Reportage Woningnood

Nieuwe student woont noodgedwongen in bungalow of tent – 450 euro inclusief klapstoel

Elisabetta Carrubba (l), Laura Berg (r) en Xiaojie Lin (m) zullen komend semester een bungalow delen op recreatiepark Droompark bij Halfweg. Beeld de Volkskrant / Guus Dubbelman

Van honderden euro’s voor een stapelbed tot een huurcontract waarin seks met de huisbaas is opgenomen  er zijn betere tijden geweest voor studenten die een kamer zoeken. In een vakantiebungalow op een uur fietsen van Amsterdam maken ze er maar het beste van.

Recreatiepark Droompark in de natuur bij Halfweg heeft eigenlijk alles wat de vakantieganger zoekt. Kwetterende eenden, een fitnessruimte, zwembad, bingo, jeu de boules, culinaire avonden met ‘muzikale ondersteuning’. De liefhebber kan er zelfs schapen scheren. Toch ontbreekt het de kersverse bewoners van bungalow 216 bij aankomst op het park nog aan enthousiasme.

‘Mijn grootste zorg is dat het zo ver van de universiteit is’, zegt Elisabetta Carrubba (21) terwijl ze haar rolkoffer over het grindpad sleept. De Italiaanse gaat komend jaar Internationaal Recht studeren aan de Universiteit van Amsterdam. Toen ze in april op zoek ging naar een kamer, bleek alles vergeven. Daarom deelt ze komend semester een bescheiden vakantiebungalow met Laura Berg (20) uit Duitsland en Xiaojie Lin (21) uit China. Net als 88 andere internationale studenten, tussen de toeristen op het bungalowpark, 11 kilometer van Amsterdam. Een noodoplossing van de UvA en de HvA.

Acute woningnood

Vorig jaar leidde de nijpende woningnood aan het begin van het studiejaar al tot creatieve oplossingen. Studenten sliepen in tentenkampen, hostels en soms zelfs bij docenten thuis. Het Actieplan Studentenhuisvesting (een samenwerking van gemeenten, onderwijsinstellingen, huisvesters, studenten en het rijk) moest daar verandering in brengen. Binnen tien jaar zouden vraag en aanbod met elkaar in evenwicht worden gebracht.

Maar uit onderzoek van ABF Research, in opdracht van het ministerie van Onderwijs, blijkt dat het tekort aan studentenwoningen de komende jaren blijft bestaan. Op basis van de huidige bouwplannen is er in het studiejaar 2025-2026 nog steeds een tekort van zo’n 43 duizend woningen.

Het aantal studenten in Nederland blijft namelijk toenemen. Volgens een schatting van het ministerie telt Nederland dit studiejaar bijna 290 duizend studenten. Naar verwachting loopt dat aantal de komende jaren op tot boven de 300 duizend. Uit cijfers van Nuffic, een organisatie die zich bezighoudt met de internationalisering van onderwijs, blijkt dat een aanzienlijk deel van die studenten – afgelopen studiejaar zo’n 11,5 procent – uit het buitenland komt. ‘Het woningtekort is niet nieuw’, zegt Alex Tess Rutten van de Landelijke Studentenvakbond (LSVb). ‘Maar die toename aan internationale studenten maakt het heel zichtbaar. Nederlandse studenten kunnen thuis blijven wonen, maar internationals kunnen nergens heen.’

Stapelbed

Dus slapen internationale studenten van de Universiteit Utrecht dit jaar weer in hostels van Stayokay, waar ze 660 euro per maand betalen voor een plekje in een stapelbed. In Tilburg sliepen vijftig internationals afgelopen weken in tenten in afwachting van een kamer. Prijskaartje: 450 euro voor een maand. Maar dat was wel inclusief tent, klapstoel en lampje.

Huisjesmelkers zien hun kans schoon. Op Facebookpagina’s gaan bezemkasten weg voor de prijs van grachtenpanden. Er worden kamers aangeboden die niet eens blijken te bestaan en verhuurders stellen de vreemdste voorwaarden. Rutten: ‘Ik sprak laatst een student in Amsterdam die haar borg al had betaald, maar er bij het lezen van het contract achterkwam dat ze seks moest hebben met de huisbaas.’

Ondertussen wordt er flink bijgebouwd om de kamervoorraad structureel te vergroten. Veel van die kamers worden gebouwd aan de onontwikkelde randen van de steden. Zo verrees vorig jaar een studentencomplex op het terrein van het voormalige Suikerunie-terrein in Groningen, net buiten de ringweg. Een goede aansluiting op het fietspad ontbrak, waardoor studenten zich soms waagden aan een gevaarlijke oversteek over de drukke ringweg. In Amstelveen wil de gemeente 2.500 studentenwoningen verwezenlijken op een desolaat kantorenterrein. Recht onder de vliegroute van Schiphol.

Pioniers

Een ontwikkeling die de LSVb met argusogen bekijkt. Volgens de vakbond worden studenten ingezet als pioniers. In Amsterdam worden compleet nieuwe gebieden bevolkt door studenten om ze te pimpen, zegt Rutten. ‘Daar zijn ze echt een makkelijke prooi. Er is geen supermarkt, geen leven in de brouwerij maar wel allemaal kamers met laptops en tv.’

Volgens de LSVb leidt dat tot onveilige situaties. Zo werden vorige maand in korte tijd drie studentes in Wageningen belaagd toen ze naar huis fietsten. Twee aanvallen vonden plaats dichtbij een studentencomplex in het buitengebied. In een studentenflat in de Amsterdamse Bijlmer werd afgelopen winter een Netflixende studente geraakt door een rondvliegende kogel. Om dergelijke incidenten te monitoren heeft de Amsterdamse studentenvakbond het Meldpunt Onveilig Wonen geopend. In twee maanden tijd kwamen 39 meldingen binnen. Vooral vanaf de complexen die ver buiten het centrum van Amsterdam liggen.

‘We kunnen maar beter beste vriendinnen worden’, verzucht Elisabetta (r) na het zien van de stapelbedden. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Elk incident is er een te veel, zegt Marja Weverling van studentenhuisvester Duwo. Maar op het totaal van 11 duizend studenten die Duwo in Amsterdam huisvest, vindt ze het meevallen. ‘Natuurlijk wil elke student op het Rembrandt- of Leidseplein wonen, maar daar kunnen wij geen grassprietje meer krijgen. De grond is er veel te duur. Die studenten hebben allemaal een beperkt budget, als je in de binnenstad wil wonen hangt daar een ander prijskaartje aan.’

Volgens Weverling kijkt de studentenhuisvester bij elke locatie hoe dicht het bij de bewoonde wereld is, of het niet alleen uit kantorenparken bestaat en welke ontwikkelingen er gepland staan. ‘Je hebt allemaal fases in de stad, soms is het voor studenten pionieren. In Amsterdam-Noord is het nu nog een bouwval, maar als er straks meer woningbouw staat, is het een levendig stadsdeel met een Loetje (biefstukrestaurant red.) en de Hema.’ De studenten in de containerwoningen gaan die fase niet meer meemaken. Nu het gebied opleeft, moeten de containers binnenkort plaatsmaken voor de bouw van dure lofts en appartementen.

Gentrificatie

In de stadsplanning wordt veel gebruik gemaakt van die student als pionier, zegt Peter Boelhouwer, hoogleraar woningbeleid aan de TU Delft. ‘Ze brengen een woonfunctie en zorgen dat er reuring komt. Als ze industriegebieden gaan herontwikkelen, wordt er eerst voor studenten ontwikkeld. De gebieden zijn nog niet zo aantrekkelijk dus dan kun je niet beginnen met dure vrije sector.’ Studenten hebben met hun beperkte budget daarentegen weinig te kiezen.

‘Zeker als er kunstenaars bij komen, wordt het een aantrekkelijk gebied. Pure geplande gentrificatie. Op een gegeven moment geven de studenten juist weer overlast. Dan verplaatsen ze zich weer een stukje verder.’ De inzet van studenten als pioniers is dus niet nieuw, maar volgens Boelhouwer is de afstand tot de binnenstad afgelopen jaren wel toegenomen. ‘Dit zijn hele desolate gebieden.’

Leefbaar

Hoogleraar sociale geografie en planologie Pieter Hooimeijer ziet dat dergelijke stadsrandprojecten goed werken. Voorwaarde is wel dat ze dicht op het ‘stedelijk weefsel’ zitten. Er moet een goede aansluiting zijn met het openbaar vervoer en het helpt als er winkels, barretjes en andere voorzieningen komen die een gebied leefbaar maken. Anders trekken studenten alsnog naar de stad. ‘Een dood gebied wek je er niet mee tot leven.’

Het vakantiepark in Halfweg is weliswaar een klein uur fietsen vanaf Amsterdam en verstoken van een nachtelijke treinverbinding, maar een ‘dood’ gebied zou parkmanager Teun Jansen het beslist niet noemen. ‘Ze hebben hier het wauw-effect van vakantiegevoel, vorig jaar hebben twee jongens zelfs zo’n vakantiehuis gekocht.’ Het enige nadeel dat Jansen kan bedenken, is dat twee volslagen vreemden met elkaar op een kamer liggen. ‘Iemand uit Iran kan zo naast iemand uit Amerika slapen.’

We kunnen maar beter beste vriendinnen worden, besluit Elisabetta dan ook als ze het stapelbed in bungalow 216 monstert. ‘Privacy hebben we hier niet.’ ‘Ik ben allang blij dat ik niet op straat hoef te slapen’, lacht haar Duitse kamergenoot. Als uit een van de keukenkasten een ingebouwde vaatwasser tevoorschijn komt en haar moeder wel drie keer heeft geroepen hoe ‘belissimo’ het onderkomen is, is Elisabetta overtuigd. ‘Laten we een fles wijn halen en samen eten, ik kan Italiaans maken?’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden