Analyse

Nieuwe regels Europese Volkspartij drijven Orbán in het nauw

Haalt de Hongaarse autocraat Viktor Orbán daadwerkelijk zijn Fidesz-partijgenoten weg bij de Europese Volkspartij (EVP), de christen-democratische fractie in het Europees Parlement? Hij dreigt er in elk geval wel mee nu de fractie (waartoe ook het CDA behoort) vandaag de interne regels zodanig verandert dat alle twaalf Fidesz-leden tegelijk kunnen worden geschorst.

De Hongaarse premier Viktor Orbán hekelt de nieuwe regels als zijnde speciaal tegen Fidesz gericht en verwijt Weber gebrek aan leiderschap. Beeld Getty Images
De Hongaarse premier Viktor Orbán hekelt de nieuwe regels als zijnde speciaal tegen Fidesz gericht en verwijt Weber gebrek aan leiderschap.Beeld Getty Images

Dat de fractie akkoord gaat met de nieuwe regels, staat vast. En dat er bij vertrek van Fidesz een zucht van opluchting door de EVP zou gaan ook. Maar Orbán zal eerst zijn knopen tellen: buiten de grootste politieke fractie is hij eenzaam en machteloos in het parlement.

De nieuwe fractieregels komen niet als een verrassing, wel vrij laat. De EVP had Fidesz al in maart 2019 geschorst als partijlid, niet geheel toevallig net voor de Europese verkiezingen. Deze actie bespaarde fractieleider Manfred Weber en CDA-europarlementariër Esther de Lange menig lastig debat tijdens de verkiezingscampagne, maar praktisch had ze weinig om het lijf. In de EVP-fractie in het parlement – waar de politieke macht wordt uitgeoefend – draaiden de Fidesz-leden nog normaal mee.

Inconsistent

Een opmerkelijke discrepantie, beamen christen-democraten zelf. ‘Maar goed, we zijn katholieken, dus we kunnen ons enige inconsistentie permitteren.’ De band met Fidesz begon echter steeds meer te knellen. Niet in het minst nadat een Fidesz-parlementariër eind vorig jaar de Duitse fractieleider Weber van ‘Gestapo-praktijken’ had beticht, omdat deze een korting op het EU-budget verdedigde voor landen die de rechtsstaat ondermijnen.

Door de ondemocratische en rabiaat conservatieve opstelling van Fidesz werd het sowieso steeds problematischer voor de EVP-fractie om standpunten in te nemen. Dat, tezamen met de afnemende migratiedruk vanuit het oosten, waardoor Orbáns rol als bewaker van de Europese buitengrenzen aan belang inboette, maakt het afscheid nu makkelijker. ‘Het heeft tijd nodig gehad. Het CDA had deze keuze al eerder gemaakt’, aldus De Lange.

Politiek gekortwiekt

Met de gewijzigde fractieregels is het mogelijk een hele club fractieleden te schorsen, die mogelijkheid bestaat nu nog niet. Schorsing betekent dat die leden niet meer namens de EVP mogen spreken, hun prestigieuze en invloedrijke voorzitterschappen verliezen, alsook hun status als onderhandelaar (rapporteur) namens de EVP. Kortom, ze worden politiek gekortwiekt. De Lange twijfelt er niet aan dat Fidesz snel dit lot ten deel zal vallen. ‘Onze positie in deze is niet veranderd. Het CDA vond het vorig jaar al beter om afscheid te nemen van Fidesz.’

Orbán voelde de bui al hangen en schreef afgelopen weekend een brief op poten aan Weber. Daarin beticht hij de EVP van navelstaarderij terwijl burgers sterven door corona. Hij hekelt de nieuwe regels als zijnde speciaal tegen Fidesz gericht en verwijt Weber gebrek aan leiderschap. Als de nieuwe regels worden aangenomen, aldus Orbán, ‘verlaat Fidesz de fractie’.

Zijn dreigement maakt geen indruk. Velen in de fractie denken dat Orbán bluft. Buiten de EVP-fractie wacht immers de politieke woestenij, want andere, kleinere fracties staan niet te trappelen om Fidesz-leden erbij te halen en helemaal zonder fractie opereren, is machteloosheid troef.

Daarbij: als Fidesz de EVP-fractie verlaat, is dat de opmaat naar vertrek uit de EVP als partij. Partijvoorzitter Donald Tusk zit daar al heel lang op te wachten, maar zag zich tot nog toe geconfronteerd met weerstand van vooral de Duitse CSU (Webers partij) en de Oostenrijkse ÖVP. Maar ook daar zijn de gevoelens voor Orbán bekoeld. Diens aanhoudende ondermijning van de rechtsstaat, de persvrijheid en het wegtreiteren van de Centraal Europese Universiteit van filantroop Soros, zijn niet meer te vergoelijken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden