Nijmegen is rijwielwalhalla van Nederland

In allerlei steden over de hele wereld is fietsen in opkomst. Maar nergens kleurt het asfalt zo fietsvriendelijk roze als in Nederland. Kijk maar naar Nijmegen, hart van een prachtig snelfietsnetwerk. Het roert buitenlandse bezoekers soms zelfs tot tranen toe.

De Dennenstraat in Nijmegen-West, onderdeel van de snelfietsroute naar Beuningen. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Op het kruispunt van de Dennenstraat in Nijmegen-West stapt Sjors van Duuren (32) van zijn fiets af : 'Dit vind ik een van de mooiste fietsstraten van Nijmegen', zegt hij. Van Duuren laat op zijn telefoon foto's zien van hoe de Dennenstraat er vroeger bij lag: grijs asfalt van stoeprand tot stoeprand.

Nu ligt in het midden van de weg een strook roze asfalt, geflankeerd door parkeerhaventjes waartussen bomen zijn geplant. De straat is net breed genoeg voor twee auto's om elkaar te passeren, maar ook weer zo smal dat ze uit zichzelf voorzichtig doen. Van Duuren wijst op een auto die met een grote boog om een fietser heen rijdt.

De Dennenstraat ligt op de snelfietsroute naar Beuningen, een 7,6 kilometer lange, vrijwel ononderbroken strook roze asfalt waardoor inwoners van deze buurgemeente met de fiets in minder dan een half uur in de stad kunnen staan. En dus niet meer met de auto naar hun werk of studie hoeven, benadrukt Van Duuren. 'Iedere fietser op dit pad is een auto in de file minder.'

Nederland is het beste fietsland ter wereld en binnen dit rijwielwalhalla geldt de regio Arnhem-Nijmegen als lichtend voorbeeld. Daaraan dankt het de eer Velo-city te mogen organiseren, een internationaal congres waar beleidsmakers, wetenschappers en fietsprofessionals uit de hele wereld bij elkaar komen.

De snelfietsroute Nijmegen-Beuningen is een van de excursies die op het programma staan, naast een dagje fietsen in de hoofdstad: Be an Amsterdammer for a day.

Snelfietsroutes zijn fietspaden 2.0, zegt Van Duuren, projectmanager bij de provincie Gelderland. Waren we voorheen vooral bezig fietsen veiliger te maken, inmiddels zijn we een stap verder met de aanleg van routes die het fietsen sneller en efficiënter maken.

Gelderland loopt daarin voorop met de aanleg van een netwerk van snelfietsroutes. Nijmegen-Beuningen is er een van. Andere zijn het Rijn-Waalpad tussen Arnhem en Nijmegen, en de routes Arnhem-Zevenaar en Nijmegen-Wijchen. In de pijplijn zitten de snelfietsroutes Arnhem-Wageningen, Arnhem-Dieren en Nijmegen-Cuijk.

Snelfietsroute is eigenlijk een slecht gekozen woord, vindt Van Duuren. Want het gaat er niet om dat je heel hard kunt fietsen, maar vooral dat je kunt dóórfietsen. Niet gehinderd door kruispunten, verkeerslichten of andere obstakels. Want als fietsers ergens een hekel aan hebben, dan is het afstappen. 'Een keer stoppen en weer op gang komen kost evenveel energie als driehonderd meter fietsen.'

Op de route Nijmegen-Beuningen werd onder het Gaziantepplein - een druk verkeersknooppunt - speciaal voor de fietsroute een tunnel aangelegd. Kosten: drie miljoen euro. Geld dat je terugverdient als daardoor minder auto's in de file staan, benadrukt Van Duuren, die ook actief is in de Dutch Cycling Embassy, waar buitenlandse instanties kunnen aankloppen voor Nederlands advies op fietsgebied.

Want de term Nederland gidsland mag dan enigszins verbleekt zijn, op fietsgebied staan we internationaal nog altijd bovenaan, beaamt Martijn van Es van de Fietsersbond, de belangenbehartiger van de 13,5 miljoen Nederlandse fietsers. 'Alleen weten we dat niet zo goed te verkopen.'

Net als watermanagement heeft ook onze kennis van de fiets grote potentie als exportproduct, meent Van Es. Fietsinfrastructuur, technische innovaties, bruggen en stallingen - nergens weten ze daar meer van dan in Nederland. Nijmegen, verkozen tot Fietsstad van het jaar 2016, is daarvan een prachtig voorbeeld.

Van Es noemt als voorbeelden de snelfietsroutes, het fietstransferium onder poppodium Doornroosje en de Snelbinder - de aan de spoorbrug opgehangen, 2,4 kilometer lange stalen fietsbrug die Lent en de vinexwijk Waalsprong met de stad verbindt. 'Dat is echt een voorbeeld voor fietsbruggen in Nederland.'

Nederland is internationaal ver vooruit op fietsgebied, weet ook Van Duuren, staande voor basisschool De Hoeven in Beuningen, die pal aan de snelfietsroute ligt. 'Maar dat beseffen we te weinig. Ik stond hier laatst met een minister uit Ierland. Die kreeg tranen in zijn ogen toen hij zag dat de kinderen gewoon naast hun moeder naar huis fietsten.'

Misschien, zo suggereert hij, vinden we het te gewoon, omdat we in Nederland met fietsen zijn opgegroeid. 'Dat onze kinderen zo gelukkig zijn, komt volgens mij ook door de vrijheid van het zelf naar school fietsen.'

Wat niet wil zeggen dat in Nijmegen altijd alles goed gaat, benadrukt Kees Spoorenberg, voorzitter van de Nijmeegse afdeling van de Fietsersbond. Zo werd de kruising tussen de Muntweg en de Muntmeesterlaan in de snelfietsroute Nijmegen-Beuningen genomineerd voor het SBS-programma De gevaarlijkste wegen van Nederland vanwege het grote aantal aanrijdingen tussen fietsers en auto's.

Verbinding tussen het stadseiland Veurlent en fietsbrug de Snelbinder. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Op andere kruispunten met snelfietsroutes in de stad ontstaan in het spitsuur opstoppingen, weet Spoorenberg. 'Daar krioelen fietsers door elkaar. Het is een wonder dat het goed gaat.' De grote lijnen zijn goed voor elkaar, aldus Spoorenberg. 'Het zijn de details waar het misgaat.'

Een doorn in het oog van de Fietsersbond zijn ook de verbindingen van de Snelbinder en de Waalbrug naar het populaire stadseiland Veurlent aan de nieuwe nevengeul in de Waal. Daar zijn geen hellingbanen voor de fiets, maar trappen. Met als gevolg dat op mooie dagen dagjesmensen hun fiets massaal op de brug achterlaten, waardoor het fietspad wordt geblokkeerd.

De inrichting van Veurlent was een megaproject, zegt Van Duuren, terwijl we staan te schuilen voor de regen in het Van der Valkmotel in Lent. 'Dan zie je wel vaker dat fietsers worden vergeten.' Maar daaraan wordt gewerkt. Op verzoek van de gemeenteraad werkt het stadsbestuur aan een oplossing. Nu nog iets verzinnen tegen een nat pak op de fiets. Onnodig, vindt Van Duuren opgewekt. 'Het regent bijna nooit.'

Beeld de Volkskrant

Wie betaalt het fietspad?

Fietspaden worden in de regel betaald door de overheid die eigenaar is van de weg waar het fietspad naast ligt. Is dat een gemeenteweg, dan betaalt de gemeente. Ligt het fietspad langs een provinciale weg, dan is de provincie verantwoordelijk voor de financiering.

Snelfietsroutes zijn regionale samenwerkingsprojecten waaraan meerdere overheden meebetalen. Zo is de snelfietsroute Nijmegen-Arnhem (kosten 17 miljoen euro) betaald uit bijdragen van het Rijk (5 miljoen), de provincie Gelderland (5 miljoen), de (inmiddels opgeheven) stadsregio Arnhem-Nijmegen (3 miljoen) en de steden Arnhem en Nijmegen (samen 4 miljoen).

De snelfietsroute Nijmegen-Beuningen (kosten 7,5 miljoen) wordt voor driekwart gefinancierd door de provincie, met een rijksbijdrage van 1,3 miljoen. De gemeente Nijmegen heeft naar eigen opgave de afgelopen tien jaar 55 miljoen uitgetrokken voor fietsbeleid. In de huidige coalitieperiode (2014-2018) is 5 miljoen euro gereserveerd om het fietsen in de stad te stimuleren.

Fietscongres
Van 13 tot en met 16 juni wordt in de regio Arnhem-Nijmegen Velo-city gehouden, het grootste fietscongres ter wereld. 1.500 deelnemers uit de hele wereld (bestuurders, beleidsmakers, belangengroeperingen en wetenschappers) komen bij elkaar om te bespreken hoe ze het fietsen in de wereld kunnen stimuleren.

Het thema van de conferentie is dit jaar the freedom of cycling, waarbij een verband wordt gelegd tussen fietsen, gezondheid en sociale cohesie. Velo-city is een initiatief van de European Cyclists' Federation (ECF) en wordt elk jaar georganiseerd, afwisselend binnen en buiten Europa. De eerste was in 1980 in het Duitse Bremen. Op 15 juni wordt in Nijmegen een grote fietsparade gehouden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden