NMa slaat bres in Hollandse kartelcultuur

De teller staat alweer op dik 80 miljoen euro. Met de boetes voor betalingsfabriek Interpay en de grote banken presenteerde de Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) zich recent van haar strenge kant....

Binnen Europa loopt de NMa ver voorop bij het uitdelen van geldboetes. Na een aarzelend begin, waarbij de jonge organisatie verzoop in een stapel van vergunningsaanvragen, is de kartelautoriteit inmiddels goed op stoom.

Met de nieuwe daadkracht werpt de NMa een oud verwijt verre van zich. De toezichthouder zou enkel kleine bedrijven aanpakken en grote bedrijven laten zitten; een opvatting die aan kracht won toen de NMa wel notarissen in Breda aanpakte, maar de marktmacht van oliebedrijf Shell na lang onderzoek niet kon breken. Met de aanpak van bedrijven uit bouw, bankensector en telecom waarbij ook giganten als ABN Amro en KPN boetes kregen heeft de NMa duidelijk gemaakt dat niet alleen kleintjes de mededingingswet moeten vrezen.

De NMa is er nog niet met een boete. Bedrijven vechten hun straf aan bij de rechter, waardoor het jaren duurt voordat de boete wordt betaald. De NMa passeerde half maart wel een mijlpaal. Bij de hoogste rechter bleef de boete voor de Bredase notarissen overeind. De notarissen hebben inmiddels enkele tienduizenden euro's gestort in de schatkist.

Over de juridische kracht van de NMa bestaan al sinds de oprichting twijfels. Zo leeft onder advocaten de indruk dat de NMa door prestatiedrang onvoorzichtig is in haar procedures. In haar poging om de bedrijven te betrappen op overtredingen wil de NMa graag meer machtsmiddelen. Zo staat het binnenvallen in woningen van directeuren hoog op de agenda. Graag wil de NMa ook overtredende topmannen uit hun functie kunnen zetten, een wens die vooralsnog op bezwaren stuit.

Dat de macht van de NMa nog onvoldoende is om kartels te breken, blijkt wel uit de stroperige ervaringen in de bouw. Als begin dit jaar niet een tweede omvangrijke schaduwboekhouding was opgedoken, had het de NMa nog veel moeite gekost alle dossiers boven water te krijgen.

Dit ontkennende gedrag van bedrijven weerspiegelt de kartelcultuur in Nederland. Bedrijven vinden overleg met concurrenten vanzelfsprekend, de noodzaak van de mededingingswet is onvoldoende doorgedrongen. Nadat de banken en Interpay waren beboet voor hun kartel bij het betalingsverkeer, benadrukten de betrokkenen vooral de voordelen van de 'samenwerking'.

Met de recente boetes slaat de NMa een flinke bres in dit klimaat van concurrentievervalsing.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden