No-goarea

et was 'een dictee om u tegen te zeggen', vond Martine Tanghe, een van de presentatoren van het Groot Dictee der Nederlandse Taal. Dat was een eufemisme, want er werd hardop geknarsetand bij het epistel dat Adriaan van Dis ('Van Dyslexie', aldus Canvas-anchor Luc Jansen) had opgesteld.


Van Dis had woord gehouden: hij had niet zozeer 'een loopje genomen met rare woorden', zoals Gerrit Komrij eerder had gedaan, maar zijn toevlucht genomen tot 'de logica of onlogica van woorden die vast of los moeten worden geschreven, en streepjes die er wel of juist niet tussen moeten'.


'Ge-sms'te' dus. 'Kitschtrukendoos'. 'Spring-in-'t-veldleeuweriken'.


Het werd allemaal met aandoenlijke vlijt neergepend, door doorgewinterde spellers van Nederlandse en Vlaamse komaf, aangevuld met het gebruikelijke legertje BN'ers en BB'ers - de 'krenten in de pap', zoals Philip Freriks het omschreef.


Een vermakelijk spelletje. Sterren spellen op dinsdag, een mediamiek foutenfestival voor het beschaafde deel der natie. Met dichter Bart Chabot in de rol van Patty Brard voor belezenen.


Het Dictee boekt steevast veel kijkers. Hoewel 'kijkers' in dit verband een diffuus begrip is: het Groot Dictee der Nederlandse Taal is het enige tv-spelletje dat vooral leuk is wanneer de kijker niet kijkt, maar zijn blik richt op het eigen vel papier. De schrijfkijker, een solitaire loopvogel die houdt van zelfkastijding en zich verheft door anderen te overtreffen.


Voor de bankzitter restte dezelfde wanhoop die de deelnemers uitten na het inleveren van hun tekst. Daar was profmopperaar Maarten van Rossem: 'Degene die dit foutloos schrijft, met twee of minder fout, die dient onmiddellijk in een gekkenhuis te worden opgenomen.'


Zover kwam het net niet: de winnaar, de Vlaming (alwéér) Edward van Hove, had drie fout. 'Daar moet iets scheef mee zitten', aldus juryvoorzitter Inez Weski.


Connie Palmen, ('Ze heeft een hoog IQ, maar kan ze ook spellen?'), had bij de voordracht door Van Dis 'niet eens begrepen waarover het ging'.


De vraag waarover dit allemaal nog ging, rees ook in de huiskamer. Mogelijk herinnert een enkeling zich morgen nog dat je 'no-goarea' schrijft, maar als educatie de bedoeling was: het kan onmogelijk bijdragen aan een grotere liefde voor de taal. De gemiddelde kijker verzucht al snel: gooi maar in mijn pet.


Het 23ste Dictee werd gemaakt door een auteur die - zei hij in deze krant - zelfs in zijn eigen tekst nog een fout had weten te maken. Maar ja: 'een zekere standaard' moet er zijn, vond ook hij.


Een avond eerder interviewde Nieuwsuur de winnaar van de P.C. Hooftprijs, A. F. Th. Van der Heijden. Hij voelde zich verwant met Hooft. Maar ja: niemand die hem nog lezen kan. 'Dat hou je toch, in zo'n schoolmeestersmaatschappij, waarin altijd maar weer de spelling veranderd moet worden, waardoor Vondel zo goed als onleesbaar is geworden voor velen, terwijl voor de Engelsen Shakespeare nog heel modern leest. Dat vind ik wel iets heel problematisch in Nederland: dat opruimen van de spelling. Dat altijd maar weer streven naar schrijven zoals het uitgesproken wordt. Dat bestaat helemaal niet, schrijven zoals het uitgesproken wordt.'


De troost van het tv-dictee: mijn 32 fouten zijn de schuld van de schoolmeesters.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.