NOG 30 DAGEN TOT DE EMU

Pvda-fractievoorzitter Ad Melkert zegt 'geïnspireerd' te raken door de ideeën van de nieuwe Duitse regering...

Melkert en Duitsland

Hij gaf gisteren een gastcollege op de Universiteit van Utrecht en pleitte, net als de Duitse minister Lafontaine, voor betere politieke controle op de Economische en Monetaire Unie (EMU).

Melkert vindt de EMU 'veel te belangrijk' om alleen aan de Europese ministers van Financiën over te laten. Hij noemt het mandaat van de ministers van Financiën 'te eenzijdig financieel' en de afstand tot de wereld van de centrale banken 'te gering' voor een goede check and balance.

'De ministers van Financiën zijn tot schaduwregering van Europa uitgegroeid omdat de balans in het Verdrag van Maastricht ontbreekt.'

Melkert bepleit daarom dat de Raad voor Europese regeringsleiders de rol van Europese Economische Regering op zich neemt. 'Het is tijd voor chefsrichtlijnen.'

De belangen van economische groei, werkgelegenheid, milieu en mondiale stabiliteit zitten elkaar soms te veel in de weg. 'Alleen op het hoogste niveau kan daarom een evenwichtige integratie van deze doelen tot stand worden gebracht', aldus de Pvda-fractieleider.

Bank steeds centraler

Sirkka Hämäläinen, de enige vrouw in het bestuur van de Europese Centrale Bank, denkt dat het Europese monetaire beleid in de toekomst centraler zal worden. Als de EMU op 1 januari van start gaat is de macht van de nationale banken in het Europese Stelsel van Centrale Banken erg groot, maar de Finse stelt in een interview met de Financial Times dat 'het stelsel in de toekomst waarschijnlijk geconcentreerder zal worden.'

Hämäläinen maakt deel uit van het zeskoppige ECB-bestuur en is verantwoordelijk voor de markt-operaties van de ECB.

Voor de verdere concentratie ziet de Finse twee mogelijkheden: 'Het beleid kan zich concentreren in de grote centrale banken dichtbij financiële centra, maar het kan zich ook concentreren in de ECB.'

Het 'centralisatievraagstuk' is een gevoelig punt tussen de ECB en de elf nationale centrale banken. Vooral de Italiaanse bankpresident Fazio heeft zich herhaaldelijk uitgesproken voor een zo groot mogelijke invloed van de nationale banken.

De grote eurolanden hebben een voorkeur voor centralisatie van de monetaire macht in de centrale banken van vooral Duitsland en Frankrijk. De kleinere landen hebben een voorkeur voor centralisatie van de macht in de ECB. Hämäläinen: 'Toen ik nog gouverneur was van de centrale bank in Finland, een klein land, vond ik dat de centralisatie binnen de ECB plaats moest vinden.'

ECB-groepsdenken

Vandaag komt de zeventienkoppige ECB-raad bijeen voor de bijna laatste vergadering voordat de EMU van start gaat. Later op de dag zal ECB-president Wim Duisenberg de laatste besluiten toelichten. Dit jaar volgt alleen op 22 december nog een ECB-raad bijeenkomst.

De Financial Times vroeg zich onlangs af of de organisatie van de ECB-raad wel een garantie geeft voor goede beslissingen. De krant verwees naar een onderzoek van de socioloog Irving Janis die in de jaren zeventig de kwaliteit van de besluitvorming onderzocht in Amerika. Bij rare of slechte besluiten zoals de mislukte invasie van Cuba in 1961 en de bombardering van Noord-Vietnam in 1965, bleek de besluitvorming te zijn beïnlvoed door iets dat Irving 'groupthink' noemde.

Tijdens de Amerikaanse besluitvormingsprocessen vormden de beslissers een erg homogene groep die druk uitoefenden op individuen om de consensus te volgen. De groep kreeg bovendien een illusie van eensgezindheid en correctheid. De groep zette zich af tegen 'outsiders'. En er was bijna altijd een dominante leider.

Alle groupthink-karakteristieken van Janis blijken van toepassing op het ECB-model. De enige vraag is of ECB-president Wim Duisenberg een dominante leider is. Ontpopt hij zich als zo'n leider dan zijn er nog rare dingen te verwachten uit Frankfurt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden