'Niveau arbitrage is zorgwekkend'

Dick Jol..

DEN HAAG Hoewel hij zijn afscheid als KNVB-scheidsrechter typeert als een B-film, beviel de apotheose hem uitstekend. Vorige week maandag werd Dick Jol op het gala van de Voetballer van het Jaar gehuldigd als beste arbiter van het seizoen 2007-2008. En dat terwijl zijn baas, Jaap Uilenberg, hem kort daarvoor nog had laten weten dat hij de slechtst scorende scheidsrechter was van het hele korps.

De avond kreeg voor Jol helemaal een speciale lading doordat de 52-jarige Hagenaar zijn prijs ontving uit handen van Mario van der Ende, die andere topscheidsrechter die de KNVB na de nodige interne herrie had verlaten.

‘Ik heb vernomen dat ze erg benauwd waren in Zeist voor een donderspeech, maar daar heb ik te veel niveau voor’, zegt Jol. Tevreden constateert hij dat zijn opzienbarende vertrek, 16 maanden voor zijn geplande afscheid, geen gat in zijn agenda heeft geslagen.

Om te beginnen is Jol bij zondagderdeklasser Blauw-Zwart uit Wassenaar coach van zowel het eerste elftal als de B1. Bij Studio Voetbal, het praatprogramma op de zondagavond van de NOS, schuift hij eens per maand aan als vaste gast. Verder is hij sportambassadeur voor Den Haag.

Met journalist Chris Willemsen werkt hij ondertussen aan een biografie die eind november moet verschijnen. ‘In dat boek knal ik er vol in’, belooft hij alvast.

Daarnaast geeft Jol vele lezingen aan de top van het bedrijfsleven. En samen met KNVB-docent Paul van der Zwaan participeert hij in het project ‘Samen werken, samen spelen: normen en waarden’. Op zowel het Da Vinci College als het Bonaventura College in Leiden begeleidt hij een klas.

‘Het is niet zo dat Paul en ik drillers zijn. We maken die kinderen alleen bewust van de vraag: Hoe ga je met elkaar om? We hebben het hier niet over zeer moeilijk opvoedbare kinderen hè. Dit zijn de Jan-Peter Balkenendetjes van over een jaar of 20.’

Dus de mondige scheidsrechter die herhaaldelijk in botsing kwam met zijn superieuren wijst zowel jonge leerlingen als geslaagde zakenmensen op het belang van goede communicatie, wederzijds respect en gedisciplineerd gedrag. Ook Jol kan wel lachen om die ironie.

Maar wat geeft hij ‘de jongens van een tonnetje of vijf’, zoals hij ze betitelt, mee? ‘Dat ze zichzelf continu boven de groep plaatsten en daardoor constant conflicten hadden. Als ik dat in het veld had gedaan, dan was het een mooie boel geworden, hoor. Dus ik heb gezegd: ga nou eens tussen je mensen staan. Moet jij eens opletten.’

Maar hoe is het dan mogelijk dat een 52-jarige man, die het allemaal zo goed weet, op zo’n droevige manier uiteen is gegaan met de KNVB?

‘Tja, ik heb een mening en daar vallen ze over’, zegt Jol. ‘Ik ga geen mensen veroordelen voordat ze iets hebben gedaan. Ik kon bijvoorbeeld niet meegaan in het verhaal dat Klaas-Jan Huntelaar ‘een vervuiler’ zou zijn, vanwege zijn overtredingen.

‘Ik heb toen gevraagd: hoe kan het dat Roelof Luinge en ik nooit problemen hebben met die jongen en een grote groep anderen wel? Ga nou eens praten met die scheidsrechters. Tja, dat zeg ik dan voor een volle zaal en dat wordt niet op prijs gesteld.’

Zo botste Jol regelmatig met de technisch coördinator scheidsrechterszaken van de KNVB, Jaap Uilenberg. Jol stelt dat Uilenberg zich te veel aan de door de FIFA opgelegde regels houdt, waardoor de Nederlandse scheidsrechters geen eigen persoonlijkheid ontwikkelen. Als gevolg daarvan schieten ze steeds tekort.

Toch werd Uilenberg, die niet wenst te reageren op de uitlatingen van Jol en via een woordvoerder van de KNVB laat weten ‘de Koninklijke weg te willen bewandelen’, in zijn tijd alom gezien als een voortreffelijke scheidsrechter. Hij voelde het spel goed aan en hoefde geen rare fratsen uit te halen om zijn autoriteit te laten gelden. ‘Maar je ziet nu hoe mensen kunnen veranderen als ze een andere functie krijgen’, zegt Jol.

‘Ik heb tegen Jaap gezegd: volgens mij heb jij een persoonlijk probleem met mij. Als dat zo is, spreek dat dan uit. Dan gaan we even apart zitten, want ik denk dat jij het niet durft te vertellen waar een derde persoon bijzit, omdat het gênant is. ‘Nee, er is niks’, zei hij dan alleen maar.

‘Ach, ik weet genoeg. Uilenberg krijgt mij niet in zijn macht. Met de anderen lukt hem dat wel. Hij leidt geen scheidsrechters op, maar deelt bevelen uit. Het is toch niet normaal dat Van der Ende, die twee WK’s en drie EK’s heeft geleid, er wordt uitgejekkerd in Zeist? Die is nu in Australië bezig het scheidsrechterskorps door te lichten, terwijl hier volgens mij genoeg moet gebeuren.’

Vanuit Zeist werd deze zomer gecommuniceerd dat aan Jols vroegtijdige vertrek herhaaldelijke bedreigingen aan het adres van een KNVB-functionaris vooraf waren gegaan. Dat kon en wilde de bond niet tolereren.

Jol heeft zijn eigen versie van het verhaal. ‘Op de dag dat ik bij Jaap moest komen om het nieuwe seizoen door te nemen, zei hij dat ik de slechtst scorende scheidsrechter van het korps was. Om die reden zou ik minder wedstrijden krijgen toebedeeld.

‘Toen zei ik tegen Jaap: zeg jij dan maar tegen die clubs dat Jol komt, omdat ze minder kwaliteit hebben. Nou, toen werd meneer boos. Daarop zei ik: laat dan maar zien dat ik de slechtst presterende scheidsrechter ben. Dat wilde hij niet. Toen ben ik weggegaan.’

Maar die bedreigingen dan? ‘Tegen Stephan Oost, de coördinator scheidsrechterszaken, heb ik gezegd: ik sta nu op voordat ik lelijke dingen ga zeggen. Toen ik thuiskwam heb ik hem nog eens gebeld en gezegd: het was gewoon beter voor beide partijen dat we ermee stopten.

‘Jaap voelt zich geïntimideerd’, kreeg ik toen te horen. Daarop zei ik tegen Oost: ‘Als er één zich geïntimideerd moet hebben gevoeld, dan ben ik het. Of begrijp je dat niet? Jullie komen aan míjn boterham.’ Meer heb ik niet gezegd. Maar hij voelt zich kennelijk al bedreigd als er een vlieg in de kamer zit.’

Jol zucht en rolt nog maar eens een sjekkie. Slechts één keer is hij vorig seizoen de mist ingegaan, zegt hij. ‘Dat was bij Sparta - Feyenoord en daarvan heb ik in een bunker gezeten, zo ziek was ik ervan. Maar zo’n wedstrijd heeft iedereen wel een keer in een seizoen.’ Dan, lachend: ‘De een overkomt het wat vaker dan de ander.’

Dat brengt hem op het volgende punt: het niveau van de arbitrage in Nederland. ‘Er is iets gigantisch mis in Zeist. We hebben vorig seizoen een dramatisch jaar doorgemaakt met al die beslissingen die fout waren of moesten worden teruggedraaid.

‘De landstitel is er door beïnvloed, omdat Suarez van Ajax in de uitwedstrijd tegen FC Twente geen strafschop kreeg. En in de bekerfinale werd Roda JC een strafschop onthouden op een cruciaal moment. Dat vind ik zorgwekkend.

‘De competitie is nog geen twee ronden oud of er zijn nu al twee rode kaarten, van Ajacied Sno en Polak van Veendam, teruggedraaid. Bij NEC - De Graafschap wordt twee keer geel gegeven voor donkerrode overtredingen.

‘Amrabat maakt in de wedstrijd om de Johan Cruijff Schaal een verschrikkelijke overtreding op Hofs en krijgt niets. En dan hebben we nog het akkefietje, waarbij Jack van Hulten Ibrahim Afellay voor tyfushond zou hebben uitgescholden. Dit zijn geen incidenten meer.’

De tuchtcommissie van de KNVB deed uitspraak in de zaak-Afellay en gaf Van Hulten het voordeel van de twijfel. ‘Wat moet je daar nou mee? Dat is toch een dodelijke uitspraak’, stelt Jol. ‘En dan zijn er nog twee assistenten die niet de waarheid hebben verteld. Dan denk ik: hoe kun je dat nou maken? Hoe geloofwaardig ben je dan nog in het veld als scheidsrechter?

‘Ik heb tegen Ibrahim op het gala gezegd dat ik hem geloof. Maar ik heb hem tevens gezegd: jammer dat je naar de camera bent gelopen. Hij had Van Hultens kleedkamer in moeten gaan na afloop en om excuses moeten vragen. ‘Óf je zegt het nu onder vier ogen óf je doet het publiekelijk, maar dit pik ik niet.’

Bij het Nederlandse scheidsrechterskorps ontbreekt het aan elke vorm van zelfkritiek, zegt Jol. Erik Braamhaar noemt hij het enige talent. ‘De druk die hij voorheen leek te voelen, zie je niet meer terug. Hij loopt er nu bij alsof er een zak meel van zijn rug is gehaald. Dat niet hij, maar Pieter Vink naar het EK is gegaan, vind ik daarom triest.

‘Vink is zichzelf niet in het veld. Dat komt omdat hij zo gestresst is als een kip. Hij krijgt twee nietszeggende wedstrijden op het EK en mag daarna naar huis. Nou, gefeliciteerd.’

Nederlandse scheidsrechters verzuimen in de spiegel te kijken, meent Jol. ‘Het is elke keer afschuiven en naar anderen wijzen. Dat komt omdat er wordt gefloten vanuit de angst iets fout te doen.

‘Ze moeten veel meer de vrije hand krijgen. Je moet ze niet volpompen met informatie en ze op hun flikker geven als er iets misgaat. Dan gaan ze juist fouten maken. Die boodschap moet eens aankomen in Zeist.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden