Niks begrip en dialoog: de strijd tegen vloeken moet verharden

Waarom de strijd tegen schuttingwoorden moet verharden.

De werkgroep Hoeksche Waard van de Bond tegen het Vloeken.

Het laatste woord dat uit de autoradio komt als ik parkeer is 'kut'. Straattaal van een volwassen nieuwszender, net nu ik op weg ben naar het eeuwfeest van de Bond tegen het Vloeken, het zandstenen eilandje in de zee van moet-kunnen-anders-pleur-je-maar-op. 'Kut, zwaar kut', ratelt de radio - het is een sporter, er is iets mislukt, waarschijnlijk had ik het woord zelf ook gebruikt.

Een van de pubers die mijn huis bewonen, noemde mij een 'kankerkutmongool'. Het is de taal van school en van de youtubers, ik weet het, en ik ben die ouwe lul van een vader. Bij de Bond tegen het Vloeken ga ik vragen hoe ik mijn puber tot de orde roep. Het lijken me de laatste verstandige mensen inzake taalverruwing - dat opgewekt-christelijke neem ik voor lief.

Bij de ingang van het eeuwfeest tref ik Geco en Anneke Stehouwer, vrijwilligers bij de werkgroep Hoeksche Waard. Ze staan op braderieën en nemen dan een schutting mee vanwege de schuttingwoorden. 'Er kwam weleens een postbode voorbij die dan expres begon te vloeken', zegt Geco. 'Dat is jammer.'

Wat moet ik met mijn puber? Bij Geco en Anneke thuis staat een potje op tafel: daar gaat 10 cent in elke keer als er een 'raar woord' ontsnapt. Wat Geco en Anneke doen is geen grenzen stellen, maar 'naast de vloeker staan'. Uitleggen, zegt Anneke, dat tering een ziekte is en Jezus een man van belang. 'Maar ja, zelfs kinderboeken staan vol gevloek.'

En de politiek, zeg ik. 'Ja dat!', zegt Geco - en het gaat onmiddellijk over Mark Rutte met zijn pleur op. 'De premier geeft het voorbeeld', zegt Anneke - daar sta je dan met je schutting op een braderie. Evengoed glimt Mark wel op de cover van bondsglossy Holy!, met als tekst: 'Soms moet je gewoon stevige woorden gebruiken.' Zo zijn ze ook wel weer.

De glossy van de Bond tegen het Vloeken, met Mark Rutte voorop.

Kom ik terecht bij Sjors van der Kraan, die elke dag van doen heeft met pubers. Namens de Bond geeft hij op middelbare scholen les in vloeken en schelden. Tip voor mij: 'Niet veroordelen, niet meteen negatief reageren, praat er later rustig over.' Ook hij daalt af naar de scholier. 'Geen discussie', zegt hij, 'maar dialoog.' Hij brengt ze 'het mysterie van de taal bij', vertelt over woorden die pijn doen en probeert die 'uit de abstractie te halen'.

Maar dan zegt zo'n puber tegen Sjors: 'Als ik kanker zeg, zeg ik kanker. Als dat een probleem is, is dat jouw probleem.' Pleur op. 'Iedereen vindt dat je respectvol moet omgaan met elkaar. Maar als meneer de politicus het niet doet, waarom zou je?'

Sjors van der Kraan

Dan is er een paneldiscussie met een van de koninginnen van het kwetsen, 'opiniemaker' Marianne Zwagerman. Ze noemt de leden van de Bond tegen het Vloeken meteen maar 'religekkies' en het vreemde is: niemand gaat ertegenin. Daarom blijft ze het woord herhalen: 'Jullie religekkies voelen je verheven boven mij.' Als Marianne vervolgens zegt dat ze het koud heeft, krijgt ze een verwarmd kussentje aangereikt - schelden beantwoorden met welwillendheid, ik weet het niet.

Naast me zit Corrie Kievith, ze werkt in een apotheek en ook daar is het normaal geworden om 'krijg de tyfus' te zeggen als je te lang moet wachten. Niets tegen te doen. Vloeken en tieren is in de taal allang in beton gegoten. Uit de Van Dale: 'Kanker (vulgair; in samenstellingen) om een grote hekel aan het genoemde uit te drukken: kankerherrie, kankervent.'

Het gaat niet om de woorden en hun verloren betekenis. Het gaat erom dat vloeken en tieren de gemakkelijkste manier is anderen uit te schakelen. Geert Wilders legitimeert er zijn lompheid mee en snoert zo anderen de mond. Donald Trump praat hard om geen tegenargumenten te horen. Vloeken en tieren is de snelste weg om je van iemand te verwijderen.

Dit is een tijd die neigt naar 'comfortabel pessimisme', zegt de Duitse filosofe Carolin Emcke dit weekeinde in de Volkskrant, in een interview met Sterre Lindhout. Lekker de ander overal keihard de schuld van geven, de kankermongolen, de religekkies.

'Het is een infantiele vorm van egocentrisme. Als kind leer je toch dat er bepaalde vormen van respectvolle, geciviliseerde omgang bestaan? Dat heeft voor mij niets met politieke zelfcontrole of ideologie te maken, maar met een basisbeleefdheid die je grootmoeder je bijbrengt.'

Respect - 'wij gebruiken dat woord nooit meer', zegt bondsdirecteur Wilfried Verboom tijdens de pauze van zijn eeuwfeest. Het is een afgesleten term geworden.

Maar ik neem me voor de strijd tegen schuttingtaal te verharden. Niks begrip en dialoog. Hier moet iets met hand en tand verdedigd. En de puber is de eerste die het gaat merken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden