Column

Nieuws heeft de functie van godsdienst overgenomen

Liever zien nieuwsconsumenten hun angsten en vooroordelen bevestigd met onzin dan weerlegd met feiten.

Damian Lewis (Nicholas Brody in Homeland).Beeld afp

Dat krijg je er dus van, als je geen (nou ja: nauwelijks) televisie meer kijkt. Ik loop jaren achter, maar het 'bingewatchen' dicteert nu ook mijn kijkgedrag. Een dagelijkse dosis Borgen, House of Cards of Homeland: ze zijn verslavend goed. Enige bijwerking: je mensbeeld is aan gort.

De series hebben veel gemeen: prachtig camerawerk, intrigerend spel met altijd een mooie, vaak blonde vrouw, vechtend tegen haar tegenstribbelende meerdere (middelbare man), die later steevast het onderspit delft. En altijd voldoende lagen en losse eindjes voor een eventueel volgend seizoen.

De boodschap: iedereen is slecht, heeft verborgen agenda's en liegt er lustig op los. In die draaikolk van verwikkelingen bestaat Waarheid niet meer. Allemaal de schuld van Dustin Hoffman, die in Wag the Dog (1997) de Amerikaanse president uit een seksschandaal redt door een hele oorlog te verzinnen.

In Homeland (seizoen 2 pas - sorry) is dubbelspion Nicholas Brody het leven met de leugen zat, zo bekent hij uitgeput aan CIA-gekkie Carrie. Om daarna gewoon door te gaan.

De jaarwisseling bood kijkers van Homeland een nieuw, knallend hoogtepunt. In München zouden op oudejaarsavond zes zelfmoordterroristen (van Abu Nazir natuurlijk) om middernacht het station hebben willen opblazen, zo hadden geheime diensten opgevangen. Zelfs de namen van de zes zijn bekend. Hun aanslagen gingen alleen niet door.

Als bingewatcher weet je dan genoeg. Kan niet waar zijn. Brody heeft gelogen; Carrie zag weer spoken. Nepnieuws van de geheime diensten, die met lege handen willen doen geloven dat ze er bovenop zitten. Hoe druk is het station van München precies om middernacht van oudjaar? Waarom weken die zes met hun bomgordels niet gewoon uit naar een vol café of restaurant?

Nieuws heeft de functie van godsdienst overgenomen, stelde filosoof Hegel lang geleden al. Hij had gelijk: nieuws'feiten' zijn steeds meer een kwestie van geloof geworden.

De NRC interviewde onlangs journaliste Caitlin Dewey, die in The Washington Post anderhalf jaar 'nepnieuws' van internet ontrafelde. Ze is gestopt, want het bleek zinloos: veel lezers zien hun angsten en vooroordelen liever bevestigd met onzin dan weerlegd met feiten. Dewey werd niet meer geloofd.

Tijdschriften plaatsten sportverhalen van het schimmige Haagse persbureau Hakkie Tikkie onder valse namen, onthulde Menno van Dongen zaterdag in deze krant. Geen idee welke naam er boven deze nieuwe rubriek staat, maar gelooft u zelf dat Menno van Dongen bestaat?

2016 wordt het jaar van de waarheid. Of de leugen. Wat u wilt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden