NMa kijkt al naar kwestie erfpacht

AMSTERDAM - Kenners van de mededingingswet vinden het logisch dat de Vereniging Eigen Huis een klacht heeft ingediend tegen de Nederlandse banken. De Nederlandse Mededingingautoriteit (NMa) liet vrijdag weten de klacht van de VEH in behandeling te hebben genomen. 'Het probleem van de erfpacht had al eerder onze aandacht getrokken', stelt een woordvoerder. 'We zullen binnen enkele weken laten weten of we de klacht nader gaan onderzoeken.'


Donderdag uitte de club van huiseigenaren bij de karteltoezichthouder het vermoeden dat de banken gezamenlijk hebben besloten geen hypotheken meer te verstrekken voor huizen die op grond van particuliere verpachters staan. In Nederland zijn 93 duizend van zulke percelen. Het gaat dan om grond van vastgoedmaatschappijen, maar ook kerken, universiteiten en Staatsbosbeheer. Daarop staan gemiddeld vier woningen.


In totaal zijn er plotsklaps honderdduizenden woningen onverkoopbaar geworden, schat Piet van Buuren, voorzitter van de vereniging van gedupeerde pachters. De vereniging trekt samen op met de VEH.


Het zal lastig zijn aan te tonen dat er verboden afspraken zijn gemaakt, stelt een mededingingsjurist die niet met zijn naam in de krant wil omdat hij zijn kantoor daarmee mogelijk in verlegenheid brengt. 'Banken mogen op eigen initiatief besluiten dat zij vinden dat de financiële risico's van particuliere erfpacht voor hen te groot zijn. Maar dat alle banken tegelijk besluiten zo'n grens te trekken is wel erg opvallend. Er zal niets over op papier staan, maar de NMa moet uitzoeken of er sprake is van 'afgestemd gedrag', ook dat is strafbaar.'


Een van de belangrijke bewijzen die Piet van Buuren in handen heeft, betreft een mail van de Hypotheker waarin staat dat alle hypotheekverstrekkers hebben besloten particuliere erfpacht te risicovol te vinden. Ook het persbericht van de Nederlandse Vereniging van Banken en de Gemeente Amsterdam vorig jaar, duidt volgens de VEH op een gezamenlijk optrekken van de banken.


'Banken mogen afspraken met elkaar maken zolang het gaat om het beschermen van consumenten', zegt econoom Peter Risseeuw van onderzoeksinstituut SEO. 'Maar in dit geval is daar geen sprake van. Sterker: een grote groep huiseigenaren is ineens gedupeerd. Het is ook vreemd dat er geen bank opstaat die zich specialiseert in het inschatten van risico's. Met alleen al vierduizend huishoudens in Amsterdam zou je zeggen dat daar een markt open ligt.'


'We hebben eigenlijk een haat-liefdeverhouding met de banken', zegt Piet van Buuren. 'We begrijpen dat ze huizen op erfpacht een lastig onderpand vinden. Gemeenten zoals Amsterdam hebben ook het slechte voorbeeld gegeven door bij aflopende erfpachtcontracten plots de canon ingrijpend te verhogen. Malafide projectontwikkelaars zagen dat er dus handel zat in de erfpacht. Door snelle verhogingen van de pacht konden sommige huiseigenaren hun hypotheek niet meer betalen en kunnen nieuwe kopers minder geld voor zo'n huis lenen. Ironisch is wel dat een aantal banken recent grond heeft gekocht om te verpachten.'


Van Buuren, de VEH en de banken hopen alle drie dat er een marktmeester komt, zoals de AFM, die erop toe zal zien dat verpachters zich acceptabel gedragen.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden