Nieuwscurriculum Hongarije

Nobelprijswinnaar mag niet op leeslijst Hongaarse scholieren

Op de nieuwe leeslijst voor scholieren in Hongarije ontbreekt een opvallende naam: die van Imre Kertész, overlevende van Auschwitz en in 2002 onderscheiden met de Nobelprijs voor de Literatuur. In plaats daarvan kiest de regering van de conservatief-nationalistische premier Orbán voor grotendeels vergeten auteurs uit de 19de en vroege 20ste eeuw. Het gaat om schrijvers die de lof zongen op het Hongaarse moederland, en – in enkele gevallen – tijdens de Tweede Wereldoorlog collaboreerden met nazi-Duitsland.

De Hongaarse Nobelprijswinnaar Imre Kertész, 2008.Beeld Reuters

De Hongaarse lerarenvereniging heeft woedend gereageerd en vraagt Orbáns kabinet het plan in te trekken. De vereniging zegt dat het nieuwe curriculum ‘de eenheid van de natie’ en de ontwikkeling van kinderen in gevaar brengt en zodoende het publieke debat ‘vergiftigt.’ Sinds de val van het communisme is er geen schoolboek geweest dat zo sterk een ideologie bevorderde, aldus László Miklósi van de bond voor geschiedenisleraren.

Al langer is Boedapest bezig de sleutelmomenten van de 20ste eeuw met een nationalistisch sausje te overgieten. Meteen nadat Orbán in 2010 tot premier was verkozen maakte hij van 4 juni (‘dag van de nationale eenheid’) een vrije dag, ter nagedachtenis aan het traumatische verlies van grondgebied bij het verdrag van Trianon (1920). De autoritaire Miklos Hórthy, staatshoofd tussen 1920 en 1944, voerde antisemitische maatregelen door, maar werd door Orbán afgestoft, salonfähig gemaakt en postuum tot patriot gekneed.

De Hórthy-tijd krijgt in de nieuwe lesmethode de titel ‘herstel na Trianon’. Uit de middeleeuwse Arpád-dynastie (1000-1301) worden alleen de overwinningen genoemd, niet de nederlagen. Een paar jaar geleden ontstond al eens ophef, toen bleek dat een geschiedenisboek politiek rechts omschreef als ‘conservatief’ en links als ‘radicaal’.

Vanaf september moeten leerlingen verplicht kennismaken met George Orwell en de Tsjech Bohumil Hrabal, maar ook met de hoogst omstreden schrijvers Albert Wass (1908-1998) en József Nyirö (1889-1953). De eerste was een antisemiet die vond dat je meer van je volk en land diende te houden dan van jezelf. Nyirö was lid van de fascistische Pijlkruisers en van de Europese schrijversbond, een creatie van de nationaal-socialistische minister voor propaganda, Joseph Goebbels. Overigens heeft Kertész – van de leeslijst verdwenen – in eigen land nooit de erkenning gehad die hij elders in Europa kreeg.

Volgens de Hongaarse lerarenvereniging is er in de nieuwe lesmethode geen ruimte voor individuele ontplooiing of het ontwikkelen van vaardigheden. De nadruk ligt op het stampen van feitjes. De vereniging noemt het plan daarom ‘antikind.’ Ook saillant: de oude lesmethode noemde (onder het kopje burgerschap) als een van de voorwaarden voor openbaar debat ‘kritisch denken.’ Die woorden zijn nu vervangen door ‘beraadslagend denken’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden