ACHTERGRONDDROOGTE IN NEDERLAND

‘Nog een derde droge zomer, en we rooien het niet meer’

Vanwege de droogte staat het water in de Waal laag. Woonboten dreigen droog te komen liggen. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Al voor het derde jaar op rij is het extreem droog. En uit onderzoek van het KNMI blijkt dat dit niet de laatste keer zal zijn. ‘Zie hoe voorzichtig ze in Italië en Griekenland omgaan met water, daar moeten we van leren.’

Hendrik Jan ten Cate, akkerbouwer in Tholen

‘De droogte is dramatisch. Er is al een maand niets uit de lucht gevallen, de gewassen zijn aan het verdorren en verdrogen op het land. Sommige boeren kunnen waterkanonnen inzetten om het land te besproeien, maar dat is niet voor iedereen hier een optie, want er is in Zeeland bijna nergens genoeg oppervlaktewater. Water uit de kraan is duur en soms is dat ook verboden. Al met al gaat het om enorme hoeveelheden water. Een oplossing? Er moet zoet water naar Zeeland komen. Het stelsel van sloten zou moeten worden ingericht om zoet water door te pompen. Het is een zorgelijke situatie.’

Jan Peter van der Hoek, hoogleraar drinkwatertechniek TU Delft

‘Nederland heeft lang een overschot aan neerslag gehad, dus we hebben nooit de noodzaak gehad om water op te slaan. Wij voeren water bijvoorbeeld gerust via het riool af naar de zee. In een land als Namibië – haast een woestijn – of Singapore wordt gebruikt douchewater omgezet in drinkwater. In ons land bestaat de kennis om dit te doen, maar de noodzaak ontbrak. Nu we drie jaar achter elkaar deze droogte ervaren, wordt de vraag plotseling relevant: hoe kunnen we slimmer omgaan met water? Zo gebruikt de fabriek van DOW in Terneuzen afvalwater voor haar productieproces.’

Robert-Jan Brummelkamp, binnenvaartschipper op weg naar Duitsland

‘De binnenvaartschipper wordt direct geconfronteerd met een lage waterstand: je vaart meer in een beekje dan een rivier. Onze capaciteit neemt dan noodgedwongen af. De schepen nemen minder lading mee, zodat ze hoger liggen. Daardoor heb je meerdere schepen nodig om dezelfde lading te vervoeren. Onze vrachtprijs gaat dan omhoog, dat is wettelijk geregeld. Maar het wordt ondanks de stijgende inkomsten steeds moeilijker dieper Duitsland in te varen. Na twee maanden extreem lage waterstand kiezen mijn klanten ervoor om over te gaan op treinen en vrachtwagens. Bij de productie van nieuwe schepen houden we rekening met een toekomst vol lage waterstanden. De schepen worden lichter gebouwd, met kleinere schroeven. Zo blijven we concurreren met het spoor.’

Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Arina van Leenen, wijndruiventeler

‘De afgelopen paar jaar zijn dankzij het weer goede wijnjaren geweest hier in de Betuwe. Wijnboeren houden van experimenteren, maar druiven houden van een gematigd en saai klimaat. Het droge weer is geen straf geweest voor de Nederlandse wijn. Hoe droger, hoe minder kans op schimmels. En we kunnen eerder beginnen met oogsten.’

Peter Voorn, ecoloog Natuurmonumenten

‘De natuur is veerkrachtig, maar zelfs een elastiekje kun je niet blijven uitrekken. Iets wat voorheen eens in de 25 jaar voorkwam, houdt nu al twee jaar op rij aan. Het lijkt dit jaar niet anders te zijn. Ik zag vandaag 22 grutto’s die stonden te slapen. Die hadden deze tijd van het jaar op een nest moeten broeden. Aan de droogte kunnen we weinig doen, maar er wordt te kwistig met water omgesprongen; er wordt hier in Brabant ruim grondwater opgepompt en gesproeid. Alsof het gratis en voor niets is. Op die manier gaat het in de natuur helemaal mis. Zie hoe voorzichtig ze in Italië en Griekenland omgaan met water. Als we daar niets van leren, trekt het natuur aan het kortste eind.’

Hendrik Jan ten Cate, akkerbouwer in Tholen

‘Je loopt er in de polder niet mee te koop als je oogst mislukt. Zij die de hulp het hardst nodig hebben, schamen zich. Men probeert het toch binnen het familiebedrijf zo goed mogelijk op te lossen. Maar rijd een rondje in Zeeland: alle velden zouden nu groen moeten zijn. Als je niets te verkopen hebt, blijf je nog wel kosten houden voor het zaaien. Het jaar 2018 was droog, met kunst- en vliegwerk wisten we het in 2019 te rooien. Maar als de uien en bieten dit jaar niet willen groeien, dan is dit het derde jaar op rij. Er zit armoede in onze sector verscholen. En dat is geen ondernemersrisico meer. Klimaatverandering hebben we feitelijk met z’n allen veroorzaakt, de lasten die het met zich meedraagt, moeten we samen verdelen.’

Vaker droge zomers in het Nederlandse binnenland

Nederland heeft sinds de jaren vijftig van de vorige eeuw steeds vaker droge zomers. Dat wil zeggen: in het binnenland. In de kustgebieden is dat niet het geval, daar valt juist meer neerslag. Dit blijkt uit onderzoek van het KNMI en de Universiteit Utrecht. De wetenschappers verwachten dat deze trend zich zal voortzetten. Lees meer. 

Door de droogte zaait de akkerbouwer zijn witlof op beton
Akkerbouwers zijn amper bekomen van de vraaguitval door corona of ze worden geconfronteerd met een van de droogste lentes ooit. ‘Het is alsof ik op beton moet zaaien.’ 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden