Niks geen ogen als schoteltjes

'Ziggedy bop', zegt Savion Glover als je hem iets vraagt, of 'vrap-um-ba-boom'. Praten doet de jonge Amerikaanse danser niet veel, maar tappen des te meer....

UITEINDELIJK was zijn moeder het wachten meer dan beu. Hey, baby, when y'all come on? Een theater in Manhattan, begin deze maand, het publiek kijkt al een half uur naar een leeg podium. 'We missen nog iemand', roept haar zoon vanuit de coulissen. Maar even later verschijnt hij ten tonele. En op het moment dat Savion Glover zijn voet neer laat komen in een eerste 'hit' is de vertraging vergeven en vergeten en is men het er over eens dat het Glover - de Tap Dance Kid, Tap Dance Wizzard, Tap Dance King - opnieuw is gelukt voor een verrassing te zorgen. The Wall Street Journal blijkt zelfs tot tranen toe geroerd. De tap is definitief terug, in een hedendaagse zwarte context.

Savion Glover Downtown heet de nieuwe show, en de titel geeft antwoord op de vraag die werd opgeworpen na Glovers succes op Broadway twee jaar geleden: wat zou een volgende logische beweging zijn voor deze komeet? Dieper de binnenstad in dus, in kleinere theaters - en even een uitstapje naar het Holland Festival.

Eind 1995 bracht Glover de doorbraak op Broadway. Sinds Bring in 'Da Noise, Bring in 'Da Funk, de show waarvoor hij de choreografie schreef en waarin hij zelf de hoofdrol had, is de 24-jarige tapper in eigen land, en met name New York, beroemd. Vier Tony Awards leverde het hem op, een reportagetje in Vogue, modellenwerk voor een kledingmerk, foto's door Annie Leibowitz.

Het is de hand van god, meent zijn moeder Yvette. De grootmoeder was overigens de eerste die het talent in het kind herkende. Ze pakte hem op, een dreinende baby, en begon tegen 'm te neuriën. Even later neuriede hij mee. 'Hij is gezalfd. Geen twijfel mogelijk', wist zij toen ook. Al spelen mogelijk ook enige erfelijke aspecten een rol.

Aan moeders kant zit de muziek (van vader werd sinds zijn vertrek sowieso weinig meer vernomen). Grootvader was pianist en zong in een big band. Grootmoeder speelde orgel in de New Point Baptist Church in Newark, de stad waar Savion als derde en laatste zoon werd geboren. En Yvette zelf is intussen geen secretaresse meer, maar professioneel zangeres. Op zijn negentiende kocht Savion - Yvettes variant op Saviour, de heiland - voor zijn moeder een groot huis in Upper Montclair, New Jersey. Hij bewoont zelf de riante basement. Daar werkt hij een deel van zijn plannen uit.

Ik noem hem 'de spons', zei tap-choreograaf en mentor Henry Le Tang kort na het verschijnen van Bring in 'Da Noise, Bring in 'Da Funk (kortweg Noise) over zijn pupil. Le Tang stoomde hem klaar voor zijn revue Black and Blue, in 1987.

Glover leert snel. En hij zuigt de passen van legendarische tappers in zich op om ze onverwacht en op verschillende wijzen weer te laten opdoemen in zijn eigen dansen. In Noise brengt hij een eerbetoon aan Jimmy Slide, Chuck Green, James (Buster) Brown; in een solo, voor een spiegel met zijn rug naar het publiek, demonstreert hij wat ze hem hebben geleerd. Op de begrafenis van de danser Honi Coles gaf hij een a cappella-tap ten beste, eindigend met een achterwaartse sprong waarop Coles patent leek te hebben. Tijdens een Oscar-uitreiking varieerde hij op het thema van Gene Kelly: Singin' in the Funky Rain. 'Vaak neemt hij iemands tap als uitgangspunt en werkt hij die om tot zijn eigen variant. Ik herken ze meestal wel. 't Is een soort hommage', aldus mentor en vriend Gregory Hines.

Sinds zijn Broadwaydebuut in The Tap Dance Kid (hij was toen twaalf) werkt Glover veel met Hines, ook al een leerling van Le Tang; ze speelden in 1989 in de film Tap (met Sammy Davis Jr.), traden samen op in de musical Jelly's Last Jam. 'Savion', zei Hines een paar jaar terug tegen The New Yorker, 'is waarschijnlijk de beste tapper die we ooit hebben gehad.' Na het zien van Downtown concludeerde Newsday afgelopen week: 'Was Hines altijd een hedendaagse spreekbuis voor stemmen uit het verleden, Glover is de fakkeldrager van dit moment.'

'Mijn stijl is rauw', zegt Glover zelf, 'mijn stijl is jong. Funk.' Geen glimlach van oor tot oor, geen ogen als schoteltjes, waarmee de peetvader van de tap, Bill 'Bojangles' Robinson, de geschiedenis inging; een beeld waarop uiteindelijk een taboe zou gaan rusten. Geen gepolijste bewegingen. 'Ik ga terug naar de basis, niet de verwaterde basis van het tapdansklasje, maar naar de essentie van de basis.' Maar tegelijkertijd zegt hij: zonder de encyclopedische kennis van elke tapstap zou ik niet voor- of achteruit kunnen.

Wie dacht in termen van Ginger Rogers en Fred Astaire komt bedrogen uit. 'Tap heeft niets te maken met lachen, of met het zwaaien met armen.' Glover kijkt nauwelijks de zaal in en brengt de bewegingen grotendeels terug tot onder het middel. In een interview bezwoer hij ooit een smoking te bezitten, maar doorgaans treedt hij op in T-shirts en zakkige broeken of bermuda's.

Glover tilt de straat naar het podium, hij brengt vermaak, maar biedt geen vlucht uit de werkelijkheid. Voor Noise nodigde hij twee slagwerkers uit die voorheen in de metro speelden. Ze halen hun geluid uit potten, pannen, emmers en voetzolen. Hij liet rap-dichter Reg E. Gaines verhalen van hoe het de slaven werd verboden een trommel te bezitten, omdat trommelen maar tot opstand zou leiden. De percussie verplaatste zich naar de voet.

Tap, zegt Glover, is als een drumsolo. 'Ik geloof dat je zeker zoveel tonen uit je voet kunt halen - van je kleine teen tot je hiel.' Hij heeft wat heet 'een zware voet'. Hij danst zwaar, soms met microfoontjes aan de enkels. 'Ik wil worden gehoord.'

Hij spreekt van een 'hit', een klap, wat zoveel wil zeggen als expressie. Als iemand in staat is tot een goede 'hit' dan kan hij iets zeggen met de dans. In Noise wordt een deel van de geschiedenis van zwart Amerika verteld. Slavernij, de migratie naar het noorden, een lynchpartij, Harlem in de jaren twintig, Bojangles en Shirley Temple, de ellende in de zwarte wijken, rap, hiphop. Het ritme van de stad.

Glovers manier van dansen betekent een aanslag op het gestel, met name op de knieën. Zjn orthopedist pleit voor het schrappen van bepaalde stappen, een ander dieet dan dat van McDonald's, en misschien wat minder vaak doorzakken. Het is tegen dovemansoren. Glover lacht slechts.

Ziggedy bop!, roept hij soms om aan te geven wat hij bedoelt, of vrap-um-ba-boom! Woorden zijn niet zijn sterkste medium, constateerden de media. Zo riep hij ook 'bring in 'da noise, bring in 'da funk', toen de directeur van het Shakespeare Festival in New York in een vroeg stadium informeerde wat Glover van plan was te brengen. De directeur zette de show aldus op het programma.

Downtown heeft als ondertitel Live Communication en is in zekere zin losser dan Noise. Het heeft het karakter van een jamsessie, aan het eind van de show worden mensen in de zaal aangemoedigd hun kunsten op het podium te komen vertonen. Ook kijkt Glover ietsjes vaker op, misschien nog niet zozeer het publiek in, maar dan toch in elk geval in de richting van de dansers -NYOTs, Not Your Ordinary Tappers -, de muzikanten of de coulissen en niet alleen naar zijn voeten.

Hij ziet er niet bepaald glamourous uit, maar zelfs in zijn urbane oorlogsuitrusting is hij geen bedreigende verschijning. Hij heeft een lief koppie en als hij écht de geest heeft, 'zie je niets anders dan die blije man die daar door de lucht vliegt, terwijl het geluid onder hem opborrelt'.

Holland Festival: Savion Glover in Concert. Carré, Amsterdam, 16 tot en met 21 juni.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden