Nieuwe president Taiwan spreekt zich eindelijk uit over China

De nieuwe Taiwanese president Tsai Yinwen sprak zich vrijdag bij haar inauguratie eindelijk uit over haar houding ten opzichte van China. Dat deed ze in neutrale bewoordingen die net zo kleurloos waren als haar beige jasje. Omwille van de vrede moeten Taipei en Peking de 'historische bagage' opzij zetten, aldus Tsai. Dat vind Peking 'dubbelzinnig', want Tsai heeft nog steeds niet gezegd wat de Volksrepubliek wil horen.

De 59-jarige politica Tsai Ing-wen (M) nadat ze de presidentsverkiezingen won. Beeld AP

De Volksrepubliek China, die het de facto onafhankelijke eiland Taiwan als een opstandige provincie beschouwt, zet Tsai al sinds haar verkiezing in januari onder druk haar positie over de betrekkingen met Peking duidelijk te maken. Ze moet erkennen dat Taiwan en China bij elkaar horen. China ziet haar niet als president van een echt land. Daarom ontdeed de populistische tabloid Global Times Tsai van elk presidentieel decorum door haar gisterenochtend te photoshoppen op slanke modellenlijfjes in trendy kleding. Het begeleidend commentaar was minder lichtvoetig: Peking kan 'de kosten van de zachte Taiwanese onafhankelijkheid' torenhoog opdrijven, door op economisch, politiek en militair gebied de druk op te voeren. De kwakkelende Taiwanese economie is afhankelijk van export naar het vasteland. Politiek is Taiwan een international paria, want geen land riskeert de woede van het machtige China. 'Zelfs op militair gebied' kan Peking Taiwan het vuur aan de schenen leggen, aldus de Global Times.

'Historische bagage'

China heeft inderdaad een wet waarin staat dat een formele onafhankelijkheidsverklaring leidt tot geweld. In Taiwan zijn echter onafhankelijkheidsgezinde politici opgekomen, die zich totaal niet verwant voelen aan China. Dat de verliezers van de burgeroorlog zich in 1949 terugtrokken op het eiland Taiwan en zowel Taipei als Peking daarna gedurende de Koude Oorlog beurtelings claimden China te vertegenwoordigen, is 'historische bagage', aldus Tsai. Die rugzak moet ten faveure van de vrede eens worden leegegooid.

Dat alleen al is voor de Volksrepubliek ongehoord. Peking tolereertTsai slechts als ze onderschrijft dat er een, ondeelbaar China is. De magische formule om Peking te paaien is de '1992 Consensus', waarbij beide partijen, die formeel de vrede nooit getekend hebben, elkaar de ruimte geven voor verschillende interpretaties van het begrip 'Een China'.

Tsai leidt echter de DPP, een anti-Chinese partij die in het verleden heeft geflirt met onafhankelijkheid. Als ze zich zo snel al voegt naar Peking, verliest ze haar geloofwaardigheid. Aan de andere kant: de Volksrepubliek zegt dat elke crisis over Taiwan bij voorbaat haar schuld is als ze het Een China-principe niet erkent.

Tsai gaf bij haar eerste grote presidentiele toespraak geen millimeter toe. Het 'historische feit van de 1992 Consensus' respecteert ze, vrede wil ze, maar Een-China kreeg ze niet over haar lippen. Peking maakte gisteren bij monde van de overheidscommissie die over de Taiwan-kwestie gaat verrassend snel duidelijk met dit 'woordenspel' geen genoegen te nemen. "Een antwoordformulier dat incompleet is," luidde het vernietigende oordeel.

Dit is het voorspel voor meer zwaar weer, want met haar eerste beleidsdaad maakt Tsai binnenkort in Peking geen vrienden. Ze heeft een wetsvoorstel in de maak, dat gesprekken tussen Taiwanese overheidsambtenaren en hun vastelands-collega's over ieder denkbaar onderwerp, inclusief de economische samenwerking, vooraf en achteraf door drie verschillende Taiwanese volksvertegenwoordingen moet worden goedgekeurd. Tegelijkertijd richt ze op internationaal gebied haar aandacht op de Verenigde Staten en Japan. Dat maakt Peking nog kwaaier.

Zo voert China de druk op sinds de verkiezingen

• Een reeks van militaire oefeningen aan de zuidoostelijke kust, volgens Peking 'routine'.

• Dollardiplomatie: een van de weinige bondgenoten van Taiwan, het Afrikaanse landje Gambia, verbrak de diplomatieke betrekkingen ten gunste van Peking.

• Druk op derde landen: Taiwanese verdachten van telefoonfraude werden na arrestatie in Kenia en Maleisie uitgeleverd aan de Volksrepubliek. Dat gaat in tegen een uitleveringsverdrag dat Peking met de vorige Taiwanese president heeft gesloten.

• Het opschorten van vriendschapsrituelen. Volksrepubliek-Chinezen komen dit jaar niet naar Taiwan om gezamelijk jonge visjes uit te zetten. Na een veelbelovend jaar van verbroedering rond een emmertje jongbroed hebben de visserij-ambtenaren van het vasteland zonder opgaaf van reden afgezegd. -

• Dreiging: de Chinese president Xi Jinping zei in maart dat elke vorm van afscheiding en onafhankelijkheid in de kiem zal worden gesmoord.

• Volgens Taiwanese reisorganisaties is het aantal toeristen van het vasteland sinds de verkiezingen sterk teruggelopen. Reactie van een Chinese touroperator: de visumformulieren zijn 'op'.

• Taiwan kreeg een uitnodiging voor een vergadering van de Wereldgezondheidsorganisatie, waar het eiland sinds 2009 als waarnemer mag meepraten. Dat voorrecht dankt Taiwan slechts aan het Een-China-principe, aldus de WHO. Opdagen bij de vergadering is stilzwijgend instemmen met het Een-China-principe, vreest Taiwan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden