Profiel Denis Mukwege

Nobelprijs voor de Vrede naar de man die ‘rode lijn wil trekken tegen verkrachting als wapen van onderdrukking en oorlog’

Toen Denis Mukwege in 1999 het Panzi-ziekenhuis opende in Oost-Congo, dacht hij vooral iets te gaan doen tegen kraamsterfte. Maar zijn eerste patiënt was een slachtoffer van brute verkrachting. Behandeling van verkrachte vrouwen in het conflictgebied van Oost-Congo zou in de jaren erna uitgroeien tot de centrale missie van Mukwege, de nu 63-jarige gynaecoloog die vrijdag de Nobelprijs voor de Vrede heeft toegewezen gekregen.

Mukwege aan het werk. Beeld EPA

Meer dan vijftigduizend vrouwen met lichamelijk letsel door verkrachting heeft Mukweges ziekenhuis in de stad Bukavu inmiddels geholpen. Mukwege verricht hersteloperaties bij vrouwen wier vagina is beschadigd door geweld van militanten en regeringssoldaten. Vrouwen die moeite hebben met plassen, poepen en lopen. Zij kunnen terecht in de ruim 400 bedden van het Panzi-ziekenhuis. Kosteloos, als ze geen operatie kunnen betalen.

Gynaecoloog Denis Mukwege kreeg vrijdag de Nobelprijs voor de Vrede. Beeld REUTERS

Tegen seksueel geweld

Zijn ervaring met de gruwelijke mishandelingen in Oost-Congo bracht Mukwege ertoe om zich uit te spreken tegen seksueel geweld tegen vrouwen en meisjes wereldwijd. In april 2016 nam hij in Middelburg een van de vier Roosevelt Four Freedoms Awards in ontvangst, in het bijzijn van koning Willem-Alexander en koningin Máxima. Hij accepteerde die onderscheiding ‘namens alle slachtoffers van verkrachting ter wereld’, zei Mukwege. In conflictgebieden is het ‘tijd om een rode lijn te trekken tegen verkrachting als oorlogswapen, als wapen van onderdrukking’.

In september 2012 sprak Mukwege zich ook al eens uit. In een toespraak voor de VN-Veiligheidsraad in New York hekelde hij toen de straffeloosheid waarmee in Oost-Congo op grote schaal wordt verkracht. Een maand later overvielen gewapende mannen zijn woning in Bukavu. Zijn bewaker werd doodgeschoten; Mukwagu en zijn vrouw en twee dochters overleefden de aanslag. Mukwege vluchtte naar Europa. Vrouwen uit de regio verkochten hun gewassen om het vliegticket voor zijn terugkeer naar Congo te kunnen betalen. ‘Na dat gebaar kon ik geen nee zeggen’, verklaarde Mukwege tegenover de BBC. Toen hij in januari 2013 terugkeerde om zijn werk voort te zetten, kreeg hij bij aankomst een heldenontvangst.

Gynaecoloog Denis Mukwege in Bokavu, Congo. Beeld AFP

De toewijzing van de Nobelprijs aan Denis Mukwege komt in een periode waarin er in delen van Oost-Congo weer een toename is van geweld. De gewelddadigheden lijken deels verband te houden met de presidentsverkiezingen, die gepland staan op 23 december. Vlak daarvoor, op 10 december, krijgt Mukwege officieel zijn prijs in Stockholm. Dit gegeven leidt mogelijk tot hernieuwde aandacht voor de toestand in Oost-Congo. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden