Nijhoffs spookbiografie komt toch

Precies vijftig jaar geleden stierf Martinus Nijhoff, dichter van klassiekers als Het tuinfeest, De moeder de vrouw en Het uur U....

De vraag waarom er van Nijhoff nog nooit een biografie is verschenen, komt vooraf aan de orde als verschillende Nijhoff-specialisten zich in de Poetry Lounge buigen over Het spookbestaan van een biografie. Hoofdgast moest Andreas Oosthoek worden, hoofdredacteur van de Provinciale Zeeuwse Courant en sinds de jaren zeventig woonachtig in het huis van de Nijhoffs op Walcheren, maar deze heeft inmiddels afgezegd. Als vriend en zaakwaarnemer van Faan Nijhoff, enig kind van Martinus en diens vrouw Netty, kreeg hij in de jaren tachtig het archief van de dichter toebedeeld. Zo meldt het nieuwste nummer van Awater, het naar het gelijknamige gedicht van Nijhoff vernoemde poëzietijdschrift van Gerrit Komrij's Poëzieclub.

Hierin schrijft Marja Pruis over Oosthoek: 'Hij werpt zich weliswaar op als biograaf van Martinus Nijhoff - aanvaardde in 1989 ook een opdracht van het Amsterdams Fonds voor de Kunst voor het schrijven van een biografie van 650 pagina's, te verschijnen in 1994 - maar verder dan twee publicaties in Maatstaf en het summier geannoteerde Brieven aan mijn vrouw (Bert Bakker, 1996) is hij niet gekomen.'

Ook uitgever Peter Nijssen van De Arbeiderspers, die de biografie in de reeks Open Domein, waarin ook de biografieën van Marsman, Slauerhoff en Achterberg verschenen, wil publiceren, zegt er 'in al die jaren maar een paar keer in geslaagd te zijn om Oosthoek te spreken te krijgen. Waarmee ik niet wil zeggen dat de heer Oosthoek er met zijn pet naar gooit. De voltooiing van veel biografieprojecten duurt langer dan men zich voorneemt.'

Wiljan van den Akker, hoogleraar moderne Nederlandse letterkunde aan de Universiteit Utrecht, die samen met Gilles Dorleijn de historisch-kritische uitgave van het werk van Nijhoff verzorgde, heeft wel zijn twijfels: 'Ik vind dat die biografie er moet komen en ik hoop dat iemand op een gegeven moment het lef kan opbrengen om te zeggen, oké, ik heb het beloofd, maar ik heb me er om wat voor reden dan ook op verkeken, maar hier is het materiaal en moge iemand anders het doen.'

Een logische gedachte zou zijn dat Van den Akker en Dorleijn de klus zouden overnemen. Dorleijn, hoogleraar moderne Nederlandse letterkunde aan de Rijksuniversiteit Groningen: 'Toen we met die wetenschappelijke uitgave bezig waren, kregen we het plan om een literaire biografie te schrijven. We hebben toen toch besloten eerst de biografie van Oosthoek af te wachten.'

Van den Akker: 'We wilden Oosthoek niet in de wielen rijden, maar als hij het nu aan Dorleijn en mij zou aanbieden, dan zou ik het wel willen. Ik heb het gevoel dat ik Nijhoff heel goed ken, ik ben zo lang met hem bezig geweest, ik snap dat werk eigenlijk wel en ik denk dat ik ook weet wat hem dreef, wat hem bezielde.'

Inmiddels lijkt het tij alsnog gekeerd. Oosthoek zegt vast van plan te zijn om de biografie af te maken. Het onderzoek vordert, hij heeft Dorleijn gevraagd voor de wetenschappelijke toetsing en met het schrijven is hij al begonnen: 'Een maand geleden heb ik met De Arbeiderspers de stand van zaken doorgenomen en in september maken we afspraken over de definitieve verschijningsdatum. We hebben vastgesteld dat we goed op schema zitten. Zelf denk ik dat ik nog twee jaar nodig heb.'

Uitgever Arbeiderspers verwacht dat de biografie in de najaarsprospectus van 2004 kan worden aangekondigd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden