Nieuwslicht

Met spanning heb ik afgelopen zaterdagavond gekeken naar de eerste aflevering van Nieuwslicht, het wekelijkse wetenschappelijke tv-programma van de VARA....

Wetenschappers klagen vaak over gebrek aan aandacht voor wetenschap in de media. Vooral het medium televisie moet het ontgelden. Het nieuwe programma van Paul Witteman kan dan ook op veel goodwill van wetenschappers rekenen.

De eerste aflevering van Nieuwslicht had last van een aantal kinderziektes en liep ook in bekende valkuilen. Het bezoek aan een laboratorium (in dit geval van TNO) is zo'n valkuil. De kijker ziet een rommelige, onoverzichtelijke ruimte (geldt voor elk laboratorium). Een wetenschapper voert een demonstratie uit waarvan de resultaten verschijnen op een computerscherm, dat echter zoals geldt voor elk computerscherm voor de kijker onleesbaar is. Verder waren de bruggetjes van de actualiteit naar de onderwerpen die werden behandeld, wel heel gewrongen.

Ondanks alle goede bedoelingen, vind ik de huidige opzet van Nieuwslicht niks.

Toegegeven, wetenschap presenteren in media is heel moeilijk. Hoe kies je als redacteur uit het dagelijkse aanbod van honderden losse weetjes? Losstaande brokken informatie die stuk voor stuk als nieuw en baanbrekend worden verkocht door wetenschappers. Aan welke van de tientallen wetenschappelijke disciplines wil je wen aan welke wil je geen aandacht besteden?

Maak je er een praatprogramma van? Of laat je een wetenschapjournalist of geleerde iets uitleggen? Al dan niet met (dure) animaties. Of doe je demonstraties ter plaatse? Of film je in laboratoria?

Hoe kies je tussen techniek en wetenschap? Techniek is vaak imponerend, redelijk te begrijpen en het nut is duidelijk. Maar vanuit wetenschappelijk standpunt is techniek vaak niet meer interessant. Nieuwslicht heeft gekozen voor veel techniek.

Voordat je als programmamaker een keuze maakt voor wat voor type programma je kiest, moet je je bezinnen over wat het doel van het programma is. Wat wil je bereiken? Een aantal weetjes er bij de kijker instampen? Zodat deze binnenkort met meer succes aan een quiz kan meedoen?

Bij Nieuwslicht, dat moet opboksen tegen Idols op RTL4, is het doel van het programma mij niet duidelijk.

Er wordt bij Nieuwslicht gewerkt met een panel, maar er is geen sprake van discussie. Meningen worden gevraagd aan wetenschappers, maar die meningen worden niet tegengesproken. Dat is saai.

Nieuwslicht heeft als vaste medewerker onder anderen gekozen voor wetenschapsjournalist Simon Rozendaal. Rozendaal is een beruchte criticaster van de milieubeweging. Maar zonder wetenschappelijk weerwerk is zijn bijdrage een rituele dans.

Vanaf de wal is het makkelijk kritiek te leveren. Maar ik doe het toch maar.

Breng de controverse. Wetenschap gedijt door discussies en emoties. Het soap-karakter van wetenschap moet worden benadrukt. Laat wetenschappers en/of wetenschapsjournalisten discussin over controversi onderwerpen (aan de hand van goed cijfermateriaal). Dat is wetenschap in actie.

Hier volgen zo maar wat suggesties voor onderwerpen (tussen haakjes mijn mening). Is bemande ruimtevaart wetenschappelijk gezien weggegooid geld (ja). Is de snaartheorie serieuze wetenschap of intellectueel behang? (ik twijfel). Zijn Science en Nature serieuze wetenschappelijke tijdschriften? (neen). Is de Europese Unie een ramp voor de wetenschap? (ja).

Eigenlijk moet de formule van Nieuwslicht veel meer gaan lijken op die van B & W. Ook moet er een tweede, wetenschappelijke, presentator bij, om de wetenschappers in het panel keihard uit te dagen, te onderbreken en op hun nummer te zetten. Bij Barend en Van Dorp zie je dat twee presentatoren wel degelijk een mogelijkheid is.

In ieder geval vanavond weer kijken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden