nieuwsfacebook

Nieuwe rechtszaak vergroot druk op Facebook, maar verkoop Whatsapp en Instagram is nog ver weg

De Amerikaanse handelscommissie FTC heeft Facebook aangeklaagd wegens misbruik van zijn machtspositie. De rechtszaak kan mogelijk leiden tot de gedwongen verkoop van Whatsapp en Instagram, maar zover is het nog lang niet.

Facebook CEO Mark Zuckerberg eerder dit jaar tijdens een een hoorzitting in het Amerikaanse Congres.Beeld AP

De aankoop van de twee concurrerende diensten heeft volgens de Federal Trade Commission geleid tot een machtsblok in het domein van de sociale media en concurrentie bemoeilijkt. Gebruikers van sociale media kunnen bijna niet om het Facebookconcern heen.

De mededingingszaken werden aangekondigd door de FTC en het openbaar ministerie van New York. Volgens aanklager Letitia James is het ‘van bijzonder groot belang dat we het roofzuchtig opkopen van bedrijven blokkeren en het vertrouwen in de markt herstellen’.

Volgens de FTC heeft Facebook een ‘systematische strategie’ opgezet om concurrentie uit te schakelen. Dat deed het door kleinere, maar snel groeiende rivalen op te kopen. Instagram werd opgekocht in 2012, Whatsapp in 2014. Dit ‘verpletteren van kleine concurrenten’ ging volgens aanklager James ten koste van gebruikers van de diensten.

Meerdere slachtoffers

Ook adverteerders zijn volgens de FTC benadeeld. Facebook beroofde hen van ‘de voordelen van vrije concurrentie’. Door zijn marktmacht kan Facebook grotendeels zelf zijn tarieven bepalen. Ook softwareontwikkelaars zijn slachtoffer van de marktmacht van Facebook, aldus de handelscommissie. Zij worden door het concern met een anti-concurrentiebeding onder de duim gehouden. De zaak heeft de steun van 46 staten, het district Columbia en Guam.

Facebook heeft inmiddels via een blogpost gereageerd. Het bedrijf verwijt de FTC dat het de aankoop van Whatsapp en Instagram zelf heeft goedgekeurd. ‘Nu willen ze het over doen zonder zich iets aan te trekken van de impact die dit heeft op de bredere zakenwereld of de mensen die onze producten elke dag gebruiken.’ Verder benadrukt Facebook dat consumenten veel keus hebben in de producten die ze gebruiken, iets wat de FTC bestrijdt. 

Met terugwerkende kracht

De nieuwe zaak laat vooral zien hoe het techlandschap de laatste jaren is veranderd en vooral hoe de politiek en buitenwereld daar naar kijkt. Was de aankoop van concurrerende platformen als Instagram en WhatsApp destijds nog geen probleem voor de toezichthouders, met terugwerkende kracht is het dat wel. Facebook heeft zich ontwikkeld tot een bijzonder machtig imperium met miljarden gebruikers. Dat brengt verschillende samenhangende problemen met zich mee, vooral op het vlak van marktmacht en privacy. Facebook en ook Google liggen inmiddels van alle kanten onder vuur, zowel in hun thuisland als in Europa.

Het zwartste scenario (verplichte opbreken) hangt daarbij al langer als een donkere wolk boven Facebook. Eerder al noemde topman Zuckerberg zo’n ingreep een ‘existentiële dreiging’ voor zijn bedrijf. Maar zover is het nog lang niet. Facebook heeft diepe zakken en zal de beste juristen inhuren om een opsplitsing te voorkomen. Een juridische strijd zal naar verwachting vele jaren duren.

Facebook betaalde destijds 13,8 miljard euro voor Whatsapp en 770 miljoen euro voor Instagram. Dit jaar nam het animatieplatform Giphy over voor 370 miljoen euro.

Lees meer

In een historische hoorzitting legden vier van de grootste techbedrijven ter wereld in augustus dit jaar verantwoording af tegenover een kritische Amerikaanse onderzoekscommissie. Dat roept de vraag op: moeten techreuzen de hakbijl vrezen?

Trump gaat met gestrekt been in op techbedrijven

De oude idealen van het vrije en democratische internet zijn uitgedraaid op een geoliede monopoliemachine.

Nee, zo had Tim Berners Lee het in 1989 niet bedoeld toen hij het World Wide Web ontwierp: enkele grote techbedrijven die de dienst uitmaken. Nu wil hij de macht teruggeven aan de consument.

Het speelkwartier voor Big Tech is voorbij: Amazon, Google, Facebook en Apple ook in VS onder vuur

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden