Interview John Voppen, Prorail

Nieuwe ProRail-baas John Voppen: ‘Als de politiek de dienst gaat uitmaken, zijn we verkeerd bezig’

Het spoor krijgt een nieuw gezicht. Dat van de 47-jarige John Voppen, die vanaf 1 december Prorail gaat leiden. De spoornetbeheerder had onder zijn voorganger lange tijd een moeizame relatie met de politiek. ‘Vijf, vier jaar terug waren we deel van het probleem. Nu zijn we deel van de oplossing.’ 

John Voppen, nieuwe ceo van ProRail op de Moreelsebrug in Utrecht. Zonder treinen op de achtergrond. ‘Er is een trein gestrand bij Woerden.’ Beeld Katja Poelwijk

Zul je altijd zien. Heeft John Voppen net een uur lang verteld over de uitdagingen waar hij voor staat als het nieuwe boegbeeld van Prorail met het drukst bezette spoornet van Europa, komt er geen trein voorbij als hij voor de camera poseert op de Moreelsebrug in Utrecht, met zicht op de sporenspaghetti bij het Centraal Station van Utrecht. Lachend: ‘Er is een trein gestrand bij Woerden.’

Voppen treedt op 1 december aan. Hij gaat een spoornetbeheerder leiden met 4.400 werknemers, een begroting van 2,5 miljard euro en een product waarover zeventien miljoen Nederlanders een mening hebben: de trein.

De afgelopen maanden zat Voppen al waarnemend op het hoogste pluche, nadat zijn voorganger Pier Eringa vroegtijdig opstapte. Eringa voelde er niets voor om Prorail te blijven leiden nu dat van een zelfstandig bedrijf wordt omgebouwd tot een zelfstandig bestuursorgaan (zbo), waardoor alle Prorailwerknemers ambtenaar worden. Dat gebeurt omdat het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat meer greep wil hebben op een organisatie die verantwoordelijkheid is voor het spoor en bijvoorbeeld ook voor de bouw van stations. Hoewel Prorail taken gaat uitvoeren van de overheid, zal het niet direct onder het gezag van het ministerie vallen.

Prorail staat daardoor straks in hetzelfde rijtje als de Kiesraad, het Kadaster, de Nederlandsche Bank, de Luchtverkeersleiding Nederland, Staatsbosbeheer en het College voor de rechten van de Mens, maar ligt wel onder een sterker gepolitiseerd vergrootglas. De beslissing voor een zbo viel in 2016, na botsingen tussen ‘Den Haag’ en ‘Utrecht’ (waar het hoofdkantoor van Prorail is gehuisvest). Er is veel verbeterd in die verhoudingen, vindt Voppen: ‘Vijf, vier jaar terug waren we deel van het probleem. Nu zijn we deel van de oplossing.’ In de crisis rond de stikstof- en pfas-uitstoot is Prorail beiden: de trein is een duurzame manier van vervoer, maar grote bouwprojecten aan het spoor staan vanwege de juridische strubbelingen in de wacht .

De spoorsector – NS, het goederenvervoer en de vakbonden – waren tegen de omvorming tot zo’n zelfstandig bestuursorgaan. Komt Prorail aan de leiband van de politiek?

‘Ik streef naar een betere samenwerking met de overheid. In het verleden was die relatie niet altijd zo positief. Maar we moeten als Prorail ontzettend kritisch blijven. Als de insteek wordt dat de politiek alles gaat bepalen, dan zijn we verkeerd bezig. De overheid moet de politieke condities scheppen waaronder we alle uitdagingen het hoofd kunnen bieden, in plaats van ons alleen maar te controleren en boetes op te leggen als we bepaalde eisen niet halen.’

De trein heeft de reputatie van rupsje-nooitgenoeg. Toen de regering onlangs een megafonds aankondigde voor investeringen, dook er meteen een verlanglijstje op van Prorail en NS met 20 miljard aan projecten. Vraagt het spoor niet teveel?

‘Dat ging om een intern document dat veel te vroeg naar buiten is gebracht. Maar feit blijft dat investeringen noodzakelijk blijven. Het spoor in Nederland zit op de meeste plekken vol. Om tot 2030 miljoenen meer reizigers te vervoeren, moeten we slimme dingen bedenken zonder extra rails aan te leggen. Zo gaan machinisten een dienstregeling op seconden rijden, in plaats van hele minuten, zoals tot nu toe. We kunnen met langere treinen gaan rijden, maar dan heb je ook langere perrons nodig. En met langere treinen heb je ook weer meer of grotere terreinen nodig om treinen ’s nachts op te stellen. Er blijft altijd geld nodig voor de infrastructuur.’

De Nederlandse Spoorwegen halen de helft van hun omzet al uit het buitenland. Uw voorganger wilde ook Europa in en over de grens geld verdienen. Wat blijft er van die ambities over?

‘Ik vind dat de Europese samenwerking absoluut beter moet. We hebben al wel een gemeenschappelijke munt, maar op het spoor bestaan nog steeds nationale grenzen. De primaire doelstelling van meer samenwerken is evenwel niet geld verdienen, maar kennis delen. Zo kijken we samen met de Zwitsers naar verbetering van de computersystemen achter de verkeersleiding.

‘Ik zou al blij zijn als we beter met de Belgen en Duitsers optrekken. We doen al veel. Om het goederenvervoer te verbeteren, hebben we Nederlandse verkeersleiders in Duisburg gestationeerd om treinen sneller de grens over te krijgen. Aan de andere kant is het jammer dat het laatste stuk van de Betuweroute in Duitsland er nog steeds niet ligt.’

In een interview met een vakblad zei u een paar jaar terug dat de focus bij Prorail te veel lag bij het reizigersvervoer en dat het goederenvervoer meer aandacht verdiende. Is dat gelukt?

‘We hebben al wel wat verbeteringen kunnen doorvoeren. Zo worden we niet langer gestraft als een goederentrein vertraging ondervindt. Drie minuten te laat is een ramp voor de reiziger. Maar voor een goederentrein kan dat best. We hebben meer aandacht voor het vrachtvervoer, maar het gaat mij nog niet snel en concreet genoeg.

‘De concurrentie is ook moordend: als de trein voor containervervoer twee tientjes duurder wordt, dan gaat die lading op een vrachtwagen. Dat is niet goed voor het milieu. Elke goederentrein die we extra kunnen laten rijden, scheelt vijftig tot zestig vrachtwagens op de weg.’

Uw voorganger nam nooit een blad voor de mond. Een van uw bijnamen is ‘de zachte coach’. Krijgt Prorail een andere stijl van leidinggeven te zien?

‘Ik coach in Utrecht een basketbalteam van 15-jarigen die zich voorbereiden op een rol in de topsport. Ik sta niet schreeuwend langs de kant. Ik geef ze niet alleen een compliment als de bal door het netje gaat, maar ook als ze een uitstekende worp richting de basket doen. In een betere sfeer presteren de spelers beter. Dat geldt ook binnen bedrijven.’

CV JOHN VOPPEN

Geboren 21 juni 1972 (Enschede)

Accenture
senior manager
1996 - 2005

Prorail
Manager control
2005 - 2008
Financieel directeur
2008 - 2009
Directeur inkoop, innovatie
2009 - 2011
Directeur verkeersleiding
2011 - 2016
Operationeel directeur
2016 - 2019
Waarnemend ceo
2019

Lid van raad van toezicht Deventer Ziekenhuis
2018 - 2019
Lid van raad van toezicht PCBO Basisscholen
2011 - 2019

Voppen is getrouwd en heeft drie kinderen

John Voppen aan het roer bij ProRail

De benoeming van Voppen is woensdag door minister Cora van Nieuwenhuizen (Infrastructuur en Waterstaat) in een brief aan de Tweede Kamer bekendgemaakt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden