid. Die kille, vooral door de procedure ingegeven houding van de kerk valt slecht bij slachtoffers van seksueel misbruik. 'Ze hebben meer oog voor het imago van de kerk dan voor het leed van de slachtoffers', aldus Klokk-voorzitter Klabbers.

Ook bij de commissie-Deetman, die onderzoek deed naar seksueel misbruik in de katholieke kerk, zijn meldingen tegen Niënhaus binnengekomen. Ze worden beschreven in het eindrapport. Een koepel van 20 scholen in Groningen en Drenthe heeft daarom in 2012 zijn naam Mgr. Niënhausstichting al veranderd in Fidarda.

Een foto van de overleden oud-bisschop Jo Gijsen tijdens diens uitvaartdienst in juni vorig jaar in de Roermondse Sint-Christoffelkathedraal. Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.