NIPO Peiling Verkiezingsmarkt te vraaggestuurd

Kiezers zijn bezig met zaken dichtbij huis. Lijsttrekkers weten dat en komen daaraan tegemoet. Meer visie mag...

Volgens politicoloog Jos de Beus (in HP/De Tijd van 29 september) hebben de mensen grote vragen: over de zin en onzin van de globalisering, over migratie, over de maatschappelijke rol van godsdienst. Maar omdat ze het allemaal zelf moeten bedenken en er door politici niet wordt gepraat over wat mensen echt bezighoudt, krijgen ze – volgens De Beus – een hekel aan de politiek. Het zijn thema’s die in de verkiezingsprogramma’s wel worden aangeroerd, maar in de verkiezingsstrijd een zeer ondergeschikte rol spelen.

Helaas overschat De Beus de kiezers. Als we ze nu (geheel open) vragen waaraan de Nederlandse politiek vooral aandacht moet besteden, dan blijkt dat men vooral betere en betaalbare gezondheidszorg wil, dat men afwil van het onfatsoen, dat wetten beter worden nageleefd en dat de kwaliteit van het onderwijs wordt verbeterd. Wensen dus die heel dicht bij de eigen leefwereld liggen. Het is opvallend hoe laag de milieuproblematiek, vredesvraagstukken, Europa en andere langetermijnproblemen scoren: ze worden zo goed als niet genoemd! Dus zullen de verkiezingsdebatten gaan over koopkrachtontwikkeling, belastingverlaging, AOW, hypotheekrenteaftrek, zorg en onderwijs.

De politieke verkiezingsmarkt lijkt een volledig vraaggestuurde markt. U vraagt, wij draaien. Vond men lange tijd dat politici niet luisterden naar wat ‘de mensen’ willen, nu lijkt het er op dat de lessen van Fortuyn wat al te letterlijk worden genomen. Veel Kamerleden zijn meer in bejaardenhuizen, scholen en op straat te vinden dan in de Tweede Kamer. Of in de studeerkamer. De intellectuele partijdenker (type Paul Scheffer, Frits Bolkestein) die op een hoger abstractieniveau uitdoktert wat – op de langere termijn – goed is voor het land, speelt in de politieke arena een ondergeschikte rol. Politici zijn in verkiezingstijd doodsbenauwd om impopulaire en lastig uit te leggen maatregelen te nemen. Hun klanten kunnen immers weglopen naar een nieuwe Fortuyn.

SCP-onderzoeker Will Tiemeijer concludeerde eerder dit jaar dat peilingen de kloof tussen burger en politiek alleen vergroten, omdat ze het populisme voeden. Bij de nek-aan-nekstrijd tussen PvdA en CDA zoals we die nu zien, zal het voor Bos en Balkenende aantrekkelijk zijn munitie te kiezen waarmee gescoord kan worden. Toch zouden we tegen de lijstrekkers willen zeggen: maak de keuzes die nodig zijn. En durf – ook in verkiezingstijd – grote visies uit te dragen. We willen hier bepaald niet pleiten voor een moratorium op opinieonderzoek, maar een iets selectiever – en wijzer – gebruik ervan mag best.

Remco Frerichs en Peter Kanne

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden