NOG 604 DAGEN TOT DE EMU

Het vertrouwen van de Nederlanders in de euro slinkt. Nog steeds is een meerderheid voor de Europese munt maar er zijn, vergeleken met een half en een heel jaar geleden, meer mensen die aan de gulden hechten....

Eurovrees

Volgens De Nederlandsche Bank, die sinds 1995 onderzoekt doet naar de euro-vriendelijkheid van de Nederlanders, is er ook een verklaring voor de eurovrees. De Bank denkt dat de inmiddels opgelaaide discussie over euro en EMU de mensen aan het denken heeft gezet. Door verhalen over de nadelige gevolgen voor de werkgelegenheid van de euro en andere verhalen over de zwakke euro, wint de gulden aan populariteit.

Die discussie heeft er ook toe geleid dat de kennis over EMU en euro iets is toegenomen. Een half jaar geleden wist slechts een op de vijf Nederlanders dat de Europese munt euro zou gaan heten, nu is dat een op de drie.

Anders dan het publiek zijn ondernemers standvastig positief over de euro. Ongeveer vier op de vijf bedrijven was en is voor de komst van de Europese munt. De Bank heeft ook proberen te becijferen waar dit optimisme vandaan komt. Geschat wordt dan invoering van de euro bedrijven rond de vijf miljard gulden zal kosten. In het minst gunstige geval hebben ze dit bedrag in twee jaar terugverdiend. In het meest gunstige al in een jaar.

Het is een inschatting die in ieder geval wordt gedeeld door DSM. Het chemieconcern denkt aan de overschakeling op de euro zo'n tien miljoen kwijt te zullen zijn. Maar dat bedrag wordt in het euro-tijdperk in een veelvoud terugverdiend. Bijvoorbeeld doordat valse concurrentie met lagere wisselkoersen niet meer mogelijk is en de kosten van allerlei ingewikkelde wisseltransacties wegvallen.

Pond valt af

New Labour is nog niet helemaal een nieuw geluid want ook de kersverse Britse regering ziet weinig heil in toetreding tot de EMU in 1999. Maar als ze wel zouden willen, zouden ze dan ook mogen?

Afgaande op de (door sommigen) betwiste voorspellingen die de Europese Commissie publiceerde, haalt Engeland alle eisen, al is het soms met enige moeite. De inflatie is met 2,5 procent relatief hoog, maar laag genoeg om door te gaan, hetzelfde geldt voor de rente, de staatschuld ligt beneden de 60 procent en met een financieringstekort van 2,9 procent bereiken ze net Europa zonder natte hakken te halen.

Dan is er nog wel een probleem: Engeland doet niet mee aan het Europese wisselkoersstelsel. Ook dat is een voorwaarde voor deelname aan de EMU. Het is moeilijk voorstelbaar dat de Labourregering nu het pond weer ijlings aanhaakt bij de andere munten. Het pond kost inmiddels drie guldens en drie stuivers, evenveel als in het najaar van 1993 toen de Britten uit hetzelfde wisselkoersstelsel werden gejaagd.

SER naar Brussel

Klaas de Vries gaat gebukt onder het poldermodel. Er gaat vrijwel geen dag voorbij dat de voorzitter van de Sociaal Economische Raad zich niet de blaren op de tong moet praten over het succes van Hollandse economische model. Geen land ter wereld dat niet wil weten van de hoed en de rand.

Dat is wel eens anders geweest. Maar sinds paars aan de macht is, is de SER weer in zaken. Het is de medewerkers aan te zien. Ze durven weer met opgeheven hoofd over straat te gaan en als zij het bolwerk van de marketeers passeren, het belendende ministerie van Economische Zaken, fluiten ze een vrolijk deuntje.

Bijtijds hebben de politici zich gerealiseerd dat wanneer vakbeweging en werkgevers met elkaar on speaking terms zijn, de vaderlandse economie floreert. Al meer dan 50 jaar in business. Het geheim van het poldermodel is gewoon met elkaar praten, op basis van wederzijds vertrouwen. En als de economie ook nog meezit, heb je economische én banengroei.

Vorige week organiseerde Klaas een Europese SER. Vakbonden en werkgevers uit alle hoeken van de Europese Unie bijeen. Het was wennen. Aan elkaar - kapitalisten en arbeiders samen in één hok - en aan de boodschap van de Hollandse polderjongens: met elkaar zaken doen en afspraken maken. Ooit heette dat ook in vakbondskringen 'vuile handen' maken. Maar we hebben het laatste anderhalf decennium geleerd dat zaken doen voor beide partijen profijtelijk is. Wat Johan Stekelenburg noemt 'van zero-sum game naar een win-win situatie'.

De tijd dringt. Want over twaalf maanden beslissen de EU wie er mag meedoen met de Economische en Monetaire Unie. Met de EMU verdwijnen ook de makkelijke oplossingen voor economische problemen. We zullen het zelf moeten doen, hielden de Hollanders hun gasten voor. Op nationaal niveau, maar ook per sector en op het grote EMU-speelveld zullen werkgevers en vakbeweging het onderling eens moeten worden om vervolgens hun oplossingen en akkoorden af te dwingen bij de regeringen.

Er is geen tegenstrijdigheid tussen een gezond monetair beleid en een gezond sociaal beleid, betoogden de gastheren. Tegenstellingen zien tussen Brussels beleid en nationaal beleid is een schijndiscussie. We wilden niet voor niets integratie van onderling afhankelijke naties.

Poldermodellen laten zich moeilijk exporteren, maar de analyse blijft juist. Als het alleen van regeringen moet komen, zal over tien jaar de fungerende voorzitter van de EU nóg beweren; bestrijding van de onaanvaardbaar hoge werkloosheid is prioriteit nummer één.

Er is geen betere

Het is een hardnekkig gerucht, dus duikt het om de zoveel tijd weer op. Duitsland en Frankrijk zouden onderling al hebben bekokstoofd dat de eerste president van de Europese centrale bank een Fransman zal zijn. Alle ontkenningen van vooral officiële Duitse zijde ten spijt, zijn er altijd weer 'anonieme bronnen' en 'hooggeplaatste ambtenaren' te vinden die zeggen dat het wel zo is.

Zo'n deal zou aan alle ambities van Wim Duisenberg, tot 1 juli president van De Nederlandsche Bank en daarna president van het Europees Monetair Instituut, de voorloper van de Europese centrale bank, een einde maken.

Welke Duitser de deal ook gesloten heeft - als hij al bestaat - in ieder geval niet Bundesbank-president Tietmeyer. 'Wim, in you we trust', zei hij onlangs. En ook de Duitse minister van Financiën Waigel was tijdens het onderonsje met de Fransen niet van de partij. 'Ik ken slechts één kandidaat: Duisenberg. Ik ken geen betere', aldus Waigel vorige week.

REDACTIE: HARKO VAN DEN HENDE

M.M.V. HARRY VAN SEUMEREN

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden