Nieuwste integratieprobleem? Polen!

Serieus ruziemaken over wie de schaar het laatst gehad heeft en hem dus niet heeft teruggelegd in de la. Als stellen dit doen, is het einde nabij.

Zo is het ook met samenlevingen waarin men serieus ruziemaakt over dubbele paspoorten. Die hebben nog minder praktische betekenis dan een niet teruggelegde schaar. Ze hebben wel symbolische betekenis die men vermijdt door zulke trivialiteiten tot halszaak te verheffen. Verplaatsing, noemde Sigmund Freud dat: over teenslippers praten omdat je het niet over seks durft te hebben.
Problemen
Uit angst voor meer moslims staat het gedoogakkoord vol maatregelen die niet-westerse immigranten moeten weren. Dit leidt af van echte integratieproblemen, ook met nieuwe groepen. Groepen waar die maatregelen geen vat op hebben, zoals Oost- Europeanen.
In veel Vogelaarwijken hoef je er maar even naar te hinten en veel bewoners lopen meteen leeg op dit onderwerp. Ja, de Polen, daar hebben we nu echt last van!, roepen autochtonen en moslims eendrachtig. Het is vreselijk!
Ze zitten de hele avond op een bankje bier te slempen. Ze laten een enorme berg blikjes achter. Ze wonen met zijn tienen in een driekamerwoning. Soms worden de bedden per vier uur verhuurd, stel je voor wat een herrie dat ’s nachts geeft. Erover praten helpt niet, want ze spreken geen Nederlands.
Zo spreken alle gevestigden over nieuwkomers, signaleerde de socioloog Norbert Elias ooit in Gevestigden en buitenstaanders. Gevestigden vormen zich razendsnel negatieve beelden van nieuwkomers: rare types met storende gewoontes. Door selectieve waarneming en roddel worden deze beelden bevestigd.
Feiten
Ze berusten bovendien deels op feiten. Niet doordat nieuwkomers slechtere mensen zijn maar doordat zij in beroerder omstandigheden leven. Met te veel mensen bij elkaar gepropt. Met weinig te doen in hun vrije tijd. Ze kennen immers weinig mensen en hebben geld noch plek voor hobby’s. Op straat samen drinken, ligt dan voor de hand. Eerder dan wanneer je in een villa woont of in de sportkantine terecht kunt.
Er zijn dus ook nogal wat Polen die zich voor Polen schamen, want ‘ze werken en drinken. Ze hebben hun familie in Polen en dus geen reden om te integreren’, klaagt Klaudia (in afstudeeronderzoek van Jessica de Boer). Dat Polen zich zouden misdragen, horen ze althans van andere Polen: ‘Vooral in kleine steden, heb ik gehoord, maken ze veel herrie en drinken te veel.’ Daar schaamt Klaudia zich voor. ‘Heel veel mensen die problemen hebben in Polen, komen hier om aan hun problemen te ontsnappen, vertelt een andere Poolse. Waarmee ze wil zeggen: het zijn soms rare types, die landgenoten van mij.
Maar Klaudia en andere Polen voelen zich ook gestigmatiseerd. Ze willen niet voor Oost-Europeaan versleten worden, vanwege het negatieve imago daarvan. Immigrant willen ze ook niet genoemd worden: dat associeert ze met Turken en Marokkanen. ‘Ik ben geen immigrant! Ik ben thuis hier! Al spreek ik nog geen Nederlands.’ Ze zijn trots op hun Poolse identiteit. Nederlanders ervaren ze als onvriendelijk en arrogant. Op straat en in winkels althans, want daarbuiten kennen ze weinig Nederlanders.
Illegaal
Parallellen met ‘gastarbeiders’ uit de jaren zeventig zijn er te over. Ze kennen vooral andere Polen, die hen aan werk en huisvesting helpen. Velen werken legaal, maar er zijn ook legio illegale (bij)baantjes, bijvoorbeeld als oppas of schoonmaker. Werkgevers eisen die illegaliteit, vertellen ze. Hun huisvesting is niet alleen krap, maar vaak ook erg tijdelijk, als antikraakwacht of anderszins verjaagbaar. Drie keer verhuizen in drie weken is niet ongebruikelijk. In het werk worden ze nogal eens uitgebuit. Ania werkte als redacteur. Salaris kwam nog wel. Maar na een half jaar bleek ze naar haar geld te kunnen fluiten.
Hoewel ze hier legaal zijn, verschilt hun leven nauwelijks van dat van illegale Amerikaanse immigranten, ontdekte De Boer. Geïntegreerd raken ze niet snel. Er wordt weinig beleid op gemaakt, want ze gaan toch weer weg. Waar hebben we dat eerder gehoord? Als ze beter integreren, zijn culturele conflicten goed denkbaar. Op het gebied van (homo)seksualiteit, abortus of euthanasie heerst in Polen een traditioneel-katholieke moraal.
We zijn een immigratieland in een immigratiecontinent. Dat heeft veel voordelen. Maar het genereert ook problemen. In plaats van met symbolische achterhoedegevechten kunnen we beter vooruitzien en nieuwe integratieproblemen tijdig aanpakken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden