Nipte vrijspraak

Het had maar heel weinig gescheeld of verpleegkundige Lucia de Berk had haar levenslange gevangenisstraf voor meervoudige moord moeten uitzitten, en zou in de annalen als ‘engel des doods’ zijn geëindigd, en niet als notoir slachtoffer van een rechterlijke dwaling....

De vraag of de drempel van revisie niet zou moeten worden verlaagd, wordt door vrijwel alle betrokkenen bevestigend beantwoord, maar niet iedereen verbindt daaraan dezelfde conclusie. De fracties van de SP en GroenLinks in de Tweede Kamer bepleiten de instelling van een onafhankelijke revisiekamer, bestaande uit deskundigen, die niet aan de rechterlijke macht zijn verbonden, die afgesloten strafzaken zou moeten onderzoeken. Minister van Justitie Hirsch Ballin ziet hierin echter een aantasting van de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht. Wat hem betreft zou kunnen worden volstaan met een aanpassing van de herzieningsprocedure. Het begrip ‘novum’ zou minder strikt moeten worden gedefinieerd, waardoor ook de presentatie van nieuwe forensische kennis tot een heropening van een strafzaak zou kunnen leiden. De procureur-generaal bij de Hoge Raad moet, onder bepaalde voorwaarden, een verzoek om herziening van langgestraften (ten minste twaalf jaar gevangenis) inwilligen. Hij kan op eigen gezag of op aansporing van de advocaat van de verdachte een adviescommissie of een onderzoeksteam formeren.

De behoudzucht in dit wetsvoorstel is mede ingegeven door de angst dat de Hoge Raad zal worden overspoeld door revisieverzoeken als te veel afbreuk wordt gedaan aan de onherroepelijkheid van een vonnis. Die vrees is echter ongegrond. De instelling van de (tijdelijke) Commissie Evaluatie Afgesloten Strafzaken – ingesteld na de Schiedammer parkmoordzaak om dwalingen bij het Openbaar Ministerie te onderzoeken – heeft dit effect niet gehad.

Bovenal spreekt uit de voorzichtige procedurele wijzigingen echter onwil om buitenstaanders tot de rechtsgang toe te laten. Terwijl het deskundige en geëngageerde buitenstaanders waren die ruchtbaarheid hebben gegeven aan de rechterlijke dwalingen van de laatste jaren. Het is voorwaar geen zwaktebod om in het stelsel op enigerlei wijze plaats in te ruimen voor derden die de rechters controleren en waar nodig corrigeren. Bij zo’n voorziening zal het vertrouwen in de rechtsstaat meer zijn gediend dan bij de inmiddels wat sleetse bezweringsformule dat rechterlijke dwalingen de uitzondering vormen op de regel.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden