'Niks solidariteit, dit is diefstal'

De hogere zorgpremie hakt er bij de middeninkomens fors in. Inleveren in tijden van crisis, oké, maar alleen als de pijn eerlijk wordt verdeeld. 'Mijn uitgaven gaan de inkomsten inhalen.'

VAN ONZE VERSLAGGEVERS MARJON BOLWIJN en JAN TROMP

AMSTERDAM - Jeroen de Waal (42), belastinginspecteur: 'De verhoging van de zorgpremie heeft niks te maken met solidariteit. Het is geen investering in de economie en ook geen beperking van de zorgkosten. Het is bedoeld om inkomens te nivelleren. Dat je zoiets wilt voor exorbitant hoge inkomens vind ik logisch. Maar waarom moeten middeninkomens nivelleren?'

De woede over hogere zorgpremies lijkt zich niet te beperken tot de achterban van de VVD. De Waal, vader van een zoon van zes maanden, is aanhanger van de ChristenUnie. Hij zegt zich te verbazen over zichzelf en zijn radeloosheid: 'Ik ben een brave burger, maar ik merk dat ik nu bereid ben dingen te gaan doen die tegen mijn principes ingaan, om het geld dat ons wordt afgepakt op een andere manier terug te verdienen.'

Piet de Rooy, emeritus hoogleraar Nederlandse geschiedenis, wijst erop dat de overheid solidariteitsbijdragen in het verleden min of meer onzichtbaar binnenhaalde, via fiscale inhoudingen op het salaris. 'Als de vakbeweging dan zei dat het in orde was, was de zaak geregeld.'

De Rooy: 'Nu brengen VVD en PvdA het als een losse maatregel die bovendien ongelofelijk slecht wordt gecommuniceerd. Dan heb je de poppen aan het dansen. De mensen gaan zelf op internet uitrekenen wat het hun kost en schrikken zich het lazarus.'

Belastinginspecteur De Waal: 'Ik voel geen urgentie een deel van mijn inkomen over te dragen aan een bouwvakker of schoonmaker. Voor mijn gezin zal de hogere zorgpremie betekenen dat de uitgaven de inkomsten inhalen. We gaan de maandelijkse gift van 100 euro schrappen. Het vakantiegeld zijn we kwijt aan de hogere premie.'

Dick Pels, socioloog en directeur van het wetenschappelijk bureau van GroenLinks, zegt dat er weeffouten zitten in het kabinetsplan. Toch verbaast hij zich over de felheid van de reacties: 'Er is blijkbaar een middenklasse aan het ontstaan in Nederland die een soort collectief egoïsme ontwikkelt, die vindt dat het legitiem is dat je als hardwerkende Nederlander houdt wat je hebt. Daar schrik ik van.'

De Waal: 'Nu zal één groep, de middeninkomens, pijn lijden opdat de lage inkomens én de hoogste inkomens erop vooruitgaan. Dit is diefstal en heeft niets te maken met solidariteit.'

Inkomenspolitiek

Ook voor provincieambtenaar en vader van twee studerende kinderen Kees Langeveld (54) uit Haarlem zit de pijn in het ontzien van de hoge inkomens. 'Solidariteit wordt nu alleen gevraagd van de middeninkomens, dat is niet eerlijk.' Hij voelt er niets voor op deze manier bij te dragen aan een 'inkomenspolitiek'. Hij zegt: 'Solidariteit via fiscale maatregelen is veel neutraler en eerlijker.'

Hij verwoordt een sentiment dat onder werknemers met een inkomen rond twee keer modaal breed lijkt te leven. Ze zijn bereid in tijden van crisis in te leveren, vooral om groepen met een laag inkomen te ontzien. Maar ze doen alleen mee als de pijn eerlijk wordt verdeeld.

Langeveld voelt zich machteloos: 'Ik ben normaal een heel rustig persoon, maar deze maatregel maakt grote woede in mij los. Ik stem al heel mijn leven op de PvdA, omdat ik solidair ben met mensen die het minder hebben. Maar de solidariteit die ze nu vragen, slaat door.'

Cultuurpsycholoog Jos van der Lans zegt dat in Nederland nog steeds brede steun bestaat voor de opvatting dat sterke schouders de zwakkeren moeten helpen. Maar hij begrijpt de onrust onder 'op zichzelf geëngageerde burgers, vaak progressieve stemmers'. Van der Lans: 'Het zijn dertigers, veertigers met jonge kinderen, met zware lasten omdat hun een hoge hypotheek is aangesmeerd. Het zijn mensen die straks als eerste uit hun baan vliegen. Het is begrijpelijk dat die bang zijn voor hun toekomst en zich overvallen voelen door zo'n forse premieverhoging.'

Arbeidersnest

Herman Janssen (54) is docent economie uit Ter Apel. Afkomstig uit een 'arbeidersnest' op het platteland van Groningen stemt Janssen al heel zijn leven PvdA. Hij heeft een lange weg achter de rug; stap voor stap klom hij omhoog in het onderwijs. Sinds een paar jaar mag hij zich rekenen tot de groep werknemers met een inkomen van twee keer modaal.

Janssen: 'Eigenbelang maakt stemmen op de VVD misschien logischer, maar solidariteit met mensen die het minder hebben maakt van mij een sociaal-democraat. Ik heb geen vermogen op de bank staan, ik moet sparen voor een aanvullend pensioen. Dat komt in de knel als ik straks elke maand 225 euro extra moet betalen voor mijn zorgverzekering. Het is een beroep op solidariteit dat gewoon is doorgeschoten.'

undefined

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden