Nog altijd ligt de ‘nee’-stem stevig op kop

De laatste peilingen in Frankrijk geven aan dat de bevolking op 29 mei tegen de Europese Grondwet gaat stemmen. Geen ramp, meent de Fransman, de EU zal niet meteen instorten....

Met nog zes weken campagne voor de boeg wijzen vrijwel alle indicatoren dezelfde kant op: de Fransen gaan op 29 mei een ‘nee’-stem tegen de Europese Grondwet uitbrengen. Niet alleen geeft de laatste opiniepeiling aan dat 53procent van de Fransen tegen de Grondwet is, maar ook neemt de overtuiging onder de bevolking toe dat de ‘nee’-stem gaat winnen. Volgens opiniepeilers versterkt dat de kans dat dat ook gebeurt.

Verontrustend voor het ‘ja’-kamp is verder dat de meeste Fransen ervan overtuigd zijn dat er bij een eventuele afwijzing niets ernstigs gebeurt: 63 procent meent dat Frankrijk dan bij zijn Europese partners kan aankloppen om over wijzigingen in de tekst te praten. Op het dreigen met een ‘politieke ramp’ die met name door oud-Commissie-voorzitter Jacques Delors wordt voorspeld, reageert de Fransman met schouderophalen.

Franse opinieleiders zien de EU ook niet direct instorten, maar gaan er wel vanuit dat de invloed van hun land in Europa zal afnemen. Bovendien wijzen zij erop dat de optie van heronderhandelen over de tekst allerminst helder is, omdat niet duidelijk wordt op welke punten de tekst van de Grondwet is afgewezen. Want de motieven om een ‘nee’-stem uit te brengen blijven divers. Zij variëren van een afkeer van de toetreding van Turkije tot de EU via algehele weerzin tegen de politiek tot onvrede over de regering.

Het enige lichtpunt voor het ‘ja’-kamp komt uit de hoek van de zwevende kiezers. Van hen zegt 37procent de neiging te hebben om, als ze ‘diep in hun hart kijken’, uiteindelijk ‘ja’ te stemmen tegenover 23procent aan ‘nee’-stemmers. Minder gunstig voor het ‘ja’-kamp is dat het aantal zwevende kiezers afneemt: 60 procent van de Fransen zegt zijn keuze definitief te hebben gemaakt en nog altijd ligt de ‘nee’-stem op kop.

Het sombere beeld van de peilingen brengt het ‘ja’-kamp, gevormd door de regeringspartij UMP en de socialistische PS, ertoe steeds meer te verwachten van president Chirac. Die gaat donderdagavond op de commerciële zender TF1 in debat met jongeren over de Grondwet. Eén serieuze journalist gaat samen met twee talkshow-presentatoren de discussie leiden.

De hoon over die opzet is niet van de lucht: het ‘nee’-kamp verwijt Chirac de confrontatie met serieuze politieke tegenstanders uit de weg te gaan. ‘Dit is een belediging voor de intelligentie van de Fransen’, vindt Henri Emmanuelli, een prominente socialist uit het ‘nee’-kamp.

De tegenstanders van Chirac houden hem de rol voor die François Mitterrand in 1992 speelde bij het referendum over het Verdrag van Maastricht. De toenmalige socialistische president gooide destijds zijn zieke lichaam én zijn scherpe geest in de strijd om de zwaarste tegenstander van dat moment, de rechtse politicus Philippe Séguin, te vermorzelen. Daarmee leverde hij een essentiële bijdrage aan de krappe winst (51 procent) van de ‘ja’-stem.

Claude Chirac, de dochter van de president en diens voornaamste communicatieadviseur, is echter tegen de directe confrontatie met een tegenstander. De voor de hand liggende kandidaat zou oud-premier Laurent Fabius, de nummer twee van de socialisten, zijn geweest. Maar bij zo’n klassieke links-rechts-confrontatie zou haar vader maar weinig kunnen winnen, meent zij. Want vooral de linkse kiezers keren zich in meerderheid (60 procent) tegen de Grondwet. Bij een debat tussen een ‘nee’-stemmende socialist en een ‘ja’-stemmende Chirac zouden die toch niet naar rechts oversteken.

Dus kozen vader en dochter Chirac voor een ontmoeting met tachtig jongeren uit alle lagen van de bevolking. Die ‘vertegenwoordigen de toekomst van Europa’, zo is de redenering. Bovendien zou de president zich zo dichter bij de gewone burgers kunnen tonen dan bij de gewone aanpak van een interview met twee journalisten. Dat zou te veel de indruk van een onderonsje van ingewijden wekken, meent het Elysée.

Tot woede van de journalistenvakbonden bij de publieke omroep, die het debat bij voorbaat diskwalificeren als ‘de triomf van de politieke marketing.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden