Nieuwe zakelijkheid tekent coalitie

Wie kijkt naar de hoofdrolspelers in de nieuwe coalitie ziet pragmatisme met een beetje idealisme en conservatisme. De kleur van het nieuwe kabinet moet straks gaan blijken....

Een klinkend verbond van christen-democratie en conservatisme dat de puinhopen van links Nederland opruimt. Hoe graag ziet rechts Nederland het niet komen? Alleen zo'n verbond zou een antwoord kunnen geven op het onfatsoen en de criminaliteit. Alleen zo'n verbond zou de publieke moraal opvijzelen, de immigratie aan banden leggen en de aloude gezinswaarden tot leven wekken.

En komt het er? Toen CDA, LPF en VVD elkaar voor het eerst troffen bij informateur Piet Hein Donner, sprak iedereen nog over de nieuwe centrumrechtse coalitie. Het centrum was de CDA'er Balkenende en voor rechts stonden de katholieke conservatief Herben (LPF) en de liberaal Zalm (VVD). Maar al snel maande Herben iedereen op te houden met die onzin. Want dat nieuwe kabinet, dat was gewoon een centrumkabinet. Niet rechts.

Aan de tafel van Donner breken de onderhandelaars zich het hoofd niet over de kleur. Ze zochten naarstig naar oplossingen voor de meest ingewikkelde problemen. Al snel raakten Balkenende en Zalm gewend aan de ongepolijste Herben, die blijmoedig elk vraagstuk ontleedde alsof hij er de buurman over de heg kond van deed.

Donner kweet zich intussen dag en nacht van de opdracht door Beatrix gegeven, en toen woensdag tijdens het middaguur ook nog tosti's werden binnengebracht, brak in het lastige dossier van het ziektekostenstelsel het licht door. Buiten heette het al het tosti-akkoord, nadat een stralende Balkenende bij de deur was verschenen om het te vertellen.

Het strategische document dat Donner nu aan het schrijven is en waarover de Tweede Kamer in de eerste week van juli mag oordelen, omvat zo'n twintig pagina's. Een akkoord op hoofdlijnen. Niet meer en niet minder. Het kabinet zelf maakt straks onder leiding van minister-president Balkenende het regeerakkoord, zonder inmenging of bemoeienis van de Kamerfracties.

Deze werkwijze maakt dat het kabinet straks frank en vrij kan opereren en dat er ook pas dan iets valt te zeggen over de kleur van de nieuwe coalitie. Toch, wie nu al kijkt naar de hoofdrolspelers, ziet pragmatisme met een sprankje idealisme en conservatisme: de nieuwe zakelijkheid.

Geen moment hebben de drie partijen geaarzeld om vreemdelingen de toegang tot Nederland zo goed als te ontzeggen. Er komt een lastenverlichting waarvan de rijkeren meer profiteren dan de armeren. De WAO is alleen nog maar voor echte arbeidsongeschikten; ieder andere moet blijven werken of naar de bijstand.

Geen kinderachtige maatregelen. De oppositie staat al handenwrijvend aan de kant om aan het werk te gaan. Er valt weer iets te kiezen, er valt weer wat te schelden. Heeft iemand het ooit eerder zo asociaal gepresenteerd, zal de oppositie zeggen. Ja. De paarse coalitie, als die tijd van leven had gehad.

Althans wat betreft WAO en zorg. De dossiers lagen klaar. De laatste punt moest nog worden gezet, afhankelijk van de uitslag van de verkiezingen. Net als Paars zou hebben gedaan, baseerde ook de nieuwe coalitie zich op wat bij de informateur op tafel lag.

Daar lagen voorstellen, die het resultaat waren van jaren ploeteren door het middenveld, werkgevers en werknemers, door de Sociaal-Economische Raad (SER). Kortom: het maatschappelijk draagvlak. Balkenende houdt er niet van dat te bruskeren. Herben volgt hem daarin blind en Zalm is te pragmatisch om van voren af aan te beginnen. De gedachte dat ook de nieuwe coalitie haar oren naar de polder laat hangen, moet sommigen geruststellen en voor anderen onthutsend zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden