Nobelprijs voor de Vrede naar OPCW in Den Haag

De Nobelprijs voor de Vrede gaat dit jaar naar de OPCW, de organisatie voor het verbod op chemische wapens. Dat heeft Thorbjorn Jagland van het Noorse Nobelcomité vrijdag in Oslo bekendgemaakt. Het hoofdkantoor van de OPCW staat in Den Haag. De organisatie werd al eerder genomineerd.

Een OPCW-inspecteur doet onderzoek in Syrië, beeld van de Syrische televisie.Beeld EPA

Het Nobelcomité prees de belangrijke rol die de OPCW de afgelopen decennia heeft gespeeld in het verminderen van de hoeveelheid chemische wapens in de wereld. Vandaag zijn 189 landen aangesloten bij het verdrag van de OPCW, memoreerde het comité. De organisatie ziet toe op de naleving van de Chemische Wapenconventie. Dit verdrag werd twintig jaar geleden gesloten en trad in 1997 in werking.

De jury wil met de prijs een bijdrage leveren aan de vernietiging van chemische wapens wereldwijd. Toekenning van de prijs aan de organisatie past in het gedachtengoed van Alfred Nobel, meent het comité. 'Ontwapeningscijfers komen prominent voor in het testament van Alfred Nobel. Het Noorse Nobelcomité heeft met talrijke prijzen de noodzaak onderstreept om kernwapens uit te bannen.'

De oorlog in Syrië onderstreept eens te meer de gruwelijkheid van chemische wapens en de noodzaak om ze te elimineren, zei Jagland. Maar het Nobelcomité benadrukt dat de prijs niet is gegeven enkel voor het werk van de OPCW in Syrië. De organisatie is daar op dit moment actief om de chemische wapens in het land te vernietigen.

De toekenning geldt ook als oproep aan het adres van de Verenigde Staten en Rusland. 'Sommige staten zijn nog altijd geen lid. En sommige lidstaten hebben zich niet gehouden aan de deadline, in april 2012, om hun chemische wapens te vernietigen. Dat geldt in het bijzonder voor de Verenigde Staten en Rusland.'

Aan de prijs is een bedrag van circa 1 miljoen euro verbonden.

'Eer en erkenning voor OPCW'
Secretaris-generaal Ahmet Üzümcü van de OPCW liet in een eerste reactie weten de prijs te ervaren als een eer en als erkenning voor het werk van zijn organisatie. Hij bedankte op de Noorse zender NRK ook zijn medewerkers voor het goede werk dat ze leveren.

De secretaris-generaal ziet de prijs als pluim voor het werk dat de organisatie al 16 jaar doet en als speciale erkenning voor de medewerkers in Syrië.

Profiel van OPCW

Oprichting
De OPCW is opgericht door een internationaal verdrag, de Chemischewapensconventie (CWC), die op 29 april 1997 in werking trad. De OPCW is de enige internationale organisatie die apart is opgericht voor de algehele afschaffing van een hele categorie massavernietigingswapens.

CWC
De Conventie verbiedt onder meer de productie, de opslag en het gebruik van chemische wapens. De OPCW ziet hierop toe met inspecties die het hoofdkwartier in Den Haag laat uitvoeren.

Missie
Naast een 'wereld vrij van chemische wapens' wil de OPCW ook de internationale samenwerking bij het vreedzame gebruik van de chemische wetenschap bevorderen.

Voorraden chemische wapens
De lidstaten zijn verplicht hun voorraad chemische wapens op te geven bij de OPCW die dan toezicht houdt op de vernietiging.

Lidstaten
189, waaronder alle Europese landen, alle permanente leden van de VN-Veiligheidsraad en alle NAVO-landen. Het doel is 'universaliteit': Pas wanneer alle landen in de wereld lid zijn, kan de OPCW controleren of de hele wereld werkelijk vrij is van chemische wapens.

Niet-leden
Vier landen zijn nog geen lid: Noord-Korea, Zuid-Sudan, Angola en Egypte.

Het hoofdkantoor van OPCW in Den Haag.Beeld ANP

Prijs vaker aan instanties uitgereikt
Het is niet de eerste keer dat een organisatie of instantie de prijs ontvangt. Vorig jaar ging de Nobelprijs onverwacht naar de Europese Unie voor haar inspanningen voor en bijdrage aan zes decennia van vrede, verzoening, democratie en mensenrechten in Europa. Eerder kregen klimaatpanel IPCC en atoomagentschap IAEA de prijs

De Nobelprijs voor de Vrede is sinds 1901 tot nu toe 94 keer uitgereikt aan bij elkaar 125 winnaars. Hieronder een lijst met de laatste tien.

2013: OPCW, Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens
2012: de Europese Unie (EU)
2011: Ellen Johnson Sirleaf (Liberia), Leymah Gbowee (Liberia) en Tawakkol Karman (Jemen, met toen 22 jaar jongste laureaat ooit), vechtsters voor vrouwenrechten
2010: Liu Xiaobo, strijder voor mensenrechten in China
2009: Barack Obama, eerste donkere president van de VS
2008: Martti Ahtisaari, vroegere president van Finland en bemiddelaar internationale conflicten
2007: panel voor klimaatverandering IPCC en de Amerikaanse klimaatgoeroe Al Gore
2006: Muhammad Yunus uit Bangladesh en de door hem opgerichte Grameen Bank voor armen
2005: Internatinaal Atoomagentschap IAEA en zijn chef Mohamed ElBaradei
2004: Wangari Maathai, politiek activiste in Kena, eerste Afrikaanse vrouw die de prijs kreeg
2003: Shirin Ebadi, Iraanse strijdster voor mensenrechten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden