Nieuwsverkiezingen in Ghana

Nieuwe Togolese afscheidingsbeweging zet verkiezingen in Ghana op scherp

null Beeld AFP
Beeld AFP

Toen de Britten en de Fransen op de kaart een grens trokken tussen Ghana (Brits) en Togo (Frans) sneden zij een volk doormidden. Daardoor zit het anders zo rustige Ghana nu ineens met een gewapende afscheidingsbeweging in Westelijk Togoland. En dat pal voor de verkiezingen.

Inwoners van Ghana keken eind september verbaasd op toen gewapende mannen op brutale wijze een handvol dorpen en stadjes aanvielen. De schutters bezetten politieposten, bevrijdden gevangenen en maakten wapens buit, waarna ze zich weer uit de voeten maakten. Zeker voor Ghanese begrippen was die aanval opvallend, het West-Afrikaanse land, waar maandag presidentsverkiezingen worden gehouden, staat bekend als redelijk bedaard.

Het incident baart Ghanese waarnemers zorgen, want de overvallen waren niet het werk van een stel ordinaire boeven, maar van een groep die niets minder dan onafhankelijkheid voor een deel van Ghana eist. ‘De situatie is potentieel gevaarlijk. De ervaring leert dat kleine, lokale verzetsbewegingen heel groot kunnen worden als je ze negeert’, zegt Emmanuel Kwesi Aning telefonisch vanuit Accra, de hoofdstad van Ghana. Hij werkt als onderzoeksdirecteur van het Kofi Annan International Peacekeeping Training Centre, een instantie die is vernoemd naar de Ghanese ex-chef van de VN, Kofi Annan.

null Beeld De Volkskrant
Beeld De Volkskrant

Koloniale grens

Het deel van Ghana waar de zelfverklaarde separatisten actief zijn, is de regio Volta, die op zijn beurt deel uitmaakt van een groter gebied dat bekendstaat als Westelijk Togoland. Dit gebied grenst aan het buurland Togo. In het gebied wonen zo’n 4 miljoen van de 30 miljoen Ghanezen. Sommige inwoners voelen zich meer verwant met Togo: ze behoren tot een bevolkingsgroep die aan weerszijden van de landsgrens leeft. De groep werd in de koloniale tijd botweg in tweeën gedeeld door de Britten en de Fransen: de Britten creëerden Ghana, de Fransen Togo.

De kwestie is dus op zichzelf niet nieuw. Sinds Ghana in 1957 een onafhankelijke staat werd, zijn er in het gebied Westelijk Togoland al vaker stemmen opgegaan voor zelfstandigheid. Maar wat wel nieuw is, zegt Aning, is de georganiseerde manier waarop de separatisten in september optraden. Ook al brachten ze tijdens hun kortstondige acties voor zover bekend niemand om het leven, toch markeerde hun optreden ‘een dramatische escalatie’. De overvallers hingen op symbolische wijze hun eigen vlaggen naast toegangswegen tot het gebied. Volgens een afscheidingsbeweging met de naam Western Togoland Restoration Front was het vlagvertoon onderdeel van een proces van ‘staatsvorming’. De beweging claimt ook dat ze rekruten traint.

De Ghanese regering zegt dat ze de separatisten zal ‘verpletteren’. Er zijn extra militairen naar Westelijk Togoland gestuurd. De troepeninzet komt op een pikant moment: Ghanezen gaan maandag naar de stembus voor hun presidentsverkiezingen. Dergelijke verkiezingen verlopen in Ghana doorgaans kalm, het land heeft met zijn periodieke wisselingen van de macht een degelijke reputatie opgebouwd in Afrika, een continent waar democratische machtsverschuivingen lang niet vanzelfsprekend zijn. Maar de militaire inzet kan nu druk zetten op het verkiezingsproces in Westelijk Togoland, een gebied waar de oppositie de meeste stemmen trekt.

Een dame met een bril met afbeelding van de President erop.   Beeld AFP
Een dame met een bril met afbeelding van de President erop.Beeld AFP

Marginalisatie

Aning: ‘De aanwezigheid van extra politie en soldaten versterkt gevoelens van frustratie en marginalisatie in delen van Westelijk Togoland. Sommige bewoners denken dat ze doelbewust worden geïntimideerd vanwege de verkiezingen. En zulke gevoelens worden gretig bespeeld door de separatisten, die nog heus niet van alle bewoners steun krijgen.’

Om te voorkomen dat de situatie uit de hand loopt, moet de Ghanese politiek meer doen om Westelijk Togoland te ontwikkelen, zegt Aning. En op korte termijn moet er een politieke dialoog komen. De president van Ghana, Nana Akufo-Addo – volgens waarnemers de grootste kanshebber in de verkiezingen – heeft het probleem niet goed aangepakt, meent Aning. ‘Hij luistert te weinig naar de klachten over achterstelling van Westelijk Togoland.’

Gaat de macht na de verkiezingen over in handen van de oppositie onder leiding van John Mahama, dan betekent ook dat niet vanzelf een oplossing: Mahama was tussen 2012 en 2017 al eens president, zijn partij heeft door de jaren heen tal van politici uit Westelijk Togoland gehad, en toch bleven in het gebied separatistische sentimenten broeien. Aning: ‘Onze gehele politieke elite heeft de situatie te lang miskend.’

Supporters van John Mahama dansen op straat in Accra. Beeld AFP
Supporters van John Mahama dansen op straat in Accra.Beeld AFP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden