nieuws toren van barbarossa

Nijmegen krijgt tóch zijn toren niet: plannen voor middeleeuwse donjon definitief van de baan

Het moest een verrijking worden voor de skyline van Nijmegen: de donjon, een 50 meter hoge replica van een middeleeuwse toren, in 1155 gebouwd door keizer Frederik I Barbarossa. Het moest een visitekaartje van de stad worden, boven op de heuvel van het Valkhofpark en pal naast de Waalbrug, de belangrijkste toegangspoort tot Nijmegen. Maar helaas, het gaat niet door.

Het Valkhof in Nijmegen met op de achtergrond de tijdelijk herbouwde Donjon in 2005. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Dinsdag trokken alle partijen, de gemeente Nijmegen en de Stichting Donjon, de stekker definitief uit het plan waarover al tien jaar wordt gedelibereerd. Nijmegen zal het door leven moeten gaan zonder donjon.

Over de herbouw van de toren, die in 1795 samen met de hele burcht van Barbarossa werd afgebroken (alleen een oude kapel en een stukje ruïne staan nog overeind), wordt al sinds 2008 gesproken. Maar de kwestie speelt al langer. In 2006 spraken Nijmeegse burgers zich in een referendum uit voor de herbouw van de toren op de plaats waar de oude Romeinen hun castellum hadden en Karel de Grote later zijn palts liet bouwen. Dat was nadat een replica van steigerpalen een jaar eerder groot enthousiasme teweeg had gebracht: de stellage trok 120 duizend bezoekers.

De stichting Donjon nam de plannen voor de herbouw ter hand. De gemeente stemde in, mits de toren publiek toegankelijk zou zijn en de exploitatie op lange termijn gegarandeerd was. Het werd een moeizame zoektocht naar financiers en exploitanten.

Vorig jaar leek er ineens een doorbraak te zijn. De stichting had een hospitalitybedrijf gevonden dat zich garant stelde voor een huur van vijftien jaar. De donjon zou een ‘beleveniscentrum’ worden van negen verdiepingen met expositieruimtes, een luxe B&B en een restaurant met skybar.

De bouwkosten – 4,9 miljoen euro – zouden worden gefinancierd met een lening, sponsoring en crowdfunding. De gemeente stak er geen geld in. Daarmee was de laatste hobbel genomen, zei Stef Cuppens, voorzitter van de stichting Donjon. De bouwtekeningen lagen al klaar.

Een jaar later blijkt het hele plan toch niet haalbaar. Het Valkhofpark is een rijksmonument. Om daar op te bouwen is ingewikkeld; de kosten voor archeologisch onderzoek in de bodem zijn hoog. Op grond van negatieve adviezen van onder meer de Rijksdienst Cultureel Erfgoed besloot de gemeente geen omgevingsvergunning te verlenen. Ook de exploitant haakte af; een nieuwe is niet gevonden.

De stichting Donjon is teleurgesteld dat de toren ‘die Nijmegen als oudste stad van Nederland nog beter op de kaart had gezet’ er toch niet komt. De gemeente compenseert de stichting voor de gemaakte kosten: 207.200 euro. Nijmegen gaat nu zelf aan de slag met de renovatie van het Valkhofpark.

Onder deskundigen was de herbouw van de toren omstreden. ‘Wat je krijgt is een pastiche van het verleden’, zei Marieke Kuipers, hoogleraar cultureel erfgoed aan de TU Delft.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.