Nieuwe regels internet: vloek of zegen?

Het internationale verdrag over telecommunicatie stamt nog uit de kinderjaren van het internet. Tijd voor aanpassing dus, maar wie de woorden 'internet' en 'regulering' in één adem durft te noemen, staat direct in een storm van kritiek. Door

Voor de International Telecommunications Union (ITU) moet het even wennen zijn. De VN-organisatie die zich bezighoudt met telecommunicatie gaat doorgaans vrij anoniem door het leven, maar sinds maandag een twee weken durende ITU-conferentie begon in Dubai, krijgt ze volop aandacht van media, bloggers, activisten en vele anderen uit de hele wereld. Dat heeft alles te maken met de reden waarom de bijna negenhonderd leden van de club bijeenkomen tijdens de World Conference of International Telecommunications (WCIT). Op het menu staat de aanpassing van de International Telecom Regulations (ITR's). Die regels vormen samen een verdrag waarin alle deelnemende landen in grote lijnen en algemene termen afspraken hebben gemaakt over de wereldwijde regulering van telecommunicatie. Aanpassing van het verdrag is volgens velen noodzakelijk omdat de huidige afspraken stammen uit 1988, toen het commerciële internet nog in de kinderschoenen stond en telecom nog vooral ging over vaste telefonie. Aangezien het telecomlandschap sindsdien een aantal revoluties heeft doorgemaakt, moeten ook de ITR's worden aangepast, zo is de gedachte.

Was telecom in 1988 nog suf en waren internationale afspraken daarover dus volstrekt oninteressant voor de massa, anno 2012 staat een combinatie van de woorden 'internet' en 'regulering' garant voor een hoop vuurwerk, bleek de afgelopen tijd. In aanloop naar de conferentie slepen activisten, internetvrijdenkers, acade- mici, bloggers en vele anderen geïnteresseerden en direct betrokkenen de messen.

Naast een haast niet te stoppen stroom radicale geluiden van activistische groeperingen die waarschuwen voor een 'overname van het internet door de Verenigde Naties', kwamen ook meer gematigde types en organisaties scherp uit de hoek.

De Amerikaanse computerwetenschapper Vint Cerf, die wordt beschouwd als een van de 'vaders' van het huidige internet, waarschuwde onlangs dat het congres in Dubai 'een fundamentele verandering' inluidt van de manier waarop internet wordt beheerd. Namens het Witte Huis liet een topambtenaar van Obama weten dat de afspraken die in Dubai worden gemaakt 'de snelheid van innovatie kunnen belemmeren, mondiale economische ontwikkelingen kunnen schaden en mogelijk kunnen leiden tot periode van ongekende controle over wat mensen online mogen zeggen en doen.' Ruim voordat de conferentie werd geopend, deed ook eurocommissaris Neelie Kroes (ICT) op 30 november een duit in de zak namens Europa: 'Onze visie is dat internet werkt. Als het niet kapot is, hoeft het ook niet gemaakt te worden. Het is een mondiaal bezit van ongekende waarde en moet open en mondiaal toegankelijk blijven.'

Hamadan Touré, de secretaris-generaal van de ITU, verwonderde zich de afgelopen periode meermaals hardop over de bakken kritiek die zijn organisatie over zich heen kreeg en de vele 'aanvallen', die hij afdoet als stemmingmakerij. Ter verdediging blijft hij benadrukken dat de ITU precies hetzelfde voor ogen heeft als al die critici: een goed functionerend en wereldwijd voor iedereen toegankelijk internet. Om dat geluid kracht bij te zetten, nam de ITU voorafgaand aan de conferentie een resolutie aan waarin ze alle 193 lidstaten die zij vertegenwoordigt oproept 'zich te weerhouden van eenzijdige of discriminatoire acties die toegang tot internet voor andere lidstaten beperken'.

Critici zijn daarvan niet onder de indruk. Ze blijven er net als eurocommissaris Kroes op wijzen dat wat niet stuk is, ook niet gerepareerd hoeft te worden. Volgens voorstanders van nieuwe afspraken gaan ze daarmee echter voorbij aan het feit dat het internet nu wordt gereguleerd door organisaties als het Icann en de IETF, die grotendeels onder Amerikaanse invloed staan. Dat andere landen ook iets te zeggen willen hebben over hoe internet wordt gereguleerd, is niet zo vreemd, betogen zij.

Hoe die strijd op de lange termijn ook gaat uitpakken, de uitkomst van de conferentie in Dubai, die eindigt op 14 december, zal volgens veel gematigde commentatoren bepaald niet wereldschokkend zijn en al helemaal geen overname van het internet betekenen door welke partij dan ook. Milton Mueller, een Amerikaanse wetenschapper en auteur van boeken over het beheer van internet, zegt dat het 'een beetje dom' zou zijn om te denken dat de ITU 'het internet overneemt'. 'Je kunt beter zeggen dat internet de telecomwereld heeft overgenomen en dat daarmee de rol van de ITU is veranderd.'

Anderen wijzen op het grote verschil dat er zal zijn tussen aan de ene kant uitgelekte, enigszins zorgwekkende voorstellen die onder meer Rusland en een aantal Arabische landen deze week zullen doen (onder meer over beprijzing van internetverkeer en uitbreiding van bevoegdheden van overheden om burgers te monitoren) en de uiteindelijke uitkomsten van de conferentie aan de andere kant.

Zo betoogt Jack Goldsmith, auteur van het boek Who Controls The Internet, dat internationale verdragen zoals de ITR's over het algemeen erg algemeen en vaag zijn omdat ze bij consensus worden vastgesteld. Daarnaast moeten nationale parlementen de verdragen nog ratificeren voordat ze binnen hun landsgrenzen enige zeggenschap krijgen, aldus Goldsmith.

Ter geruststelling liet ook ITU-secretaris-generaal Touré zich bij het begin van de conferentie afgelopen maandag uit in vergelijkbare bewoordingen: 'De kans is erg klein dat hier beslissingen worden genomen die niet kunnen rekenen op een breed draagvlak.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden