Column

Nog 150 duizend banen te gaan

De werkloosheid is vorig jaar stevig gedaald. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) meldde deze week dat in december 2015 588 duizend mensen werkloos waren, ofwel 6,6 procent. In december 2014 was de stand nog 7,2 procent.

Frank Kalshoven
null Beeld anp
Beeld anp

Zo'n observatie roept de volgende vragen op. Is het ergste leed op de arbeidsmarkt dan nu geleden? Waar ligt, achteraf gezien, het dieptepunt? En hoelang duurt het nog voor de arbeidsmarkt weer evenwichtig kan worden genoemd? De korte antwoorden zijn: Ja. In 2013. Nog 150 duizend banen te gaan, en dat kan in het beste geval binnen een jaar gebeurd zijn. Denk maar mee.

Wat zegt het CBS eigenlijk met de mededeling dat 6,6 procent werkloos is? Ik stel deze vraag vooral voor mezelf hoor, want ik moet er elke keer als ik naar arbeidsmarktstatistieken kijk weer over nadenken. Ik ben vast de enige niet. Hoe zit het? Van de hele bevolking selecteren we eerst de mensen in de leeftijd van 15 tot 75 jaar, 12,7 miljoen mensen. Dit zijn alle mensen die, op basis van leeftijd, zouden kunnen willen werken. Deze groep delen we vervolgens in drie stukken.

Groep 1: mensen uit die leeftijdsgroep die geen baan hebben en daar ook niet naar zoeken, bijvoorbeeld omdat ze voltijds naar school gaan, van hun pensioeninkomen genieten, of omdat hun partner het inkomen binnenbrengt. Maar ook: mensen die de hoop op een baan hebben opgegeven. Groep 1 blijft bij het bepalen van het werkloosheidspercentage buiten beschouwing.

Groep 2: mensen die betaald werk hebben, de werkende beroepsbevolking. Dat waren er in 2015 gemiddeld 8,294 miljoen.

Groep 3: mensen die geen betaald werk hebben maar daar wel naar zoeken én beschikbaar zijn om werk aan te nemen, de werkloze beroepsbevolking. Dat waren er in 2015 gemiddeld 614 duizend, en hun aantal was in december lager.

Het werkloosheidspercentage is nu: de werkloze beroepsbevolking (groep 3), gedeeld door de totale beroepsbevolking (groep 2 plus groep 3). De uitkomst met de genoemde getallen is 6,9, dat is het gemiddelde werkloosheidspercentage in 2015. Neem je de cijfers van december (588 duizend werklozen en 8,3 miljoen werkenden) dan kom je uit op 6,6 procent.

Uit de opbouw van de som blijkt dat een afname van het werkloosheidspercentage verschillende oorzaken hebben, en zowel goed als slecht nieuws kan zijn. Bijvoorbeeld: de groep werkenden blijft gelijk, maar een deel van de werklozen is het solliciteren beu en verhuist van groep drie naar groep één. Dit heet: Het 'ontmoedigde werkzoekenden-effect'. De werkloosheid daalt, maar op een treurige manier.

Afgelopen jaar maakten we voor het eerst sinds 2008 een 'perfecte werkloosheidsdaling' mee. Tegelijkertijd gebeurden er twee dingen: het aantal werkenden nam toe; groep 2 werd groter. En het aantal werklozen nam af; groep 3 werd kleiner. Heerlijk.

Als je naar al die crisisjaren kijkt is, achteraf bezien, 2013 het lelijkste jaar. De werkende bevolking kromp met 63 duizend, terwijl de werkloze groep toenam met 131 duizend. Dit is dus het spiegelbeeld van 2015.

We kunnen - grof - uitrekenen wat er de komende tijd nog moet gebeuren om evenwicht te krijgen op de arbeidsmarkt. Laten we dat definiëren als: maximaal 5 procent werkloosheid, het pre-crisis-percentage. We fixeren de omvang van groep 1 even. Als er dan nog 150 duizend mensen verschuiven van de groep werkloos naar de groep werkend, is het doel al bereikt. En zo'n aantal nieuwe banen is niets bijzonders in één jaar. Dit lukte bijvoorbeeld in 2006 (bijna), 2007 (zeer ruim) en 2008 (makkelijk).

Dat het zo hard niet zal gaan, weten we ook. Naarmate het werkloosheidspercentage daalt, schuiven mensen van groep 1 naar groep 3: de bemoedigde inactieve meldt zich.

Tegen die tijd steken we een dikke sigaar op.

Frank Kalshoven is directeur van De Argumentenfabriek. Reageren? frank@argumentenfabriek.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden