Nobelprijs voor jagers op spookachtige deeltjes

De Nobelprijs voor Natuurkunde gaat dit jaar naar twee Amerikanen en een Japanner, die met hun onderzoek 'twee nieuwe vensters' op het heelal hebben geopend....

Raymond Davis (87) en Masatoshi Koshiba (76) delen de helft van het miljoen dollar aan prijzengeld voor hun speurtocht naar neutrino's, spookachtige deeltjes uit kernprocessen die vrijwel ongehinderd door alle andere materie kunnen zoeven. De Amerikaanse Italiaan Riccardo Giacconi (71) krijgt als pionier in de röntgen-astronomie de andere helft. 'De winnaars gebruikten de kleinste elementen van het heelal om de grootste te begrijpen: de zon, sterren, de melkweg', aldus het comité.

Giacconi bouwde en lanceerde talloze röntgendetectoren voor kunstmanen, waarmee de eerste röntgenbronnen buiten het Melkwegstelsel werden ontdekt en de permanente achtergrond van dat type straling. Dat de meeste astronomen in het bestaan van zwarte gaten geloven, is aan zijn waarnemingen te danken.

Ray Davis probeerde in de jaren vijftig als eerste neutrino's van de zon te vangen in een tank met zeshonderd ton schoonmaakmiddel, in een diepe mijnschacht. In dertig jaar tijd nam hij tweeduizend lichtflitsen waar die door enkele van de talloze passerende neutrino's waren veroorzaakt. Daaruit bleek dat de zon veel minder neutrino's lijkt te produceren dan theoretici berekenen uit het aantal kernreacties in de ster.

Koshiba bouwde in Japan mee aan de nog veel grotere ondergrondse Kamiokande en Superkamiokande-neutrinodetectoren, die in 1998 bewezen dat de ongrijpbare spookdeeltjes ook nog steeds van gedaante veranderen, waardoor een deel aan de aandacht ontsnapt.

Neutrino-expert dr. Maarten de Jong van het Nikhef-deeltjeslab in Amsterdam is verheugd over de Nobelprijs Natuurkunde voor Davis en Koshiba. 'Het zijn twee moedige mannen die belangrijke nieuwe inzichten hebben neergezet, vaak tegen een kritische omgeving in. Ze hebben een nieuw vakgebied uitgevonden, de neutrino-astronomie.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden