NOG 415 DAGEN TOT DE EMU

Waarom besloot Frankrijk uitgerekend vorige week dinsdag de tegenaanval op Wim Duisenberg in te zetten en met een eigen kandidaat te komen voor het presidentschap van de Europese Centrale Bank?...

Waarom Trichet?

Het meest gehoorde antwoord luidde dat de Duitse Bondskanselier Kohl en de Franse president elkaar daags daarna zouden ontmoeten. Dan wist Kohl meteen waar hij aan toe was.

Het is een weinig bevredigend antwoord. Want waarin schuilt het Franse belang om precies een dag voor deze ontmoeting publiekelijk met Jean-Claude Trichet op de proppen te komen? Het was ook niet bedoeld om Kohl te overrompelen, want die was al twee weken eerder op de hoogte gebracht.

Inflatietijger. . .

Zoveel onduidelijkheid vraagt om een alternatieve verklaring. Bijvoorbeeld dat de aankondiging dinsdag te maken had met de publicatie, drie dagen later, van de nieuwste Europese inflatiecijfers.

Die cijfers laten voor Nederland een inmiddels vertrouwd beeld zien. Samen met Griekenland en Zweden behoort Nederland tot de landen waar de prijzen het snelst stijgen. Voor Nederland ligt het percentage inmiddels op 2,6 procent.

De drie beste Europese inflatiebestrijders zijn Ierland, Oostenrijk en Frankrijk. Alle eer dus voor Trichet, die met een inflatie van 1,5 procent ruim onder de erfenis van Duisenberg zit. Inflatie, rente en wisselkoers zijn de zaken waarop centrale bankiers afgerekend mogen worden. De franc is al tijden net zo hard als de gulden, de Franse rente even laag als de Nederlandse en de Franse inflatie ligt een stuk lager. Wie zou dan de beste hoeder van een sterke euro zijn?

. . .verslaat 'Duis'

De Franse prestatie kan volgend voorjaar, als de beslissing valt welke landen de euro mogen gaan invoeren, van groot belang zijn voor Nederland. Een van de euro-eisen is dat de inflatie van een eurokandidaat niet al te veel (1,5 procent) mag afwijken van de inflatie in de beste drie landen.

Over deze eis is de afgelopen jaren aanzienlijk minder gekrakeeld dan over de voorwaarden voor financieringstekort en staatsschuld. Dat lijkt merkwaardig omdat inflatieverschillen van aanzienlijk groter belang zijn voor wisselkoersen - en dus ook voor het vastklinken van wisselkoersen - dan de toestand waarin de openbare financiën verkeren. Maar omdat de inflatiepercentages in de afgelopen jaren naar elkaar toe kropen, was er weinig reden tot ophef.

Alleen dreigt het voor Nederland op het laatste moment fout te gaan. Met de 2,6 procent van september is Nederland inmiddels de kritische eurogrens van 1,5 procent voorbij. Ierland, Oostenrijk en Frankrijk hadden vorige maand een gemiddelde prijsstijging van 1,07 procent. Alleen als dit percentage wordt afgerond naar boven valt Nederland net niet buiten de boot.

Kohls geste. . .

Frankrijk deed vorige week meer dan alleen Duisenbergje pesten. Het sprak zich ook uit tegen een plannetje van Kohl om in de directie van de Europese Centrale Bank (ECB) een stoel vrij te houden voor de Britten.

Dat hadden de Fransen helemaal niet hoeven te doen. Volgens de regels van het Verdrag van Maastricht zal de directie van de ECB bestaan uit zes personen, inclusief de president. Hetzelfde verdrag zegt ook dat het er bij de start van de euro een of twee directeuren minder mogen zijn als niet alle landen meteen meedoen.

Dat niet alle vijftien landen meedoen is bekend. Dat Engeland tot deze groep achterblijvers zal behoren maakten de Britten onlangs duidelijk. Om de Britten toch bij Europa te houden maakte Kohl gebruik van het gaatje dat het verdrag van Maastricht bood.

. . .zonder zegen

Een nobele geste, maar de zegen van de Fransen kreeg hij hiervoor niet. Frankrijk, zo lijkt het, wil zich niet door Duitsland de regels van het eurospel laten voorschrijven. Niet als het om een gewone directiezetel gaat, zeker niet als het om het presidentschap van de ECB gaat en helemaal niet als de gedoodverfde kandidaat in Franse ogen een halve Duitser is.

In de komende zes maanden wordt de laatste ronde uitgevochten van de economische en monetaire vormgeving en machtsverdeling van Europa voor de komende decennia. Landen die goed uit deze strijd willen komen, moeten het spel nu zo hard mogelijk spelen.

De creatie van de euro is in de kern een Frans-Duits project. De Fransen wilden een monetaire unie, de Duitsers een politieke. Met de komst van de euro krijgt Frankrijk zijn zin, terwijl Duitsland met minder genoegen moet nemen.

Zo zien de Fransen het echter niet. Door het verdrag van Maastricht en het - op sterke aandrang van de Duitsers opgestelde - stabiliteitspact verschuift een belangrijk deel van de financiële beslissingsmacht naar de Brusselse vergaderingen van de Europese ministers van financiën.

'We moeten niet vergeten dat het verdrag voorziet in een grotere mate van politieke unie dan doorgaans wordt gedacht', zei Trichet in juni.

Frankrijk krijgt zijn monetaire unie en Duitsland zijn (financieel) politieke, vinden de Fransen. Er is geen reden om cadeautjes weg te geven. Ook niet aan Nederland.

REDACTIE: HARKO VAN DEN HENDE

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden