Nieuwe wegen en spoorlijnen hebben nauwelijks zin

Het heeft nauwelijks nog zin nieuwe wegen of nieuwe spoorlijnen aan te leggen. Ook van verbreding van snelwegen zijn de kosten hoger dan de opbrengsten. Beter is het om met het politiek omstreden rekeningrijden geld op te halen en dat te steken in onderhoud en beheer van de bestaande infrastructuur.

Beeld ANP

Dat is het advies van het Centraal Planbureau en het Planbureau voor de Leefomgeving aan alle politieke partijen die rond deze tijd doende zijn hun verkiezingsprogramma's op te stellen. De Planbureaus schetsen in hun vandaag te verschijnen rapport Kansrijk mobiliteitsbeleid wat de kosten en baten zijn, in geld en welvaart, van uiteenlopende mobiliteitsmaatregelen, van de aanleg van fietssnelwegen tot de uitbreiding van Schiphol. Het rapport is bedoeld als een menu waaruit politieke partijen kunnen kiezen.

'Het meeste laaghangende fruit is inmiddels geplukt', schrijven CPB en PBL over de uitbreiding van de capaciteit van het hoofdwegennet. Het gaat dan zowel om nieuwe wegen als om de verbreding van bestaande snelwegen. Doordat de ruimte in Nederland beperkt is, zijn de kosten om nieuw asfalt in te passen zeer hoog.

Alleen toename als economie groeit

Daarom leveren dergelijke miljardeninvesteringen alleen wat op als in de toekomst de files flink zouden toenemen. De voorspelling is dat die tot 2030 op het huidige niveau blijven. Na 2030 nemen ze alleen toe als de economie sterk groeit. Is dat niet zo, dan blijven de files ook daarna op het huidige niveau en zijn grote infrastructurele projecten niet rendabel.

Wat bovendien die files effectief terug kan dringen is de kilometerheffing, zo luidt het advies. Automobilisten extra laten betalen als ze op een druk moment over een bepaald stuk asfalt rijden, vermindert de files met 10 procent en pakt ook goed uit voor het milieu, aldus het rapport. Keerzijde is dat dit lastig uitvoerbaar is en voor de weggebruikers onvoorspelbaar en mogelijk kostbaar. Maar, zo stellen de planbureaus: de baten overtreffen de kosten.

PvdA, D66, GroenLinks, ChristenUnie, SP en PvdD hadden in 2012 al uiteenlopende voorstellen in hun verkiezingsprogramma's staan om het rekeningrijden, nadat daar bijna 15 jaar over was gebakkeleid, alsnog in te voeren. Het CDA aanvankelijk ook, maar de leden stemden het weg. PVV en VVD zijn tegen elke vorm van kilometerheffing.

10 procent minder files door kilometerheffing op sommige snelwegen

Rekeningrijden in de hele EU

Een jaar geleden opperde ook rijkelandenclub OESO dat Nederland rekeningrijden moet invoeren. De Europese Commissie vindt dat dit in de hele EU moet gebeuren. CPB en PBL suggereerden toen al een prijs: 11 cent per kilometer.

Meer treinrails aanleggen is evenmin wat de bureaus adviseren. 'Uitbreiding van de spoorcapaciteit vergroot de mobiliteit en bereikbaarheid slechts beperkt, en tegen relatief hoge kosten.' Wat wel wat oplevert en weinig kost, is het verbeteren van de mogelijkheden om naar en van het treinstation te gaan. Vooral met de fiets. 'Investeren in voor- en natransport bij treinstations met bijvoorbeeld fietsvoorzieningen is effectiever en aanmerkelijk goedkoper dan kostbare uitbreiding van het spoorwegnet.' Sowieso is het stimuleren van de fiets een goede investering. Weliswaar neemt de verkeersveiligheid erdoor af, maar dat valt weg tegen de 'gezondheidswinst'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden