Commentaar

No Brexit, please

Voor Nederland, de EU en waarschijnlijk de Britten zelf valt te hopen dat kiezers stemmen voor Remain.

Bert Lanting
null Beeld afp
Beeld afp

Eruit of toch maar blijven? Voor die keuze staan de Britten donderdag: zal Groot-Brittannië na 43 jaar de Europese Unie de rug toekeren of gaat de grote ophaalbrug toch niet omhoog? Wat de Britten ook besluiten, zeker is dat hun keuze het politieke klimaat in Europa danig zal beïnvloeden.

Vanaf het Europese vasteland bood het debat over de Brexit een fascinerend schouwspel: een volk dat gepassioneerd zijn eigen ziel onder de loep neemt. Wie zijn we en waar horen we?

De toon was over het algemeen beschaafd, maar af en toe klonken er toch bedenkelijk populistische geluiden door. Premier Cameron kreeg van de aanhangers van het Leave-kamp het verwijt dat hij als een soort Chamberlain met een flutakkoord was teruggekomen uit Brussel. Alsof de EU op één lijn valt te plaatsen met Hitler-Duitsland.

Ook het Remain-kamp bezondigde zich soms aan overdrijvingen, al kwam het verwijt van de Brexiteers dat Cameron c.s. alleen maar bezig waren angst te zaaien demagogisch over. Het lijkt niet meer dan verstandig voordat je uit het raam stapt, even naar beneden te kijken om te zien op welke verdieping je ongeveer zit.

Hoe hoog ze zitten is een inschatting die de Britten zelf moeten maken, maar voor de achterblijvers zou het een verlies zijn als de Britten eruit stappen. Vooral voor Nederland, dat Groot-Brittannië nodig heeft om tegenwicht te bieden aan de dominantie van de Duitsers en de Fransen. Als het in Brussel op stemmen aankomt, staat Nederland vaak samen met de Noordse landen aan dezelfde kant als de Britten. Het zuiden, doorgaans wat makkelijker met uitgeven, zal aan gewicht winnen, ten koste van het zuinige noorden.

Nederland zou ook economische schade kunnen oplopen door een Brexit, maar het voornaamste is toch wel dat het dna van de Europese Unie drastisch zal veranderen als Groot-Brittannië geen deel meer uitmaakt van de familie. Nu fungeert het land als een rem op de vaak al te ver verheven idealen van Brussel, dat vaak weinig oog heeft gehad voor de stemming onder de bevolking van de lidstaten.

Lees verder onder de video.

Liveblog Brexit

Het aftellen is begonnen: morgen stemmen de Britten of ze in de Europese Unie willen blijven, of niet. Brexit of Bremain? Blijf op de hoogte van alle laatste feiten, meningen en wetenswaardigheden over het referendum in dit liveblog.

Uiteraard heeft de stormachtige groei van de populistische partijen in de EU-landen vooral te maken met de Griekse crisis en de vluchtelingencrisis, maar ook het gebrek aan bescheidenheid in Brussel heeft eraan bijgedragen.

Een Brexit zal voor de PVV, het Duitse AfD, de Oostenrijkse FPÖ, het Front National en alle andere anti-Europese partijen klinken als een klaroenstoot: 'Populisten aller landen, verenigt u!' Als het Leave-kamp wint, zal dat hen aanmoedigen de handen ineen te slaan en door te gaan met de ontmanteling van de Europese Unie.

Het gevaar bestaat dat de EU-landen daarop met de gebruikelijke reflex zullen reageren: op het gaspedaal drukken en extra vaart zetten achter de integratie van de achtergebleven landen, door de oprichting van een Europees leger, een economische regering voor de eurozone en tal van andere ambitieuze plannen die al jaren in de Brusselse laden liggen.

Dat zou alleen nog maar tot meer onvrede onder het publiek in de buitengewesten en de middelpuntvliedende krachten in de Europese Unie versterken. Om te voorkomen dat de Europese Unie per ongeluk zelfmoord pleegt door een te zware dosis levenselixer te nemen, kunnen we de nuchtere Britten maar al te goed gebruiken: 'Zou je dat wel doen?'

Dat is ook de vraag die we vandaag aan de Britten willen stellen, nu ze in het raamkozijn zitten te weifelen: 'Zou je dat wel doen?'

Voor Nederland, voor de Europese Unie en waarschijnlijk ook voor de Britten zelf moeten we hopen dat de kiezers nog even naar beneden kijken en uiteindelijk toch afzien van een Brexit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden