'No sports'

De staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, Margo Vliegenthart, gaat tot 2003 twaalf miljoen gulden besteden om Nederlanders meer te laten sporten....

Peter Bügel

Dat is niet zo vreemd, want voor zo'n stelling is geen wetenschappelijke evidentie te vinden. Daartegenover staat dat voor de stelling dat sport schadelijk is voor de gezondheid, overvloedig materiaal te vinden is.

De Amerikaanse cardioloog Henry Solomon schatte in zijn boek The Exercise Myth dat er in de Verenigde Staten elk jaar veertigduizend mensen overlijden als gevolg van lichaamsbeweging die zij voor hun gezondheid beoefenen. Twintig miljoen anderen moeten zich jaarlijks laten behandelen voor sportletsels.

De Nederlandse cardioloog Dunning schreef in het naar hem vernoemde rapport over keuzen in de gezondheidszorg in 1992 voorzichtig dat het niet duidelijk is of sportbeoefening de zorg duurder of goedkoper maakt. Zo worden in Nederlandse ziekenhuizen per jaar zo'n zeventigduizend beenletsels die het gevolg zijn van sportbeoefening behandeld. Te denken valt aan breuken, verstuikingen en kneuzingen. Daarnaast passeren nog zo'n tienduizend hoofdwonden, negenduizend polsfracturen en diverse andere verwondingen de operatiekamers.

De fitnessrage die momenteel vanuit Amerika naar ons overwaait, is overigens geïnitieerd door het Amerikaanse leger. Dit richtte in 1943 het National Committee on Physical Fitness op, met de bedoeling de lichaamsconditie van dienstplichtige militairen op te vijzelen. In de jaren zestig ontstond een tweede opleving ten tijde van de Vietnam-oorlog.

Het hoogtepunt werd bereikt met de bestseller van James Fixx, The Complete Book of Running, waarin eeuwige jeugd en gezondheid beloofd werden aan een ieder die elke dag tien mijl hardliep. Van dat boek gingen miljoenen over de tafel. James Fixx viel zelf tijdens het hardlopen dood neer op 52-jarige leeftijd.

Een hardnekkige mythe is dat sport het leven zou verlengen. Dat is onjuist. Uit statistieken blijkt dat topsporters minder oud worden dan andere mensen. Het is in dit verband interessant dat in onze tijd, waarin vrijwel geen lichamelijke arbeid meer wordt verricht, de levensverwachting hoger is dan ooit in de geschiedenis van de mensheid.

Opvallend is voorts dat er wel wetenschappelijk bewijs is voor een samenhang tussen het gebruik van je hersens en je levensverwachting. Door je brein veel te gebruiken wordt het zwaarder en hoe zwaarder je hersens zijn hoe ouder je wordt. Hoogopgeleide mensen sterven later. Bovendien blijkt frequent breingebruik een effectieve remedie tegen de ziekte van Alzheimer.

Het verband tussen weinig bewegen en ouder worden, is bij vrijwel alle diersoorten aangetoond. Tamme beesten worden altijd veel ouder dan wilde. Dieren zullen dan ook nooit méér bewegen dan strikt noodzakelijk, zoals al veel gefrustreerde observerende biologen hebben gemerkt. Apen slapen lang uit en leeuwen liggen dagen onbeweeglijk te soezen na een voedzaam maal. Zelfs vliegen die experimenteel het vliegen onmogelijk wordt gemaakt, leven drie maal zo lang.

Sommige theoretici speculeren dat de snellere stofwisseling, die het gevolg is van sporten, tot een korter leven leidt. Misschien had Churchill gelijk toen hij, een jaar voor zijn dood op 90-jarige leeftijd, als verklaring voor zijn hoge ouderdom zijn sigaar uit zijn mond nam en mompelde: 'No sports'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden