ReportageNijmeegse Waalbrug

Nijmegen treurt over afbladderend icoon: een verfje zit er voor de opgeknapte Waalbrug financieel niet in

Automobilisten rond Nijmegen kunnen opgelucht ademhalen: de renovatie van de Waalbrug, de belangrijkste toegangsweg tot de stad, is na anderhalf jaar werkzaamheden op een oor na gevild. Vorige week gingen drie rijstroken open; binnenkort kan het verkeer over vier banen vers asfalt de stad weer in en uit. Alleen: de brug ziet er helemaal niet nieuw uit.

Binnenkort kan autoverkeer over vier stroken vers asfalt via de Waalbrug Nijmegen weer in.Beeld Marcel van den Bergh

Integendeel zelfs. Op de bogen van de brug komt hier en daar het blanke staal onder de vuilgele verflaag vandaan. De staanders zijn aangevreten door corrosie en ontsierd door graffiti, de bolle klinknagels hebben bruine kopjes gekregen van de roest, op één plek is de balustrade doorgerot. De nieuwe Waalbrug lijkt verdacht veel op de afgebladderde oude. Dat heeft een reden. Die heet chroom-6.

Bij de voorbereidingen van de renovatie in 2018 is in de oude verflagen chroom-6 gevonden, een stof die bij vrijkomen kanker kan veroorzaken. De vondst van het ongezonde goedje zorgde ervoor dat de renovatie veel duurder uitpakte dan verwacht: 65,2- in plaats van de oorspronkelijk begrote 25 miljoen euro.

Het verwijderen van de oude verflagen van de 90 duizend vierkante meter staal zou, inclusief bijbehorende veiligheidsmaatregelen, nog eens tientallen miljoenen kosten. Dat geld is er niet, liet Cora van Nieuwenhuizen, minister van Infrastructuur en Waterstaat, onlangs weten. De Waalbrug zal nog een jaar of tien moeten wachten op een nieuw verfje.

Voor Nijmegen is dat niet te pruimen. Het stadsbestuur schreef onmiddellijk een protestbrief aan het ministerie. Daarin wordt begrip getoond voor het uitstellen van de verfbeurt. Maar een vertraging van tien jaar voor het in zijn oude luister herstellen van het icoon van Nijmegen is voor het college van B en W onacceptabel.

Nijmegen en de Waalbrug zijn innig verbonden, zegt Hettie Peterse, senior beleidsadviseur cultuurhistorie van de gemeente en mede-auteur van Over de Waal, een boek over de brug. De Waalbrug werd in 1936 opgeleverd, ter vervanging van de oude veerpont.

Hij maakte deel uit van een reeks bruggen die het Nederland van onder de grote rivieren moesten verbinden met het Noorden. Van die reeks is de Waalbrug met zijn overspanning van 244 meter niet alleen de grootste (ten tijde van oplevering zelfs de grootste van Europa), maar ook de mooiste, vindt Peterse.

De Waalbrug bij Nijmegen geldt als een ‘zuivere boogbrug’.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

De Waalbrug geldt als voorbeeld van een ‘zuivere boogbrug’, waarbij het gewicht wordt gedragen door twee bogen die door het wegdek heen snijden en steunen op pilaren. Dat maakt hem niet alleen groot en imposant, aldus Peterse. ‘Maar ook verfijnd en elegant.’ De Waalbrug, een rijksmonument, is volgens haar ‘een wonder van techniek’.

Naast cultuurhistorische heeft de Waalbrug volgens haar ook emotionele waarde. ‘Als je als Nijmegenaar vanuit het noorden de stad weer in rijdt, dan voelt de Waalbrug als thuis komen.’

Wie aan de Waalbrug komt, komt aan Nijmegen. Dat blijkt ook uit de reacties die het uitstel losmaakt. Dagblad de Gelderlander hield een peiling onder lezers. Daarin sprak een Loekasjenko-achtige meerderheid van 89 procent zich uit voor het afschilderen van de brug onder het motto: belofte maakt schuld.

Roest op de Nijmeegse Waalbrug.Beeld Mac van Dinther

Afgelopen zaterdag deden prominente Nijmegenaren, onder wie oud-premier Dries van Agt en cabaretier Pieter Derks, in de krant een dringend beroep op de minister om haar klus af te maken. ‘Oer-Nijmegenaar’ Loetje Janssen ging al zelf met een verfkwast aan de slag.

Zover zal wethouder Harriët Tiemens niet gaan. Maar een domper is het wel. ‘We hebben hier anderhalf jaar hinder van ondervonden, met zijn allen in de file gestaan, met in ons hoofd het beeld dat we straks weer een mooi opgeknapt monument zouden hebben. Binnenkort kunnen we de brug weer gebruiken, maar is hij nog niet mooi. Dat is een teleurstelling.’

Behalve een nieuw kleurtje zou de brug een opknapbeurt krijgen, met een renovatie van de oude uitkijkbalkons, nieuwe brugleuningen en aangepaste verlichting. ‘Allemaal zaken die de brug tot een feest maken’, aldus Tiemens. Nijmegen betaalt daar 5 miljoen aan mee. Ook dat is nu op de lange baan geschoven. De fietspaden worden nog wel afgemaakt.

De Waalbrug is niet de enige constructie die met het probleem van chroom-6 kampt. Uit een inventarisatie van Rijkswaterstaat blijkt dat soortgelijke verf is gebruikt bij veel meer objecten, zoals de John Frostbrug in Arnhem, de Van Brienenoordbrug in Rotterdam en vuurtorens op onder meer Vlieland.

Er wordt gezocht naar methoden om chroom-6 goedkoper te verwijderen. Als die gevonden is, moet de Waalbrug niet onder aan de lijst bungelen, vindt Tiemens. ‘Dan moeten we snel aan de slag. Tien jaar is te lang.’

Voor de renovatie heeft Nijmegen een bestuursovereenkomst gesloten met het ministerie. Mogelijk kan het ministerie juridisch worden gehouden aan die afspraken. Maar Tiemens vindt het niet ‘chic’ als overheden elkaar voor de rechter dagen. ‘Die weg willen we niet bewandelen. Voorlopig wachten we eerst maar eens het antwoord van de minister af.’

Tot die tijd moet Nijmegen het doen met een afbladderende Waalbrug. Dat vindt overigens niet iedereen even erg. Vanaf het terras van Opoe Sientje, een café annex bed-and-breakfast op een oud schip in de haven, heeft eigenaar Leon Berkers prominent uitzicht op de Waalbrug, die nog deels in de steigers hangt.

‘Ik vind het niet lelijk’, zegt Berkers. ‘Het is een oude brug. Daaraan mag je de tand des tijds wel afzien. Ik hou wel van een rafelrandje.’ Berkers is organisator van De Kaaij, een jaarlijks zomerfestival onder de brug. De afgelopen jaren ondervond hij veel hinder van de werkzaamheden. Binnenkort is dat voorbij, als alle steigers weg zijn. ‘Het ergste vind ik nog dat ze over tien jaar weer terug zijn.’

Verbetering: In een eerdere versie van dit artikel stond dat de renovatie van de brug vooraf op 36,5 miljoen euro werd geschat.  Dat klopt niet. De verwachte kosten bedroegen 25 miljoen euro. 

In 2018 werd chroom-6 gevonden in de verflaag op de Waalbrug. Daardoor wordt het opknappen van de brug ernstig vertraagd.

Anderhalf jaar maakte Paul Breuker foto’s vanaf de Waalbrug bij Nijmegen van de passerende schepen. Het resultaat: een staalkaart van ‘kant-en-klare schilderijen’ van natteen droge bulk en een enkele cruisepassagier.

Chroom-6 zorgde eerder al voor problemen, onder andere bij Defensie. Rechter maakt weg vrij voor schadevergoeding slachtoffers chroom-6

Bij een werklozenproject in Tilburg werden werklozen blootgesteld aan chroom-6 in oude treinstellen. Eén groot foutenfestival bij chroom-6-schandaal in Tilburgs werklozenproject

Roest op de Waalbrug in Nijmegen.Beeld Mac van Dinther
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden