Nieuwe topman komt vaker met slecht nieuws - en soms blijft dat zo

AMSTERDAM - Het is een bekend fenomeen bij nieuwe bestuursvoorzitters: kort na het aantreden een winstwaarschuwing afkondigen. Het lijkt voor kersverse topmannen een goed moment om af te rekenen met het verleden, zelf een nieuwe koers in te zetten en er sterker uit te komen. Eelco Blok van KPN en Frans van Houten van Philips gingen de 1 januari aangetreden Shelltopman Ben van Beurden voor met slecht nieuws kort na hun aantreden.


'Dit fenomeen noemen we nieuwe bezems', zegt de voorzitter van de Vereniging van Effectenbezitters (VEB) Jan Maarten Slagter. 'Zo snel mogelijk de pijn nemen om sterk terug te komen.'


Het is dé manier om buitenwereld en eigen personeel voor te bereiden op veranderingen. 'Tegen je medewerkers kun je zeggen dat het echt slecht gaat en hen zo motiveren voor een reorganisatie. En extern kun je wijzen op een lagere koers van het aandeel, dat dan na maatregelen weer aantrekt.' Dat straalt positief af op de nieuwe bestuursvoorzitter.


Slagter zou het 'chiquer' vinden als juist de scheidende topman het slechte nieuws bracht. 'Bij Akzo Nobel gebeurde dat: onder Hans Wijers werden de problemen al duidelijk, waarna zijn opvolger de strategie aanpaste.'


Van Houten was in 2011 nog geen 100 dagen in dienst van elektronicaconcern Philips of hij kwam al met een winstwaarschuwing wegens tegenvallende prestaties bij twee van de drie divisies. Topman Blok (KPN) moest net als Van Beurden al twee weken na zijn aantreden in 2011 slecht nieuws brengen. De opkomst van diensten als berichtenservices als WhatsApp speelde het telecombedrijf parten.


De waarschuwingen gaan vaak gepaard met een sneer aan de oude leiding. Shell-topman Van Beurden zei vrijdag: 'De prestaties over 2013 zijn niet wat ik verwacht van Shell.' Van Houten gaf destijds aan 'dat het zo niet langer kon'.


'Je maakt de geesten rijp voor structurele veranderingen', zegt ook ING-analist Quirijn Mulder. Hij verwacht dat het aandeel zich in de aanloop naar de bekendmaking van de toekomstplannen van Van Beurden in maart en daarna zal herstellen. 'Beleggers anticiperen na winstwaarschuwingen op structurele wijzigingen van de nieuwe leiding.'


Bij Philips gebeurde dat inderdaad. Maar een garantie voor succes biedt deze aanpak niet. Sinds het aantreden van Eelco Blok in 2011 is de koers van het aandeel KPN met zo'n 75 procent gedaald. Het telecombedrijf wordt geplaagd door een snel verslechterende markt. 'Blok kan daar niet zoveel aan doen; voor iedere topman zou dit een probleem zijn', zegt Theodoor Gillissen-analist Jos Versteeg. Voor Van Beurden blijft het afwachten of de Shellkoers er op den duur sterker uit komt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden