'Nobel'-theorie is nu gemeengoed

Bijna veertig jaar geleden analyseerden drie economen de arbeidsmarkt.Hun inzichten zijn actueler dan ooit. In december ontvangen ze de Nobelprijs.

Amsterdam De Nobelprijs voor economie is gewonnen door twee Amerikanen en een Brits-Cypriotische econoom voor onderzoek naar fricties op de arbeidsmarkt. Overheidsregulering om die onevenwichtigheid op te lossen, heeft een prominente plaats in hun theorie.


De Amerikanen Peter Diamond (70) en Dale Mortensen (71) en Christopher Pissarides (62) kwamen met een theorie die uitlegt hoe er tegelijkertijd werkloosheid kan zijn en toch veel vacatures.


Het drietal krijgt de 42ste 'Prijs voor economische wetenschappen ter ere van Alfred Nobel' van de Zweedse Riksbank, zoals de Nobelprijs voor economie eigenlijk heet. De uitreiking is op 10 december, Nobels sterfdag. De prijs stamt uit 1968 en bedraagt circa 1,1 miljoen euro.


'Eminent belang'

Volgens Paul Krugman, winnaar in 2008, is het werk van de drie arbeidsmarkteconomen juist nu van eminent belang in de VS. Amerika probeert uit een economische crisis te komen en kampt met problemen op de arbeidsmarkt. Volgens Krugman heeft Diamond in 1971 het definitieve artikel geschreven over het slecht op elkaar aansluiten van vraag en aanbod en de kosten daarvan. Met Mortensen en Pissarides heeft Diamond die theorie nader uitgewerkt voor de arbeidsmarkt.


Diamond is de minst onbekende van de drie economen. Deze leermeester van de president van de Amerikaanse centrale bank, Ben Bernanke, zou toetreden tot het bestuur daarvan. Eén senator voorkwam dat, omdat hij twijfelde aan de monetaire expertise van Diamond. 'Juist zijn kennis op het gebied van de arbeidsmarkt is nu nodig in de raad van bestuur van de centrale bank', schreef Krugman in een vlammend betoog in The New York Times.


Volgens Jules Theeuwes is het hoog tijd dat de Nobelprijs gaat naar onderzoek over de fricties tussen vraag en aanbod en de kosten daarvan voor zowel werkgevers als werknemers. Volgens de wetenschappelijk directeur van de economische onderzoeksinstelling SEO is de praktische betekenis van het werk van vooral Diamond zo ingeburgerd, dat je bijna zou vergeten er een Nobelprijs voor te geven. 'Net zoals met reageerbuisbevruchting, dat vinden we nu normaal, maar daar is nu ook een Nobelprijs voor uitgereikt.'


Hoewel de beginselen van de arbeidsmarkttheorie bijna veertig jaar oud zijn, is de betekenis ervan tot en met het regeerakkoord van het kabinet-Rutte terug te vinden. De laureaten kennen de overheid een grote rol toe in het oplossen van frictie op de arbeidsmarkt. Hun onderzoek wees uit dat werkloosheid beïnvloed wordt door hoogte en duur van werkloosheidsuitkeringen.


Ontslagbescherming

'De prijswinnaars zouden zeker hebben geadviseerd de duur van de Nederlandse WW tot een jaar terug te brengen', denkt Theeuwes. 'Zij toonden aan dat hoe langer iemand werkloos is, hoe moeilijker het wordt om werk te vinden.' Ook het ongemoeid laten van de ontslagbescherming door het nieuwe kabinet kan volgens de emeritus hoogleraar economie niet op de instemming van de Nobelprijswinnaars rekenen. 'Ze toonden aan dat met heel strikte ontslagbescherming weliswaar de kans op werkloosheid klein is, maar ook de kans op het vinden van werk. Werkgevers zijn immers in zo'n situatie niet genegen mensen aan te nemen.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden